EK o malim firmama u Crnoj Gori: Fale izvori finansiranja
"Veliki rast deregistracije (odjave) može biti rezultat efikasnijeg rada Centralnog registra privrednih subjekata koji je novi informacioni sistem uveo 2014. godine", objašnjavaju iz EK
Mala i srednja poduzeća su glavni pokretač rasta u Crnoj Gori i treba im poboljšati pristup finansijama i razviti alternativne izvore finansiranja, ocijenila je Evropska komisija u novom izvještaju.
"Nedostatak sredstava koja treba da podrže internacionalizaciji malih i srednjih preduzeća predstavlja izazov", navedeno je u izvještaju Mala i srednja preduzeca 2016 koji je juče predstavljen u Bratislavi tokom Skupštine Malih i srednjih preduzeća (MSP) Evrope.
U dijelu izvještaja koji se odnosi na Crnu Goru navodi se da je u 2015. godini registrovano 4.143 novih preduzeća, dva odsto manje u odnosu na prethodnu godinu. U istom periodu, deregistracija je snažno porasla, 31 odsto, što je ukupno 3.035 MSP u 2015.
"Veliki rast deregistracije (odjave) može biti rezultat efikasnijeg rada Centralnog registra privrednih subjekata koji je novi informacioni sistem uveo 2014. godine", objašnjavaju iz EK.
Mala i srednja preduzeća generišu tri četvrtine dodate vrijednosti, a više od 82 odsto nacionalnog zapošljavanje. Prosjek u EU je dvije trećine dodate vrijednosti i 57 odsto zapošljavanja.
Dodata vrijednost porasla je 18 odsto u periodu od 2012. do 2014, dok je zaposlenost porasla 13 odsto u periodu od 2011. do 2014.
Rast je bio posebno jak u mikro poduzećima, gdje je zaposlenost porasla 40 odsto za tri godine (2011-14).
"S obzirom na to da su mala i srednja poduzeća u potpunosti doprinijela nedavnom ekonomskom usponu, može se očekivati dodatno zapošljavanje u malim i srednjim poduzećima i rast dodate vrijednosti", navodi se u izvještaju.
Produktivnost malih i srednjih preduzeća, mjerena kao dodata vrijednosti po zaposlenom, iznosi oko 11.000 eura po osobi, u poređenju sa oko 42.000 eura u prosjeku u EU.
Iz EK napominju da prilikom tumačenja cjelokupnih rezultata treba uzeti u obzir ograničenja u dostupnosti podataka.
Kako se dodaje, prema sprovođenju Evropskog akta o malim preduzećima (SBA) Crna Gora i dalje ima pozitivnu sliku. Nekoliko ključnih rezultat iznad su prosjeka EU, uključujući i preduzetništvo i 'drugu priliku'.
Rezultati u dijelu “odgovarajuće administracije” su se poboljšali, iako je ispod onoga što je postignuto u EU.
"Druga šansa", kako je objašnjeno odnosi se na to da pošteni preduzetnici koji su bankrotirali brzo dobiju drugu priliku.
Iz EK ukazuju na najvažnije nedostatke u ovoj oblasti ko što su pravni postupci povezani sa stečajem koji nisu uvijek dovršeni u roku od godinu, zatim to što ne postoji nacionalna informativna kampanja za umanjenje stigme neuspjeha, nema ranog upozorenja i mehanizma help desk kako bi se spriječilo da preduzetnici idu u stečaj.
Preoručuje se da proriteti politike o MSP koji se odnose na pojednostavljenje legislative povezane sa biznisom, treba da bude glavni fokus kreatora politike za mala i srednja preduzeća. To uključuje pojednostavljenje poreskih procedura kako bi se smanjilo vrijeme potrebno za plaćanje poreza.
Dodaje se da poslovni transferi moraju biti poboljšani a treba ojačati saradnja između preduzeća i akademske zajednice.
"Najvažniji nedostaci leže u lošem okviru za poslovne transfere i nedostatku saradnje između institucija i institucija visokog obrazovanja", ukazano je u izvjestaju.
Podsjeća se da su tokom 2015. i prvog tromjesečja 2016. u Crnoj Gori uvedene nove mjere na području preduzetništva i vještina i inovacija, a to su Nacionalna strategija zapošljavanja i razvoja ljudskih resursa za period 2016- 2020, Strategija razvoja ženskog preduzetništva 2015-2020 sa Akcionim planom za 2015, kao i Akcioni plan sprovođenja Strategije razvoja stručnog obrazovanja 2016- 2017.
U EU 23 miliona malih preduzeća
U 2015. nešto manje od 23 miliona malih i srednjih preduzeća u EU ostvarila su 3,9 biliona eura dodate vrijednosti i zapošljavala 90 miliona ljudi, što je dvije trećine zaposlenih u EU.
Većina malih i srednjih preduzeća su mikro preduzeća sa manje od deset zaposlenih. Ta vrlo mala preduzeća čine gotovo 93 odsto svih preduzeća u nefinansijskom poslovnom sektoru.
Evropska komesarka za unutrašnje tržište, industriju, preduzetništvo i MSP Elžbieta Bienkofska ocijenila je da je potrebno još puno toga da se uradi da bi se ubrzao rast start ap preduzeća, a najvažnije je i da im se olakša pristup finansijama.
"Vi računate na nas, a mi računamo na vas, ali moramo zajedno naporno da radimo", poručila je Bienkofska na Skupštini MSP koju je organizovala EK u saradnji sa slovačkim Predsjedništvom Evropskog savjeta.
Skupština MSP, koja se završava danas, okupila je 600 predstavnika biznisa, vlada, akademskih zajednica i medija.
Dodijeljene evropske nagrade, Novom Sadu za zeleno tržište
Na Skupštini su dodijeljene Evropske nagrada za promociju preduzetnistva (EPA). Glavna nagrada pripala je projektu Grad Gotenburg iz Švedske, a EPA u kategoriji promocija preduzetničkog duha projektu Lion - grad preduzetništva.
Nagrada u kategoriji Podrška razvoju zelenih tržišta i efikasnosti resursa pripala je Novom Sadu za projekat Lipe i pčele za razvoj dunavskog mikroregiona. Nagrađeni su i projekti i iz Holandije, Finske i Portugalije.
( Biljana Matijašević )