navigacija Naslovnica Premium

ANALIZA EIU

3.5.2018 15:31

Ekonomija Crne Gore sve više zaostaje za Evropom

CG je smanjila približavanje bogatom dijelu EU sa 51 odsto evropskog dohotka iz 1989. na 32 odsto u 2017.

Ekonomija Crne Gore sve više zaostaje za Evropom Približavanje razvijenoj Evropi biće sporo na duži rok
Foto: Frederic Sierakowski Autor: Biljana Matijašević

Crna Gora se, prema iznosu prosječnog bruto domaćeg proizvoda (BDP) po stanovniku, sve više udaljava od razvijenog dijela Evrope, pokazuje analiza londonskog Ikonomist intelidžens junita (EIU).

EIU je u novoj analizi uporedio prosječan BDP po stanovniku država u tranziciji iz centralne i istočne Evrope sa BDP-om 15 razvijenih članica Evropske unije 1989. i 2017. godine. „Razlika između njihovog prosječnog dohotka i nivoa dohotka u EU15 bila je veća 2017. godine nego 1989“, navodi se u analizi pod nazivom Približavanje razvijenoj Evropi usporava.

Procjenjuje se da je BDP EU iznosio 15,3 biliona eura (nominalno) u 2017. godini, što predstavlja 22 odsto svjetske ekonomije.

Pare BDP EU je 2017. godine iznosio 15,3 biliona eura

Prema podacima EIU, crnogorski BDP po stanovniku smanjio se u odnosu na evropski, sa 51 odsto evropskog dohotka iz 1989. godine na 32 odsto u 2017. U Crnoj Gori je BDP po stanovniku 1990. bio 47 odsto evropskog prosjeka (EU15), 1995. je pao na 21,2 odsto, 2000. godine je bio 24,1 odsto, a 2008. godine 29,7 odsto.

Prema na internetu dostupnim podacima (Helsinška povelja) u Crnoj Gori je BDP po stanovniku 1990. godine iznosio oko 3.400 eura. Prema podacima iz Vladinog Programa ekonomskih reformi, crnogorski BDP po stanovniku 2017. je bio 6,7 hiljada eura.

U Analizi EIU podsjeća se da je od početka tranzicije u državama centralne i istočne Evrope (1989. godine) prošlo skoro tri decenije.

“Ekonomske performanse su bile mješovite za regiju od 1989. godine. Napredak u približavanju u nivoma dohotka 15 članica EU prije proširenja 2004. godine bio je skroman, posebno od globalne finansijske krize 2008. godine”, navodi EIU.

U izvještaju se procjenjuje da će se, dugoročno, većina zemalja centralne i istočne Evrope vjerovatno sporo približavati razvijenoj Evropi. Prošle godine je, kako je navedeno, na zapadnom Balkanu jedino Albanija zabilježila, iako nisko, približavanje nivou dohotka u razvijenim članicama EU, i to sa 15,5 na 23,4 odsto, dok su Srbija, Makedonija i Bosna i Hercegovina imale manji rast u odnosu na 1989. Srbija je prošle godine smanjila približavanje bogatom dijelu EU sa 45,8 odsto, koliko je taj nivo bio u 1989, na 31,1 odsto prošle godine, Makedonija sa 33,8 na 27,8 odsto, a BiH sa 30 odsto na 23,5 odsto.

Mladi ljudi Sve više mladih napušta region: Ilustracija

Londonski centar za ekonomske analize navodi da je jedino Hrvatska od članica EU u centralnoj i istočnoj Evropi postala siromašnija. Prošle godine se smanjio rast hrvatskog BDP-a po stanovniku u poređenju sa 15 razvijenih članica EU u odnosu na ključnu 1989. godinu sa 56,8 odsto na 48,5 odsto.

EIU objašnjava da je zapadni Balkan u prvoj fazi ekonomske tranzicije bio pogođen ratnim sukobima 90-ih godina i velikom recesijom, dok je nakon 2000. zabilježen brzi oporavak i snažnije približavanje BDP-u po stanovniku tadašnjoj EU15, da bi oporavak usporio zbog svjetske ekonomske krize 2008. koja je pogodila i cijelu EU.

