navigacija Naslovnica Premium
Novak Adžić
VLAST U CRNOJ GORI (1990-1996)
22.9.2018 17:18

U vrtlogu velikosrpskog nacionalizma

Galbrajt u izvještaju i analizi onoga što su uočili i saznali na terenu konstatuje: „Srbija i Crna Gora dijele odgovornost za ubijanje koje se tada odvija u Bosni i Hercegovini”

U vrtlogu velikosrpskog nacionalizma Crnogorski prvaci sa gazdom
Foto: vijesti.me

Vlast u Crnoj Gori, u rukama SKCG/DPS CG, u procesu disolucije SFRJ, slijedila je imperijalnu matricu srpskog etno-nacionalizma i velikodržavlja, pod egidom Slobodana Miloševića, ondašnjeg neprikosnovenog vođe Srbije i njegove monokratije. Beogradski režim i podgorička kolonijalna vlast nastojali su, u periodu 1990-1992, „sačuvati“ i „urediti“ Jugoslaviju, beskompromisno i isključivo po modelu „Srbi na okup“. Zalagali su se navodno za Jugoslaviju, ustrojenu kao „čvrstu federaciju“. Taj koncept i njegova operacionalizacija počivali su na srpskom hegemonizmu, koji se pokušavao maskirati svakodnevnim, retoričko-propagandnim floskulama o navodnoj borbi „za očuvanje jedinstvene Jugoslavije“.

O ključnim razlozima raspada SFR Jugoslavije svjedočio je i istaknuti političar iz Makedonije, dugogodišnji visoki makedonski i jugoslovenski funkcioner Krste Crvenkovski (Prilep, 16. jul 1921 - Skoplje, 21. jul 2001), učesnik NOR-a (1941-1945), narodni heroj Jugoslavije, nosilac Partizanske spomenice 1941. godine, predsjednik CK SK Makedonije (1963-1969), član SIV-a (bio je savezni sekretar za prosvjetu i kulturu), te potpredsjednik Predsjedništva SFRJ (1971-1974), član savjeta Federacije itd.

Krste Crvenkovski je, u intervjuu crnogorskom nezavisnom nedjeljniku „Monitor“ (1993) konkretno i eksplicitno elaborirao svoje viđenje o dominantim uzrocima i razlozima krvavog raspada SFRJ. On je precizirao: „Glavni razlog raspada Jugoslavije je nova imperijalna politika srpskog nacionalizma, koju je artikulisao Slobodan Milošević. U Srbiji se razvijaju teorije da su secesionisti razbili Jugoslaviju, iako su ti secesionisti predlagali nekoliko formula za inovaciju Jugoslavije, na drugim osnovama: ili kao savez suverenih država, konfederaciju. Međutim Milošević, zajedno sa crnogorskim državnicima (aluzija na Momira Bulatovića, Mila Đukanovića i Svetozara Marovića - op.N.A) stalno je ponavljao da je samo za „modernu federaciju“, nikad i ne pokušavajući da objasni šta pod tim podrazumijeva“. Prema K. Crvenkovskom krvavi epilog SFRJ počivao je na razornoj snazi i učincima „probuđenih nacionalizama“ („Dominacija je pogubna“, intervju Krste Crvenskovski, „Monitor“, Podgorica, broj 152, od 17. septembar 1993, str. 18).

U galopu imperijalnog srpskog nacionalizma dugo je jahala oficijelna vlast u Crnoj Gori, što je bilo fatalno za Crnu Goru i njene susjede. Udio rukovodstva Crne Gore u raspadu Jugoslavije teško, sa stanovišta relevantnih činjenica, može biti osporen, kao što je teško negirati učešće vlasti u Crnoj Gori u degradiranju vlastite zemlje i naroda, te njenu participaciju u razaranju i ubijanju Bosne i Hercegovine. I u agresiji na Hrvatsku od 1991. godine pa nadalje. Politiku ugnjetavanja Albanaca na Kosovu koju je sprovodio režim Slobodana Miloševića, vlast jedinistvenog DPS-a u Crnoj Gori je dugo godina politički i doktrinarno odobravala.

