Interes

Dešavanja oko sistema za prečišćavanje otpadnih voda, u narodu poznatog pod imenom Kolektor, kulminirala su na izmaku protekle godine, u zetskom naselju Botun. Suprotstavili su se interesi - Glavnog grada, Podgorice, sa više od 200.000 stanovnika i lica sa privremenim boravkom (približno trećina stanovništva Crne Gore), i interesi nekoliko stotina mještana sela Botun, uz podršku nekoliko hiljada stanovnika Zete. A Zeta je relativno nova opština u Crnoj Gori, ravnopravna sa ostale 24. Do prije par godina bila je dio opštine Podgorica. Zeta nije država, već opština, u državi. I ne mogu ni opštinski rukovodioci, ni predstavnici političkih partija koji potiču iz Zete (pojedini, ne svi), a ni građani Zete, da se ponašaju, zauzimaju stav, kao da su nezavisna država u odnosu na Crnu Goru, tj. država u državi. Odgovornost za to, da objasne građanima, imaju politički lideri i vršioci vlasti u opštini Zeta, a koji nastupaju ispred građana Zete.

Dakle, interes Glavnog grada, a i države koja uskoro treba da postane članica EU, jeste da ima savremen sistem za prečišćavanje otpadnih voda, kao što imaju i svi gradovi u Evropskoj uniji, bez izuzetka, jer to je standard EU, jedan od. Botunjani ne spore to, ali neće da se kolektor gradi na ‘’njihovoj teritoriji’’, iako je teritorija sporna, tj. još nije definisano pripada li Zeti ili Glavnom gradu (na granici je, negdje). Ipak, površina određena za kolektor se nalazi u zaleđu KAP-a, a on je oduvijek bio u Dajbabama (susjedno selo Botunu), nikad u Botunu. A Dajbabe teritorijalno pripadaju Podgorici, ne Zeti. A budući kolektor biće bliže Dajbabama nego što je nekadašnja KAP-ova Fabrika glinice, a koja se i dalje nalazi u krugu KAP-a, ne u Botunu.

Lično sam nedavno obišao taj kraj i uvjerio se da na lijevoj obali Morače (i ne samo na tom području, nego od Bioča, sjeverno od Podgorice, do ušća rijeke Morače u Skadarsko jezero) nema pogodnije lokacije od ove, određene za kolektor, za potrebe Glavnog grada. Iznenadio sam se devastiranom obalom Morače, nadomak Botuna, i vidjevši pojedine napuštene iskopine, za šljunak, koje su pretvorene u odlagališta za smeće i otpad. Ruglo. To mještanima Botuna ne smeta?! Da ne pominjem nizvodno, niz rijeku, nedaleko od izvorišta Bolje sestre, šta je napravljeno od korita Morače, iskopavanjem šljunka godinama. Oprostite, ali to nije slika civilizovane zajednice, organizovanog društva. To je slika primitivizma i bezvlašća, i gledanja samo sopstvenog, ličnog interesa, a ne interesa društva, države. Upravo i zbog toga, gospodo Zećani, stanovnici Zete, otkud vam pravo da se bunite protiv kolektora? Da neće možda kolektor da vam ugrozi biznise iskopavanja šljunka i devastiranja korita Morače, i nausput, ugrožavanja izvorišta pitke vode Bolje sestre?

Dakle, ova situacija i dešavanje u Botunu oko kolektora samo su posljedica jednog mentalnog sklopa koji se u Crnoj Gori (ne samo u Zeti), njeguje i gaji decenijama unazad: Moj interes. Ne interesuje me niko drugi, opšti interesi, susjedi, država, napredak, EU… Samo Moj interes i ništa drugo.

I to je suština problema, za sada, čini se, nerješivog bez upotrebe sile, tj. organa reda da zaštite to područje.

Onda kada, kao društvo, prihvatimo da nikakav lični interes ne može biti ispred opšteg interesa, uz to i interesa većine, a samim tim i interesa države, vjerovatno nećemo imati ovakve primjere sporenja, ili bar ne ovako drastične. Jer, moja lična sloboda i komformitet ne smiju i ne mogu da ugrožavaju druge, bilo koga, na bilo koji način, jer to onda zloupotreba slobode, koja može prerasti u teror.

Nemam informacije, i nisam upućen u problematiku, da li je kolektor mogao biti sagrađen nedaleko od sadašnje pozicije, ali sa suprotne strane rijeke Morače. Nije mi poznato da je bilo ko od nadležnih dao argumentovano objašnjenje zašto to nije bilo moguće, svih proteklih godina, da se ponudi kao rješenje. Ili je lijeva obala Morače, iz nekog razloga, ipak pogodnija (ili čak i jedino moguća za kolektor) od desne. Ali kada bi postojao taj argument, dovoljno uvjerljiv, onda dileme ne bi bilo. Niti opravdanog razloga za proteste i protivljenje. Jer na lijevoj obali Morače, tvrdim, nema bolje lokacije za kolektor od ove.

Šta nam je činiti, kako se ponijeti u ovoj situaciji, kada je lokacija za budući kolektor ograđena, radovi počinju? Najprije, treba vidjeti postoji li kakva mogućnost izgradnje zaštitne barijere - zida, između kolektora i sela Botun. Nešto poput zaštitnih ploča koje se postavljaju između auto-puta i sela u njegovoj blizini, da bi se neutralisala buka. Možda bi to bilo čak i bolje rješenje, i zbog eventualnog manjeg zagađenja i eventualne buke od kolektora (mašina u sklopu kolektora) sa mještane Botuna, nego da se kolektor gradi i kilometar dalje, ili sa druge obale Morače, a da nema tu zaštitnu barijeru. Podgoričke vlasti, Vlada da konsultuju građevinske stručnjake i vide ima li mogućnosti za izgradnju zaštitne barijere između kolektora i naselja Botun. Ova zaštitna barijera, da je postojala, između basena crvenog mulja i kuća u Botunu, sugurno bi osjetno smanjila nanošenje otrovnih čestica, pri udarima sjevernog vjetra, na imanja i kuće u Botunu.

I na kraju, bilo bi korektno i odgovorno i od strane Glavnog grada i Vlade CG, da kad jednom kolektor počne da radi, onim stanovnicima Botuna koji bi eventualno imali narušene uslove življenja, recimo nekoliko najbližih domaćinstava kolektoru, da im se ponudi alternativna lokacija, preseljenje u drugi kraj Podgorice, o trošku države. A onda će konačno biti ‘’i vuci siti, i ovce na broju’’, kako u šali, figurativno, nedavno reče jedan mještanin Botuna.

( Goran Đukanović )