Među članicama EU iz istočne i centralne Evrope je na početku ekonomske tranzicije prije tri decenije najbolje stajala Slovenija čiji je BDP po stanovniku iznosio 69,8 odsto prosjeka u bogatim državama EU. Prošle godine je slovenački dohodak dostigao 75,8 odsto BDP-a po stanovniku najrazvijenih u EU. Ubjedljivo najsnažniji ekonomski razvoj i rast dohotka je zabilježila Poljska, pa je sa 29,9 odsto u 1989. Poljska došla na 59,9 odsto bogatstva EU15. Češka je prošle godine imala BDP po stanovniku od 72 odsto, a Slovačka 67,9 odsto u odnosu na najrazvijenije članice EU, najskromnije su bile Bugarska, sa 39,5 i Rumunija sa 42,2 odsto dohotka koje imaju bogate članice EU.

Rast crnogorskog BDP-a je usporio u ovoj godini. Vlada i Centralna banka očekuju rast od tri odsto u ovoj godini, koliko i Međunarodni monetarni fond (3,1 odsto). Svjetska banka prognozira nešto slabiji rast za ovu godinu, 2,8 odsto.

Model rasta da ne zavisi od SDI

Model tranzicionog rasta u regionu je dostigao svoje limite i sada postoji potreba za razvijanjem strategija za rast koji neće pretežno zavisiti od stranih direktnih investicija (SDI). U Analizi se navodi da je moguće da zemlje u regionu trpe od takozvane zamke srednjeg dohotka - usporavanje rasta kada se privreda približava tehnološkoj granici, odnosno postaje tehnološki razvijenija. Kako se zemlje razvijaju tehnološki, njihov fokus treba da se prebaci od imitacije do inovacija, poručuju iz EIU.

Ocijeni:

1 2 3 4 5

4 (5 glasova)

Komentari se na portalu objavljuju u realnom vremenu i "Vijesti online" se ne mogu smatrati odgovornim za napisano.

Zabranjen je govor mržnje, psovanje, vrijeđanje i klevetanje. Takav sadržaj će biti izbrisan čim bude primijećen, a autori mogu biti prijavljeni nadležnim institucijama. Ukoliko smatrate da se u ovom članku krši Kodeks novinara, prijavite Ombudsmanu.

Nije dozvoljeno postavljanje eksternih URL-ova u komentarima!

Ako imate neke primjedbe, sugestije ili komentare vezane za novi izgled i funkcionalnosti portala Vijesti, možete pisati na redizajn@vijesti.me.

Ako imate neke primjedbe, sugestije ili komentare vezane za PREMIUM sadržaj možete pisati na premium@vijesti.me.

Izdvojeni komentari Komentara: 26

  • ANTIGLOBALISTA 6 mjeseci i 2 nedjelje
    Srbija 1989 imala 45% evropskog prosjeka, a danas 31,1% crna gora je imala 1989 51% a danas 32%, ispravite me ako grijesim, ali mi se cini da smo mi vise nazadovali od srbije, ako uzmemo u obzir i da ce srbija ove godine imati veci rast bdp-a, kao i u narednih 4-5 god (prognoze mmf-a) srbija ce vrlo brzo da predje preko ovih 32%, da ne govorimo o tome da oni smanjuju javni dug a mi se dodatno zaduzujemo. Kad se sve ovo pogleda nebi se reklo da smo "lideri u regionu".
    ( 3 )
    • 7
    • 0
    zoki45 3.5.2018 18:59
    Lideri smo u svim oblicima kriminala, evo 30 godina
    • 2
    • 1
    djiko067 4.5.2018 01:30
    Svaka cast na analizi. Vise je ovdje analize nego li kad intervjuisu one dezurne ekonomske eksperte, tipa Vasilije Kostic, itd
    • 1
    • 0
    Hrčak 4.5.2018 09:09
    U Srbiji je 99-te uništena sva privreda i infrastruktura. Kod nas toga nije bilo a evo nas skoro kvit.
    • 0
    • 0
  • Đeneral_Vešović 6 mjeseci i 2 nedjelje
    Realno gledano i ne treba nam neka specijalna ekonomija kad su nam odredili 2,06 e dnevno za prezivljavanje!Toliko cemo zaradit pa kad bi pravili metle od kostrika kao nasi stari!
    • 5
    • 0
  • ANTIGLOBALISTA 6 mjeseci i 2 nedjelje
    Markovic rece da smo bili najnerazvijenija republika u bivsoj jugi, po ovim podatcima se vidi da smo 1989 bili daleko razvijeniji od bosne i makedonije, bili smo razvijeniji i od srbije, na nivou hrvatske i malo iza slovenije, kako laze radijator, cudo jedno.
    • 5
    • 0