navigacija Naslovnica Premium

ISTRAŽIVANJE PITERA VRONSKOG

2.9.2018 08:24

Zašto je bilo toliko serijskih ubica 1980-ih?

Kanadski istoričar tvrdi da ratna i ekonomska kriza igraju veliku ulogu u stvaranju ubica

Zašto je bilo toliko serijskih ubica 1980-ih? Džozef Džejms De Anđelo je pomoću DNK identifikovan kao „Ubica iz zlatne države”
Foto: Reuters Autor: Angelina Šofranac

Tokom tri decenije krajem 20. vijeka došlo je do porasta serijskih ubistava u Sjevernoj Americi. Jedan istoričar se pita da li su razaranja Drugog svjetskog rata bila jedan od faktora, piše BBC.

Fascinacija Pitera Vronskog serijskim ubicama započela je kada je sa 23 godine u liftu nabasao na jednog od njih. Bilo je to 1979. godine, kada se kanadski istoričar našao u Njujorku radi posla.

Nestrpljivo je čekao lift, koji je bio zaustavljen na četvrtom spratu jednog ofucanog hotela, i prezrivo pogledao čovjeka koji mu je očešao rame izlazeći iz lifta koji je napokon stigao u hol.

„Nekako je gledao kroz mene“, kaže Vronski. „Izgledao je kao ošamućen. Kao da ja ne postojim.“

Vronski je sljedećeg jutra pročitao vijest o stravičnom dvostrukom ubistvu i sakaćanju koje se dogodilo u hotelu prethodnog dana.

Godinu kasnije, kada je na naslovnici novina vidio vijest o hapšenju Ričarda Kotingema, konačno je shvatio da su „Torzo trbosjek sa Tajms skvera“ i čovjek u liftu jedan te isti.

Od tada je počeo da se pita kako nastaju ta čudovišta. (Kotingem je „zvanično” ubio šest osoba, iako je tvrdio da je ubio na stotine. Nadimak je dobio po tome što je odsijecao udove sa tijela i ostavljao samo torzo).

Susret Vronskog sa Kotingemom dogodio se na vrhuncu serijskih ubistava u Sjevernoj Americi tokom perioda od tri decenije.

Podaci koje su prikupili istraživači ukazuju na porast stope serijskih ubistava počev od kraja 1960-ih godina, sa vrhuncem u osamdesetim - kada je najmanje 200 takvih ubica djelovalo samo u Sjedinjenim Državama - da bi u naredne dvije decenije uslijedio silazni trend.

Kriminolog Džejms Alan Foks sa univerziteta u Bostonu kaže da porast broja serijskih ubistava u tom periodu - kada su se ubice poput Teda Bandija, Džefrija Damera iDžona Vejna Gejsija šunjale ulicama Sjedinjenih Država - vjerovatno ima nekoliko korijena.

Prvo, taj period se poklopio sa generalnim porastom nasilnog kriminala u SAD-u i Kanadi. U društvu su se tada dešavale velike promjene - ljudi su se više kretali i bilo je manje vjerovatno da će poznavati svoje komšije. Stopiralo se češće, što je olakšavalo ubicama da pronađu ranjive žrtve.

„To je stvorilo ambijent koji je bio idealan za neke ubice da love žrtve“, kaže Foks.

Džefri DamerDžefri damer je ubio 17 muškaraca i dječaka između 1978. i 1991.

Otkrivanje zločina takođe je išlo sporo.

Policiji su nedostajale kompjuterizovane baze podataka i banke istraživačkih podataka koji bi mogli pomoći u povezivanju sličnih zločina. DNK se do sredine 1980-ih godina nije koristila za forenzičke svrhe, što je otežavalo pronalaženje ubica.

Korištenje DNK rođaka nedavno je dovelo do hapšenja Džozefa DeAnđela (72), za kojeg se sumnja da je „Ubica iz zlatne države“, kojem se na teret stavlja niz ubistava i silovanja 1970-ih i 1980-ih.

Kanadski kriminolog Majkl Arntfield kaže da je policija tada bila prilično nemoćna u rješavanju rastućeg broja serijskih ubistava, a istraživanje ovakvih vrsta ubistava - koja su počinile proračunate ubice - bilo je u povoju. Termin „serijski ubica“ je nastao tek početkom osamdesetih.

„Počinioci su sigurno bili u prednosti“, kaže on.

Drugi faktori za koje se vjeruje da su doprinijeli obuhvataju medije i javnu fascinaciju serijskim ubistvom stvarajući efekat sniježne kugle; razvoj međudržavnog sistema autoputeva, koji je nekim ubicama omogućio širi prostor da tumaraju i ubijaju; i, u vezi sa ukupnim porastom kriminala, izloženost olovu iz benzina.

Vronski ovom spisku dodaje još jednu hipotezu: on porast broja serijskih ubica u Sjevernoj Americi krajem krajem 20. vijeka dovodi u vezu sa razaranjima Drugog svjetskog rata, i djecom ljudi koji su se vraćali sa ratišta u Evropi i Pacifiku.