Zapravo, vlast u Crnoj Gori imala je tada uglavnom svojstva marionetske vlasti. U izjavi Haškom tribunalu septembra 2003, lord Dejvid Oven tvrdio je da je u SRJ, nakon smjene Dobrice Ćosića sa funkcije predsjednika SRJ, Slobodan Milošević imao apsolutnu vlast i moć, te da se predsjednik Crne Gore Momir Bulatović „slagao sa Miloševićem u svim važnim pitanjima“. Režim u Crnoj Gori, čija je personifikacija bio trojac Momir Bulatović, Milo Đukanović i Svetozar Marović, nije bila autonomna i demokratska vlast, već dominantno revnosni sljedbenik i izvršilac političkih odluka kreiranih u Beogradu. I ona, dakako, snosi značajnu odgovornost za sankcije uvedene tzv. SRJ, odnosno, Crnoj Gori i Srbiji 1992, koje su godinama potom upropaštavale život građana Crne Gore i njenu privredu.
Involviranost Crne Gore, odnosno, njene oficijelne politike u velikosrpskoj agresiji na Bosnu, od izbijanja rata u njoj, potvrđuje i svjedočenje prof. dr Harisa Silajdžića, ministra spoljnih poslova Bosne i Hercegovine (1990-1993), a potom i predsjednika Vlade Bosne i Hercegovine tokom rata i učesnika Dejtonske mirovne konferencije (1995). Dr Silajdžić krajem jula 1993. precizira da rukovodstvo Crne Gore u odnosu na Beograd nije vodilo samostalnu politiku, nego je prema Jugoslaviji, Crnoj Gori i Bosni postupalo nekonstruktivno. U tom smislu on veli da je postojeća vlast u Crnoj Gori „ne samo mogla uticati na preusmjeravanje tokova koji su vodili deintegraciji zemlje (Jugoslavije - op.N.A) već je bilo dužno da se stara i o najsvetijim tradicijama naroda koji vodi. Čuvati čast države i nacije prevashodni je zadatak čelnih političara. Međutim, sada iz Crne Gore u BiH dolaze ubice i pljačkaši. Takvih, na žalost, već ima svuda i Crna Gora, u tom smislu, nije nikakav izuzetak. To se, ipak, nije smjelo dozvoliti. Pošto je državna propaganda (misli na medijsku propagandu pod okriljem režima u Crnoj Gori - op.N.A) uporno podsticala najcrnje porive u ljudima, ohrabrujući u njima nacionalističku mržnju i imaginarnu potrebu za „osvetom“ crnogorsko rukovodstvo to mora nositi na duši. Meni je neshvatljivo da Crnogorci, već duže, pristaju na politiku koja ih poništava kao narod, ukida im državu i istoriju, oduzima velike žrtve, položene za slobodu i samostalnost“ (Dr Haris Silajdžić, „Tragedija traje“, razgovor s povodom, „Monitor“, Podgorica, broj 93, od 31. jula 1992, str. 19). Sijadžić potencira i to da je uvijek u Crnoj Gori bilo i ima ljudi, koji su zdravo mislili i djelali, te koji su bili protiv rata i zločina.

O pogubnim učincima ondašnje vlasti po život Crne Gore i njenih građana i počinjenim grehovima prema susjednim državavama Hrvatskoj i Bosni i Hercegovinu, vrlo precizno i činjenički tačno, govorio je lider LSCG Slavko Perović, na skupu održanom na Cetinju 13. jula 1992. pod sloganom „Mir, demokratija i suverenost ukidaju sankcije“.

slavko perović Slavko Perović 

Slavko Perović je, između ostalog, u tom govoru istakao da „od onog trenutka kada nam je prevarom uništena država i oteta crkva mi nijesmo krštena već prekrštena država i prekršteni narod. Danas smo tu gdje jesmo. Danas smo izgnati iz svjetske porodice, danas su glad i strah u našim kućama, danas je „Saratoga“ u našim vodama, danas je Crna Gora sinonim za agresora, rusitelja, okupatora“. Optužujući s razlogom tadašnju vlast u Crnoj Gori da snosi presudnu odgovornost za sve to, S. Perović je dodao i „da danas sveti i nevini grobovi crnogorske mladosti, postavljaju pitanje: zašto? Mi to pitanje nećemo postavljati, jer nam je odgovor odavno znan. Mi više nemamo vremena da podgoričke sluge išta pitamo i da se s njima dopisujemo. Mi ih morano dovesti k poznaniju prava“. (Vidi o tome: Nataša Novović, „Plavi sabor u prekrštenoj državi“, „Monitor“, broj 91 od 17. jula 1992, str. 12 i integralni govor S. Perovića objavljen na Youtube.com.).

