Nina Blažić, Direktorat za lokalnu samoupravu u Ministarstvu javne uprave

Imam privilegiju da rukovodim timom koji sprovodi jedan od najzahtjevnijih, ali i najvažnijih reformskih procesa u savremenoj javnoj upravi Crne Gore. Direktorat za lokalnu samoupravu u Ministarstvu javne uprave bavi se kreiranjem pravnog i institucionalnog okvira za funkcionisanje opština: od pripreme zakona i praćenja primjene propisa, do pružanja stručne podrške lokalnim samoupravama i predlaganja korektivnih mjera, kada je to potrebno. Naša odgovornost je da obezbijedimo da građani ostvare svoje Ustavom zagarantovano pravo na lokalnu samoupravu – jer lokalna samouprava nije samo nivo vlasti, već je i pravo svakog pojedinca da učestvuje u rješavanju pitanja od neposrednog značaja za svoj život.

Na početku mandata suočili smo se sa nizom ocjena koje su Crnu Goru svrstale među najcentralizovanije države Evrope. Monotipski model organizacije lokalne samouprave, fragmentisan pravni okvir za lokalne službenike, česte političke nestabilnosti na lokalnom nivou i učestali izbori, ograničavali su i efikasnost opština i povjerenje građana u sistem.

Naš odgovor bio je jasan: želimo lokalnu samoupravu koja je efikasna, odgovorna, transparentna i istinski usmjerena na potrebe građana. To je vizija savremenog, decentralizovanog sistema upravljanja koji jača lokalne zajednice, ali i traži veću odgovornost od lokalnih vlasti. Za realizaciju ovako ambiciozne vizije bili su potrebni hrabrost, znanje, integritet i timski rad.

U skladu s tim, započeli smo sveobuhvatan reformski ciklus:

- Pripremili smo novi Zakon o lokalnoj samoupravi, koji uvodi koncept asimetrične decentralizacije i prvi put prepoznaje grad kao posebnu jedinicu lokalne samouprave. Gradovi će preuzeti nadležnosti u oblastima predškolskog obrazovanja, socijalne i dječje zaštite i primarne zdravstvene zaštite – ali samo uz dokazanu sposobnost odgovornog upravljanja.

- Prvi put je pripremljen Zakon o lokalnim službenicima i namještenicima, koji objedinjeno, sistemski i meritokratski uređuje oblast ljudskih resursa na lokalnom nivou.

Precizirali smo obaveze relevantnih ministarstava i lokalnih samouprava s ciljem da zajedno sa međunarodnim partnerima podržimo opštine da se pripreme za ubrzanu digitalnu transformaciju

Intenzivna saradnja sa lokalnim samoupravama

- Zajedno sa timom eksperata uradili smo koncept Zakona o lokalnim izborima, čija su rješenja već implementirana kroz izmjene Zakona o izboru odbornika i poslanika. Crna Gora će prvi put imati lokalne izbore u jednom danu, profesionalizovane izborne organe, veću zastupljenost žena na državnom i lokalnom nivou. Ali naš koncept nije samo to, zalažemo se za punu demokratiju, i to: neposredan izbor predsjednika opština i njihovih zamjenika, otvorene izborne liste, ali i neposredan izbor organa mjesne zajednice.

- Prvi put smo sproveli sveobuhvatnu Analizu funkcionisanja sistema lokalne samouprave, po metodologiji koju su SIGMA/OECD partneri prepoznali kao primjer dobre prakse i preporučili drugim državama. Rezultati i nalazi ove Analize kasnije su potvrđeni u izvještajima Evropske komisije (2024. i 2025. godine), izvještajima SIGMA/OECD i Savjeta Evrope.

- Uveli smo mehanizme koji jačaju odgovornost lokalnih vlasti i pospješuju učešće građana: evaluaciju performansi lokalnih samouprava, redovno mjerenje zadovoljstva građana i privrede, skupštinu građana kao formu deliberativne demokratije.

