navigacija Naslovnica Premium

VRIJEDNOST NESTAJE

14.10.2012 17:25

Najljepša savremena zdanja u Crnoj Gori

Oprosti mi Milane Zlokoviću - gdje god da si. Neka mi oproste i Zoja Dumengjić, Zvonimir Vrkljan, Stanko Fabris, Marko Mušič, Leon Kabiljo, ARCVS studio i mnogi drugi...

Napraviti listu na kojoj će se naći pet najznačajnijih savremenih arhitektonskih ostvarenja na teritoriji naše zemlje - nije bio lak posao.

Oprosti mi Milane Zlokoviću - gdje god da si. Neka mi oproste i Zoja Dumengjić, Zvonimir Vrkljan, Stanko Fabris, Marko Mušič, Leon Kabiljo, ARCVS studio i mnogi drugi - kao i čitava plejada istaknutih crnogorskih arhitekata - što starijih, što mlađih - čija ostvarenja se, ipak, nisu našla na ovoj listi.

Hotel Ko-op u Ulcinju

Ako krenemo od pretpostavke da su ključne odrednice savremene arhitekture racionalizam i funkcionalizam, te strukturalna estetika strogo zasnovana na karakteristikama novih konstruktivno-tehnoloških sistema građenja, uz nezaobilazni momenat socijalne osviješćenosti - onda XX vijek u domenima arhitekture na tlu Crne Gore počinje 1939. u Ulcinju.

Naime, 9. jula te godine je na poluostrvu Suka otvoren hotel Ko-op (Hotel Saveza zadruga državnih službenika).

Autori projekta su zagrebački arhitekti Hinko Bauer i Marijan Haberle, koji spadaju u red najprominentnijih predstavnika tzv. druge generacije hrvatskih modernista.

Bazičnu modernost koncepta ovog objekta sagledavamo kroz pozicioniranost volumena u prostoru. Riječ je o dva jasno diferencirana, junkstapozicionirana bloka u pitoresknom ambijentu borove šume, gotovo na samoj hridi iznad mora.

Na hotelu je nekoliko puta intervenisano po okončanju Drugog svjetskog rata, da bi nakon oštećenja u zemljotresu koji je pogodio Crnogorsko primorje 1979. godine bio temeljito rekonstruisan. Srušen je 2007. godine.

Hotel Crna Gora

Godinu dana prije nego što je otvoren hotel Ko-op u Ulcinju, dakle 1938. godine, Vujadin Popović je na Tehničkom fakultetu Univerziteta u Beogradu stekao diplomu inženjera arhitekture.

A onda je, 1952. godine, nastavio tačno tamo gdje su stali Bauer i Haberle - izgradnjom hotela Crna Gora u Podgorici.

Fizički karakter današnje Podgorice definisan je u godinama neposredno po okončanju Drugog svjetskog rata. Fizička cjelina koja najrječitije govori u prilog ovoj tezi je niz racionalističkih objekata reprezentativnih republičkih (danas državnih) organa i institucija, koji su podignuti početkom i sredinom pedesetih godina prošlog vijeka uz sjevernu stranu Lenjinovog bulevara - današnjeg Bulevara svetog Petra Cetinjskog - duž čitave južne ivice Nove varoši.

Dva najznačajnija arhitektonska ostvarenja koja pripadaju pomenutom nizu potpisao je Vujadin Popović. Pored hotela imamo i Glavnu poštu.

U bivšoj bašti hotela Crna Gora, postavljen je krajem prošle godine kamen-temeljac budućeg, luksuznog hotela Hilton Podgorica Montenegro. Time je iz kolektivne memorije grada izbrisan svojevrsni svetionik - bez kojega podgorički duh svakako ne bi bio to što danas jeste.

Veslački klub Galeb i hotel Podgorica

Ova dva objekta idu u kompletu - prvenstveno iz razloga što su to jedina dva arhitektonska ostvarenja suštinski vezana za kontekst Morače.

Oba ostvarenja su apsolutno zaokružene, paradigmatske reakcije na zahtjevne ambijentalne potencijale rijeke i zone neposredno uz rijeku - što ih svrstava u red vrhunskih spomenika graditeljske kulture na ovim prostorima.

Kajakaški klub Galeb se nalazi na lijevoj obali Morače, iznad plaže Labud. Realizovan je 1960. godine, u internacionalnom stilskom ključu, po projektu arhitekte Vukote - Tupe Vukotića. Trenutno je u žalosnom stanju.

Hotel Podgorica se nalazi na desnoj obali Morače, preko puta Sastavaka i ruševina turske tvrđave Depedogen.