Većinska nacionalistička Srbija bila je za agresorski rat, ali pored nje postojala je i ona manjinska, druga Srbija, građanska i slobodoumna, pacifistička, demokratska, koja je bila protiv rata na tlu bivše SFRJ i razaranja koje je on sa sobom donio. Među onima koji su predstavljali drugu, građansku slobodnu Srbiju bila je i grupa nezavisnih intelektualca okupljena u „Beogradskom krugu“ na čelu sa filozofom prof. dr Miladinom Životićem, ali, uz njega, i sa prof. dr Bogdanom Bogdanovićem (živio u egzilu u Beču od 1993.), Radomirom Konstantinovićem, Filipom Davidom, dr Obradom Savićem, Latinkom Perović, Borkom Pavićević, dr Slobodanom Inićem, Ivanom Čolovićem i brojnim drugima. „Beogradski krug“ je konstantno istupao protiv ratnog nacionalističkog ludila i despotskog Miloševićevog režima. „Beogradski krug“ baštinio je univerzalne humanističke vrijednosti i bio je naklonjen crnogorskim intelektualcima i demokratskim političkim subjektima, ubjedljivo onda manjinskim u Crnoj Gori, ali koji su konzistentno preferirali slobodnu, demokratsku, građansku, suverenu i nezavisnu Crnu Goru.

U Beogradu su 25. jula 1992. na tribni, u organizaciji i na poziv „Beogradskog kruga“, učestvovali predstavnici nekoliko udruženja i građanskih subjekata iz Crne Gore, koji su govorili o tragediji rata, koji se vodio, eksploziji nacionalizama i naročito o crnogorsko-srpskim odnosima u vrijeme prije i nakon formiranja tzv. SRJ - „moderne federacije“ Srbije i Crne Gore, itd. U ime Građanskog foruma Crne Gore na tome skupu govorio je njegov čelnik prof. dr Miodrag Perović, predstavnik one druge, građanske, antiratne Crne Gore.

Miodrag Perović  Perović 

Prof. M. Perović je tada, između ostalog, precizirao da „nedemokratska i nacionalistička Srbija dovodi u pitanje građanski mir u Crnoj Gori, pa i nju samu“. Dr Perović iskazao je zadovoljstvo što u Srbiji ima intelektualaca i pisaca „koji se ne zalažu za građanski rat i akademika koji radije hoće da budu Albert Einstein nego Taras Buljba“, te je dodao da se nadao da će se pojaviti na nekoj od narednih tribina „i crkveni ljudi koji ne blagosiljaju zločin“ Za prof. Miodraga Perovića nema dileme da vlast u Crnoj Gori ima sve karakteristike „dirigovanog režima“, te da se tako Crna Gora nalazi u svojevrsnom obliku okupacije. Potom prof. M. Perović sintetizuje i objašnjava istorijske činjenice i aktuelnu poziciju Crne Gore i u tom smislu, između ostalog, konstatuje: „Od puča 1989. sav poliički život u Crnoj Gori je redukovan na pitanje srpskih interesa u njoj. Zastrašivanje i umjereno nasilje postali su način vladanja. Po selima se dijelilo oružje porodicama i simpatizerima vlasti. U desetinama napisa u režimskoj štampi čitaoci su pozivani na obračun sa „izdajnicima srpstva“, „agentima Vatikana i Kominterne“. Pred posljednji bombaški napad na redakciju „Monitora“, dobijena je telefonska poruka: „U ime Boga za Srbiju i Srbe. Uništili smo antispski YUTEL, sad ste Vi na redu“. S druge strane dominantne političke snage u Srbiji u ovom trenutku, politička elita i u vlasti i u opoziciji, SANU i Srpskoj pravoslavnoj crkvi, smatraju da nije potrebno da Crna Gora postoji kao država, te da crnogorstvo ne postoji izvan srpstva. Jedan od lidera Demokratske stranke izjavljuje da će u zajedničkoj državi koja se stvara doći do velikih migracija stanovništva, da će razlike ubrzo nestati i prestati potreba za razlikovanjem Crnogoraca i Srba. Jasno je šta to znači. Šta li nam tek spremaju u DEPOS-u kad su demokrate ovako tolerantni prema našoj zabludi da postojimo? Zbog svega ovoga upotrijebio sam riječ okupacija“ („Druga Crna Gora“, „Monitor“, Podgorica, broj 93, od 31. jula 1992, str. 26). Prof. Perović percipira, razložno i argumentovano, da istorijsko iskustvo potvrđuje da ravnopravna zajednica Srbije i Crne Gore nije moguća u postojećoj „modernoj federaciji“, te je stanovišta da se dobri i kvalitetni odnosi između Crne Gore i Srbije mogu i trebaju graditi i mogući su samo tako „ako Crna Gora bude nezavisna država. Crnu Goru vidimo kao demokratsku i suverenu pored demokratske i suverene Srbije“ (Ibidem). On zapaža da političke snage koje se zalažu za suverenu i demokratsku Crnu Goru nijesu ni po čemu protiv Srbije i njenih interesa, ali podvlači da „Crna Gora treba da suvereno raspolaže svojim resursima i određuje okvire u kojima se oni mogu koristiti na tržištu koje treba da je zajedničko.“ (Ibidem).

