navigacija Naslovnica Premium

LUDILO I RAZUM NISU SUPROTSTAVLJENI

6.8.2018 10:08

Atanacković: Glupost je postala instrument vladanja

Laureat Ninove nagrade, predstavio je svoj roman “Luzitanija” na Trgu pjesnika u Budvi

Atanacković: Glupost je postala instrument vladanja Atanacković
Foto: Vuk Lajović Autor: Vuk Lajović

Umjenost koja ne postavlja pitanja i ne preispituje stvarnost, nije umjetnost, već neki vid dekora, kiča, ukrasa, a jedna od glavnih poruka romana “Luzitanija” je da je između ludila i razuma tanka granica, i da su te kategorije usko povezane. Ludilo i razum nisu suprotstavljeni, već predstavljaju dvije strane iste ljudske sudbine. Ono što je razumu zaista suprotnost jeste ljudska glupost.

Ona se događa i planira sa predumišljajem. Glupi i nasilni postupci uvijek nastaju sa dozom planiranja. Ludilo, naravno, iza sebe nema nikakav plan, štaviše, često pomaže razumu da izoštri pogled ka tome šta mu je zaista suprotstavljeno, izjavio je Dejan Atanacković, predstavljajući svoju knjigu na Trgu pjesnika u Budvi.

Laureat NIN-ove nagrade za najbolji roman, čije zanimanje nije ni “nagovještavalo” budućeg pisca (Atanacković je po profesiji slikar, predavač više oblasti vizuelne umjetnosti i kulture na univerzitetu u Firenci, saradnik sa firentinskim Muzejom prirodnih nauka, a posljednjih godina vodi radionice zasnovane na dijalogu i saradnji studenata i psihijatrijskih pacijenata) zanimljiv je i po tome što je drugi debitant u istoriji ovog priznanja (prvi je bio Vladimir Arsenijević).

Njegova “Luzitanija”, priča o psihijatrijskoj bolnici u Beogradu tokom Prvog svjetskog rata, u kojoj ljudi “s uma sišavši” stvaraju svijet skladniji i humaniji od onog ratnog, izvan bolničkih zidina, zapravo je metafora i snažna politička kritika društva u kojem živimo, prije svega srpskog, koje autor analizira.

“Bio sam jedan od onih umjetnika koji su se 90-ih u Beogradu okupljali u Centru za kulturnu dekontaminaciju, to je bila jedna od rijetkih građanskih oaza koja je pružala utočište od okolnog ratnog ludila i nacionalističke histerije. Kao i mnogim normalnim ljudima bilo mi je nezamislivo da nešto tako strašno može da se dogodi. Iz toga je proizašlo moje interesovanje za politiku, i posljednjih 20 godina sa svojim studentima se često bavim temama koji imaju političku sadržinu i kritiku društva, istorije, okoštalih nacionalnih ideja. Tražeći temu za roman, naišao sam na istinitu priču o beogradskoj psihijatrijskoj bolnici u okupiranom gradu u vrijeme Prvog svjetskog rata. Bolnica je dobila eksteritorijalni status, neku vrstu nezavisnosti. Ta ideja o nezavisnoj, slobodnoj teritoriji usred okupiranih teritorija, postala mi je vrlo zanimljiva. Prije svega zbog teme subverzivnosti, a drugo, sama tema ludila, jer je i ludilo na razne načine subverzivno”.

Dejan Atanacković BudvaSa večeri u Budvi

„Luzitanija“ je ime broda koje na svojim plećima, odnosno na pojasu za spasavanje, donosi jedan od junaka romana, a Atanacković opisuje parlamentarnu republiku koja nastaje u psihijatrijskoj ustanovi u saradnji pacijenata i ljekara, pa je Luzitanija i ime države koja se formira i traje u ludnici.

“Luzitanija je država koja će odmah, upravo zato što je formirana od strane te marginalizovane kategorije ljudi, biti slobodna od nacionalnih stereotipa, manipulativno pojednostavljenih i oportunistički motivisanih istorija, političkih igara i laži, i vjerujem da bi takva država, da je zaista postojala, bila rijetko uspješan projekat na ovim prostorima - ona u sebi ima ideju o državi koju formiraju ljudi koji su odbačeni i napušteni od svih, koje su institucije države ostavile, a koji su prepušteni sumanutim ratnim događajima”.

On ističe da i sada osjeća gorčinu ratnih zbivanja iz 90-tih, a danas ga političke histerije više plaše jer su postale gotovo globalne, “desnica” i nacionalistički vokabular se populistički izvlače iz “džepa” kad god zatreba i našim, i svjetskim moćnicima.

“Glupost je postala instrument vladanja, a ona svoje motive nalazi u glupim predstavnicima vlasti, njihovim glupim medijima, glupim promoterima, u glupom tumačenju istorije, glupim nacionalnim ritualima…, u uništenju svega pametnog, građanskog, kritičkog, slobodnog, što bi moglo da bude demokratski korektiv glupoj vlasti. Ali, ta glupost vlasti, kao i svaka druga, vrlo je organizovana, ima jasan cilj da se suprotstavi svemu razumnom. S druge strane, gledano istorijski, ludilo je stanje izopštenosti sasvim slično drugim primjerima izopštavanja kojima savremena društva obiluju. Zato se, u “Luzitaniji”, upravo ludilu daje ta državotvorna funkcija, jer je utopijska država Luzitanija borac protiv ljudske gluposti. Jer, ludilo je nema nikakav cilj, ono je prosto samo jedna jako ogoljena, krhka i ranjiva ljudskost”.

I dok Atanacković u svom romanu vodi čitaoce kroz kilometre raznovrsnih ambijenata: bolničke hodnike, apsurdne tunele Zapadnog fronta, balkanske šume, ulice Beograda, Njujorka, Beča, sve do oniričkih sala firentinskog Muzeja prirodnih nauka, vidimo i danas prisutnog marginalizovanog pojedinca.

“Dovoljno je da vidimo taj odnos prema migrantima, koji se doživljavaju kao ljudi posljednjeg, nevažnog reda, da ne govorimo o osobama koje su zdravstveno hendikepirane. Svijet je izgubio humanističku ideju koju je imao u nekim periodima, i želio sam da u romanu dam i sliku te samoće današnjeg čovjeka koji je ostao usamljen uprkos globalnoj komunikaciji i društvenim mrežama i koji ne osjeća gdje mu je dom, čak ni kada je kod kućće”, rekao je Atanacković.

Ocijeni:

1 2 3 4 5

4 (3 glasova)

Komentari se na portalu objavljuju u realnom vremenu i "Vijesti online" se ne mogu smatrati odgovornim za napisano.

Zabranjen je govor mržnje, psovanje, vrijeđanje i klevetanje. Takav sadržaj će biti izbrisan čim bude primijećen, a autori mogu biti prijavljeni nadležnim institucijama. Ukoliko smatrate da se u ovom članku krši Kodeks novinara, prijavite Ombudsmanu.

Nije dozvoljeno postavljanje eksternih URL-ova u komentarima!

Ako imate neke primjedbe, sugestije ili komentare vezane za novi izgled i funkcionalnosti portala Vijesti, možete pisati na redizajn@vijesti.me.

Ako imate neke primjedbe, sugestije ili komentare vezane za PREMIUM sadržaj možete pisati na premium@vijesti.me.