Realizovan je 1967. godine, uz očigledan otklon od modernizma ka nečemu što će tek petnaestak godina kasnije biti nazvano kritički regionalizam - a što se ogleda u mekoj sinergiji između novoizgrađenog objekta i okruženja, shvaćenog u najširem smislu. Projekat je potpisala Svetlana - Kana Radević.

I nad hotelom Podgorica su se nadvili crni oblaci. Planirana je izgradnja visokih objekata neposredno u njegovom zaleđu.

Hotelski kompleks Avala - Mogren

Prvobitni hotel Avala u Budvi, iz 1939. godine, bio je produkt žovijalnog preduzetničkog duha, koji je vođen prvenstveno imperativom profita, reagovao na pojačan priliv turista u pospani primorski gradić, tokom tridesetih godina prošlog vijeka.

A onda je, nakon zemljotresa 1979. godine, na scenu stupio Vladislav Plamenac, koji je staru Avalu sveo na pravu mjeru. Otklonio je očigledan prostorni dizbalans generisan nepremjerenim volumenom prvobitne Avale u odnosu na Stari grad - a zatim je jasno naglasio javni, tj. socijalni potencijal dva suštinski važna funkcionalno-formalna elementa postojećeg objekta: centralne sale hotela i pripadajuće joj terase.

Suštinski kvalitet bravurozne Plamenčeve arhitektonske kompozicije ogledao se u portalu - centralna sala starog hotela je pretvorena u svojevrstan portal - koji je funkcionisao kao idealna etimološka spona između staroga i novoga - između stare terase hotela Avala, koja je u potpunosti zadržana i obnovljena, te dijela stare, armirano-betonske konstrukcije hotela - i nove, kamenom popločane šetnice koja se logično nastavljala na Mediteransku ulicu, sa kulminacijom na javnoj terasi, sa koje se pružao pogled na more.

Hotelski kompleks Avala-Mogren je otvoren 1984. godine. Segment Avala je srušen 2008. godine - što je težak zločin čije razmjere crnogorska arhitektonska struka još nije uspjela da sagleda u potpunosti.

Prodajno-izložbeno-administrativni centar Neckom, Nikšić

Ako se magistralom približavate iz pravca Podgorice i namjeravate da skrenete u tvrdi grad Nikšić, ne možete promašiti Neckom.

Jasno naglašene horizontale i vertikale elegantnog betonskog rastera, u kompletu sa staklenim platnima jakih dimenzija i sve to u okviru fine geometrije izduženog pravougaonika - to je tek neznatan, ali ipak suštinski važan uzorak pomno osmišljenog i uređenog prostora u ovom našem haosu.

Projekat su potpisali Grozdana Šišović, Dejan Milanović i Srđan Tadić. Realizovan je prošle godine - i sva je prilika da će predstavljati Crnu Goru u konkurenciji za nagradu Mies van der Rohe - najprestižniju evropsku nagradu na polju arhitekture. Poželimo mu sreću.

Ocijeni:

1 2 3 4 5

1 (1 glasova)

Komentari se na portalu objavljuju u realnom vremenu i "Vijesti online" se ne mogu smatrati odgovornim za napisano.

Zabranjen je govor mržnje, psovanje, vrijeđanje i klevetanje. Takav sadržaj će biti izbrisan čim bude primijećen, a autori mogu biti prijavljeni nadležnim institucijama. Ukoliko smatrate da se u ovom članku krši Kodeks novinara, prijavite Ombudsmanu.

Ako imate neke primjedbe, sugestije ili komentare vezane za novi izgled i funkcionalnosti portala Vijesti, možete pisati na redizajn@vijesti.me.

Ako imate neke primjedbe, sugestije ili komentare vezane za PREMIUM sadržaj možete pisati na premium@vijesti.me.

Izdvojeni komentari Komentara: 6

  • downtoearth35 4 godine i 9 mjeseci
    Qq. I ovo au nam najljepsa zdanja? Ovo nije domen Burkine Faso ili Lesota. Nije ni cudo kad amo jedina mediteranska zamlja koja je dopustila za 20 godona da lijepi stari gradovi postanu favele. A tek ovih dana pred izbore sto se cinjelo!!! Devastacija potpuna. Jadni mi.... Pih...
    • 0
    • 0
  • nlonlo 4 godine i 9 mjeseci
    katastrofa, sve osim donekle neckoma. a i on je daleko od bilo kakvih top listi.
    • 0
    • 0
  • Borisavljevic 4 godine i 9 mjeseci
    bogme i bez nesrecno zavrsenog doma revolucije u niksicu - u niksicu bolje zgrade nema do danas - za mene moderna interpretacija bedema u slici grada dom stoji savrseno
    • 0
    • 0