Pored dr Miodraga Perovića, na tome skupu govorio je i prof. dr Ilija Vujošević, tadašnji predsjednik Crnogorskog vijeća evropskog pokreta, nestranačkog građanskog udruženja, koje je preferiralo suverenu i nezavisnu Crnu Goru i bilo protiv rata i vrtloga nacionalizma, u kojemu se tada davila Crna Gora, pod žezlom njene vlasti.

Ilija Vujošević  Ilija Vujošević 

Prof. Ilija Vujošević je konstatovao, između ostalog, da je demokratska opozicija u Crnoj Gori i oko 40% građana Crne Gore bojkotovalo referendum od 1. marta 1992, na kojemu je većinski odlučeno da Crna Gora nastavi da živi u zajednici sa Srbijom „i onima koji to žele“. Prema njegovim riječima, bojkot referenduma je bio izražavanje stava crnogorskih suverenista i opozicionara „protiv onakvog ujedinjenja u zajedničku državu“. Prema ocjeni I. Vujoševića demokratska opozicija Crne Gore zastupa stav da Crna Gora najprije treba da „deklariše svoj međunarodni suverenitet, a potom da shodno svojim dobro odmjerenim državnim i nacionalnim interesima, na načelima Pariske povelje za novu Evropu, ravnopravno stupa u razne oblike evropskih integracija, uključujući i integraciju sa Srbijom“. Za dr Iliju Vujoševića nesumnjivo je da je u tada stvorenoj „SRJ“, Crna Gora faktički neravnopravna, te da je „nesuverena Crna Gora“ stvarno „bjekstvo od slobode“. XX vijek je vijek crnogorske istorije u kome je, prema iskazu prof. Vujoševića, očitovano njeno „tumaranje po tuđim ideološkim i imperijalnim maglama“; to je vijek kada „Crnogorci gube oštar istorijski refleks i postaju žrtve sopstvene heroike i tuđe mitomanije“ („Druga Crna Gora“, „Monitor“, Podgorica, broj 93, od 31. jula 1992, str. 26-27).

Režim Slobodana Miloševića je ratnim putem htio da stvori Veliku Srbiju, na ruševinama SFRJ, i u tome mu je dugo godina bio saveznik, bolje rečeno, vjerni sljedbenik establišment u Crnoj Gori, sačinjenin od DPS-a i njihovih ideoloških, političkih i drugih partnera.

Njihova zajednička, u većoj ili manjoj mjeri, odgovornost za rat u Bosni opisana je djelimično i na suđenju Slobodanu Miloševiću 25. i 26. juna 2003. u svjedočenju Pitera Vudarda Galbrajta, amasadora SAD u Hrvatskoj od 28. juna 1993. do 3. januara 1998. godine. Galbrajt je, kao savjetnik u Komitetu za inostrane poslove Senata SAD, tokom 1991. i 1992, četiri puta službeno boravio na prostoru bivše SFRJ. On je 15. avgusta 1992. pripremio izvještaj Komitetu za inostrane poslove američkog Senata, u kojemu govori o etničkom čišćenju koje se sprovodi u Bosni i Hercegovini. Između ostalog, P. Galbrajt u tome izvještaju i analizi onoga što su uočili i saznali na terenu, o situaciji na prostoru Bosne i Hercegovine, konstatuje: „Dok niti republičke vlade Srbije i Crne Gore, niti federalna vlada takozvane Jugoslavije nisu direktno nadzirale akcije bosanskih Srba, Srbija i Crna Gora dele odgovornost za ubijanje koje se tada odvija u Bosni i Hercegovini. U maju 1992, Srbija je povukla JNA iz Bosne, a ostavila je za sobom, pod kontrolom bosanskih Srba 85 posto ljudstva i većinu svoje opreme“ (Suđenje Slobodanu Miloševiću, Transkripti, srijeda, 25. jun 2003, Svjedok Piter Galbrat /Peter Galbraith/, str. 340, FHP, Beograd, str. 340, pdf izdanje). U pomenutom izvještaju, Galbrajt navodi da je „srpski plan bio da se povežu djelovi Krajine, odnosno, Krajina u Hrvatskoj sa Srbijom i da se stvori etnički srpski koridor“ (Ibidem, str. 341).