To je ideja koju je iznio u svojoj novoj knjizi „Kainovi sinovi: Istorija serijskih ubica“.

Tragajući za razlozima koji stoje iza serije ubistava tokom više od tri decenije, Vronski je proučavao ubice i njihovo djetinjstvo.

„Serijske ubice su iz našeg okruženja, dolaze iz našeg društva. To nisu vanzemaljci koji stižu sa druge planete. Oni su djeca koja odrastaju da postanu te serijske ubice.“

Shvatio je da su mnogi bili djeca tokom Drugog svjetskog rata i u poslijeratnom periodu - u vrijeme kada se o psihološkom uticaju globalnog sukoba i njegovoj okrutnosti nije razgovaralo.

To je bio rat koji je bio „mnogo pogubniji i primitivniji nego što možemo da priznamo“, kaže Vronski.

Mnoge ubice iz tog perioda nisu zvanično govorile o svojim očevima, ističe on, ali oni koji jesu, često su pričali kako su se vraćali iz rata u traumatizovanom stanju.

FBIFBI jedna od agencija koje istražuju uzroke serijskih ubistava

Vronski se nada da će sociolozi i kriminolozi pažljivije ispitati ratna iskustva očeva tih ubica i njihove očinske odnose.

Istoričar je ukazao i na popularnu kulturu poslijeratnog doba kao jedan od faktora, posebno časopise koji su prodavani širom Sjeverne Amerike sa naslovnicama koje su veličale ono što bi se moglo opisati kao kultura silovanja.

„Srž toga je trauma, raspad porodice, a potom i kulturno prikazivanje fantazije (koju oni kasnije ostvare)”, rekao je.

To je izvodljiva teorija, kaže Arntfild, ističući da je u poslijeratnim decenijama došlo do „velikog previranja u društvu“.

„Uzburkanost u predgrađima i potpuna transformacija demografije zemlje doveli su do velike nestalnosti, mobilnosti, puno slomljenih porodica, odakle mnogi od tih ljudi potiču“, kazao je.

U izvještaju jedinice FBI za analizu ponašanja navodi se da „ne postoiji nijedan uzrok ili faktor koji je moguće identifikovati a koji dovodi do razvoja serijskog ubice. Umjesto toga, postoji mnoštvo faktora koji doprinose njihovom razvoju.

„Najznačajniji faktor je lična odluka serijskog ubice da izabre da počini zločin“.

Prema procjenama FBI, manje od jedan odsto svih ubistava u datoj godini počine serijske ubice.

„To je koktel više stvari, nikada nije samo jedna“, kaže Vronski povodom toga šta na kraju podstakne ubice na zločin.

„Zato i mislim da je još prerano da otpišemo staromodno biblijsko zlo, šta god to moglo biti“.

Slični trendovi u ovom vijeku

Kriminolog Majkl Arntfild, poput Vronskog, vjeruje da u ovom vijeku postoje slični trendovi - društveni preokret, finansijska kriza, ratovi i terorizam - koji bi mogli izazvati sličan fenomen u narednim decenijama.

„Živimo u raljama jednako burnog vremena koje izaziva podjele. A to je odmah otvorilo put ‘zlatnom dobu’ serijskog ubice“, kaže Arntfield.

Naravno, mnogi veterani koji su se vratili iz rata postali su sjajni očevi, djeca muškaraca traumatizovanih u borbi izrasla su u emotivno zdrave odrasle osobe, kao i mnoga djeca iz rasturenih porodica.

„Nismo sasvim sigurni kada i zašto taj osigurač iskoči“, kaže Arntfield.

Ocijeni:

1 2 3 4 5

1 (1 glasova)

Komentari se na portalu objavljuju u realnom vremenu i "Vijesti online" se ne mogu smatrati odgovornim za napisano.

Zabranjen je govor mržnje, psovanje, vrijeđanje i klevetanje. Takav sadržaj će biti izbrisan čim bude primijećen, a autori mogu biti prijavljeni nadležnim institucijama. Ukoliko smatrate da se u ovom članku krši Kodeks novinara, prijavite Ombudsmanu.

Nije dozvoljeno postavljanje eksternih URL-ova u komentarima!

Ako imate neke primjedbe, sugestije ili komentare vezane za novi izgled i funkcionalnosti portala Vijesti, možete pisati na redizajn@vijesti.me.

Ako imate neke primjedbe, sugestije ili komentare vezane za PREMIUM sadržaj možete pisati na premium@vijesti.me.

Izdvojeni komentari Komentara: 4

  • Mako 2 mjeseca i 1 nedelja
    Kad cete u Vijestima nauciti da kad date sliku napisete ko je na njoj
    • 3
    • 0
  • Kromanjonac 2 mjeseca i 1 nedelja
    Đavolja rabota..
    • 4
    • 1
  • Fileo 2 mjeseca i 1 nedelja
    Veoma interesantno... Rekao bi čovjek da je USA učestvovala samo u II svjetskom ratu! A oni se ne zaustavljaju sa ratovima i zločinačkim pohodima od II svjetskog rata pa na ovamo!
    • 5
    • 2