- Neprocjenjivo je važno naše partnerstvo sa Delegacijom Evropske unije u Crnoj Gori i Zajednicom opština kroz projekat Opštine za EU. Zahvaljujući ovom projektu, unapređujemo mehanizme saradnje između dva nivoa vlasti, ali i gradimo kadrovski potencijal na lokalnom nivou za apliciranje i implementaciju EU projekata. Istovremeno, približavamo Evropsku uniju svakom građaninu, u svakoj opštini, kroz EU info-tačke koje su već otvorene i aktivno funkcionišu.

Sve ovo donosi novu logiku upravljanja: od administrativnog ka partnerskom, od formalnog ka odgovornom, od politički opterećenog ka profesionalnom.

Digitalizacija javnih usluga u Crnoj Gori predstavlja ključni korak ka modernizaciji lokalne samouprave, a time i približavanju evropskim standardima

U okviru sveobuhvatne reforme lokalne samouprave, digitalna transformacija zauzima posebno mjesto. Svjesni da savremena javna uprava ne može biti efikasna bez digitalnih rješenja, posvetili smo se stvaranju osnova za modernizaciju lokalnih usluga, unapređenje procesa i smanjenje administrativnih barijera.

Ovaj proces sprovodimo u bliskoj saradnji sa timom Ministarstva koji vodi digitalizaciju, čija stručnost, otvorenost i spremnost na partnerski pristup predstavljaju snažnu podršku. Iskustvo našeg tima u Direktoratu u oblasti lokalne samouprave i ekspertiza kolega iz digitalnog sektora pokazali su se kao idealna kombinacija za razvoj rješenja koja su održiva, korisnička i usklađena sa evropskim standardima.

Vrijednosti koje su oblikovale naš rad

Reforma lokalne samouprave je jedan od najkompleksnijih procesa u javnoj upravi. Da bi bila uspješna, ona mora počivati na određenim vrijednostima, a one su usmjerile svaki korak našeg tima:

• Timski rad, jer nijedna reforma ne pripada pojedincu – pripada timu koji je sprovodi.

• Empatija, jer lokalne reforme možemo kreirati samo ako slušamo i razumijemo potrebe opština, službenika i građana.

• Integritet, kao čvrst oslonac u donošenju odluka koje moraju biti profesionalne i lišene bilo kakvog interesa osim javnog.

• Vizija, zbog koje smo se usudili da mijenjamo ustaljene obrasce.

• Odgovornost, kao temelj povjerenja građana u institucije.

• Poštovanje, koje predstavlja osnov svake dobre saradnje – unutar tima, prema lokalnim samoupravama i prema svim partnerima.

Tim koji čini razliku

U Direktoratu za lokalnu samoupravu radi brojčano skroman, ali izuzetno posvećen i vrijedan tim. U njemu se spajaju iskustvo i svježina, stručnost i entuzijazam, profesionalizam i ljudskost. To je tim koji analizira, predlaže, kritički promišlja i dijeli viziju promjene. Moja najveća profesionalna privilegija je što radim sa ljudima koji vjeruju da je moguće unaprijediti sistem i koji svoju energiju i znanje nesebično ulažu u taj cilj.

Namjera Ministarstva javne uprave je da se izborna reforma osmisli pa onda i sprovede, bez obzira na bilo kakve političke interese. Evropski zadaci se ne mogu ispunjavati bez efikasnih izbora

Podrška koja je bila presudna

Koliko god da je tim stručan i motivisan, istina je jednostavna: svaka javna politika koja koja prolazi kroz reformski proces koji mijenja sistemske obrasce, ma koliko bila dobra – mora imati i podršku među donosiocima odluka.

Na naše zadovoljstvo, ali u krajnjem i na zadovoljstvo svih građana, upravo ova javna politika je zavrijedila punu, beskompromisnu podršku ministra javne uprave Marasha Dukaja, čija je posvećenost javnom interesu potpuna i dosljedna. Njegova podrška i povjerenje bili su ključni da ove reforme napreduju, da se odvažno otvore kompleksna pitanja i da se istraje u namjeri da lokalna samouprava u Crnoj Gori postane istinski servis građana.

(Direktorat za lokalnu samoupravu u Ministarstvu javne uprave)

( Promo sadržaj )