Lideri strahuju da ne izgube kontrolu u stranci

Izuzetno je važna i kvalitetna prethodna rasprava o tome koji bi modalitet sistema otvorenih lista bio najbolji, tvrdi Kovačević

74 pregleda4 komentar(a)
Izbori, glasanje, Podgorica, Foto: Zoran Đurić
08.06.2018. 13:24h

Političke partije nemaju interesa za uvođenje izbornog sistema “otvorenih lista”, jer se time ograničava njihova moć, smatraju u civilnom sektoru. U Crnoj Gori se primjenjuje proporcionalni izborni sistem sa zatvorenim listama, zbog čega birači ne mogu da glasaju samo za određene predstavnike na listama.

Predsjednica Centra za demokratsku tranziciju (CDT) Milica Kovačević smatra da bi se promjenom izbornog sistema i uvođenjem otvorenih lista povećala odgovornost u politici.

“Međutim, većinsko raspoloženje i vladajućih i opozicionih partija bilo je uvijek protiv predloga koji ograničavaju moć partija u korist pojedinaca. Budući da od parlamentarnih izbora imamo potpuni izostanak bilo kakvog političkog dijaloga, pa i o izborima, teško je procijeniti da li su se stavovi partija po ovom pitanju pomjerili, do željene dvotrećinske podrške. Ipak, CDT smatra da je ovo jedna od tema o kojoj treba ozbiljno razgovarati u sklopu neophodne izborne reforme”, kazala je Kovačevićeva.

Poslanica Socijaldemokratske partije (SDP) Draginja Vuksanović izjavila je da bi se uvođenjem “otvorenih lista” smanjila politička korupcija, ističući da bi time bila ojačana i veza birača sa izabranim predstavnicima u državnom ili lokalnom parlamentu.

“Na taj način bi se smanjio autoritarni uticaj lidera partije u samoj partiji, da oni kroz već predloženu izbornu listu nameću, možda i neka rješenja, koja nisu prihvatljiva za građane. Sa druge strane, imali bismo pojačanu odgovornost poslanika i odbornika, koje direktno i neposredno biraju građani po njihovom imenu i prezimenu“, rekla je tada Vuksanovićeva navodeći da očekuje rasparavu o tome prilikom usklađivanja izbornih zakona u skladu sa standardima država Evropske unije (EU). Iako je u Skupštini Crne Gore četiri puta formirana radna grupa za izmjenu izbornog zakonodavstva, niko od političkih predstavnika nije tražio razmatranje uvođenja “otvorenih lista”. Umjesto toga zadržan je proporcionalni sistem prema kojem birači glasaju za izborne liste, dok stranački organi kasnije određuju ko će od predstavnika sa liste postati član lokalnih ili državnog parlamenta. Iako su zagovornici “otvorenih lista” tvrdili da bi se time izbjeglo “prisiljavanje birača da glasaju za sve kandidata u paketu”, iz političkih partija su samo deklarativno podržavali te zahtjeve. Demokratska Crna Gora je ranije obećala da će predložiti izmjene izbornog zakona kada prekine bojkot parlamenta. Oni su to učinili nakon što je nezavisni odbornik u Budvi Stevan Džaković izmjenama zakona uslovio podršku vladajućoj većini u tom gradu.

Pravnik Sergej Sekulović ističe da bi uvođenje “otvorenih lista” bio komplikovan zahvat “koji je potrebno izvesti sa hiruškom preciznošću.

“Ono traži vrijeme i dubinske analize. Svakako bi doprinijelo demokratizaciji političkog života, iako nosi i rizike. Sumnjam da postoji volja u političkim partijama za ovaj reformski zahvat, uz sav rizik generalizacije takvog stava. Ovo je tema koja se dugo nalazi u javnom prostori, a ignorisana je u više dosadašnjih reformi izbornog zakonodavstva”, tvrdi Sekulović.

Birači bi mogli da kazne preletače

Kovačevićeva smatra da bi omogućavanje biračima da glasa određene kandidate u okviru izborne liste povećao odgovornost poslanika i odbornika pred građanima.

“Oni koji nakon izbora promijene partiju ili ideologiju morali bi da računaju na rizik da mogu izgubiti povjerenje građana i biti kažnjeni na sljedećim izborima. Na ovaj način bi birači uticali na redosljed kandidata na izbornim listama, a ne partijske centrale koje često nemaju sluha za politiku na lokalnom nivou. Otvorene liste bi omogućile mnogo jaču i vidljiviju vezu između poslanika i njegove baze na terenu. Tačno bi se znalo u ime koliko ljudi taj poslanik govori, koga zastupa i predstavlja, osim partije. Otvorene liste bi povoljno uticale i na unutarpartijsku demokratiju”, kazala je ona.