U nastavku svjedočenja, on, između ostalog, ističe da je „takozvana Republika Srpska Krajina sama po sebi zavisna od Srbije“, te dodaje: „Vlada Srbije ili Jugoslavije isplaćivala je plate vojsci krajinskih Srba, a mislim i drugim zvaničnicima, uključivši i policiju“ (Ibidem, str. 344). On tvrdi da je to područje ne bi uopšte moglo postojati „na nivou na kome je postojalo bez finansijske podrške koja je dolazila iz Srbije“ (Ibidem). Galbrajt je decidiran kada svjedoči da je Slobodan Milošević „od početka rata u Hrvatskoj i početka rata u Bosni nadao da će moći da stvori Veliku Srbiju, koja bi se sastojala od većine Bosne i Hercegovine kao i značajnog dijela Hrvatske, krajinskog regiona, istočne Slavonije, zapadne Slavonije i dubrovačkog regiona. Godine 1993 i 1994 bilo je jasno da to neće biti moguće postići...“ (Suđenje S. Miloševiću, Transkripti, Svjedok Piter Galbrajt, Hag. 26. jun 2003, FHP, str. 367).

Od 1992. do 1995. podršku Miloševićevom ratu davali su i najviši zvaničnici Crne Gore, o čemu ubjedljivo govore i zapisnici sa sjednica Vrhovnog savjeta odbrane SRJ u naznačenom periodu. Punopravni član tog Savjeta, koji je komandovao Vojskom Jugoslavije, bio je i ondašnji Predsjednik Crne Gore i lider DPS-a Momir Bulatović.

Ocijeni:

1 2 3 4 5

3 (14 glasova)

Komentari se na portalu objavljuju u realnom vremenu i "Vijesti online" se ne mogu smatrati odgovornim za napisano.

Zabranjen je govor mržnje, psovanje, vrijeđanje i klevetanje. Takav sadržaj će biti izbrisan čim bude primijećen, a autori mogu biti prijavljeni nadležnim institucijama. Ukoliko smatrate da se u ovom članku krši Kodeks novinara, prijavite Ombudsmanu.

Nije dozvoljeno postavljanje eksternih URL-ova u komentarima!

Ako imate neke primjedbe, sugestije ili komentare vezane za novi izgled i funkcionalnosti portala Vijesti, možete pisati na redizajn@vijesti.me.

Ako imate neke primjedbe, sugestije ili komentare vezane za PREMIUM sadržaj možete pisati na premium@vijesti.me.

Izdvojeni komentari Komentara: 59

  • Duka 2 mjeseca i 2 nedjelje
    Za slijedeći broj ću nastavit da kopam po dijelovima izjava ovih ili onih političara koji mi odgovaraju, stavljajući ih van konteksta, zanemarujući stvarne ishode istorijskih događaja. Drugim riječim da pišem istorijsku propagandu. Ovja člana se zove „U vrtlogu srpskog nacionalizma“, slijedeći „u srpskom vrtlogu nacionalizma“, slijedeći „Srpski vrtlog nacionalizma“, itd…“Doktor“ Novak Adžić.
    • 2
    • 0
  • Duka 2 mjeseca i 2 nedjelje
    Crvenkovski možda jest izjavio što u članku piše (a to je samo njegovo mišljenje) ali on je već bio u penziju i nije bio direktna učesnik događaja. S druge strane, Učesnik sviju dogovora lidera bivših republika SFRJ, predsjednik Makedonije Gligorov je izjavio da je EZ ponudila 5 milijardi dolara da ostane SFRJ. Kučan i Tuđman su IZRIČITO ODBILI a Milošević prihvatio. Ovo je neposredno saznanje a ne mišljenje Crvenkovskog koji je uostalom takođe reka da je Milošević za federaciju
    • 2
    • 0
  • Duka 2 mjeseca i 2 nedjelje
    U članku se po starom dobrom običaju pominju i otvorene laži-kaže 40% crnogoraca je „bojkotovalo“ referendum iz 1992. Netačno, po zvaničnim podacima 34% državljana je bojkotovalo referendum, tako da je to laž. Dalje, 17% državljana CG nijesu ni crnogorci ni srbi što znači da samo 17% onih koji se izjašnjavaju ka crnogorci ili srbi nijesu glasali na refernedum što je IZUZETNO mali broj apstinenata gledajući izbore u CG.Podsjetiću, nezavisnost CG 2006 je pobijedila za samo 1700 (ukradenih) glasova
    • 1
    • 0