Fudbalske podjele uoči Drugog svjetskog rata (1)

Na širem prostoru Kraljevine Jugoslavije, fudbal je odražavao nacionalne i političke napetosti, razmirice i razilaženja. Nezadovoljstvo radom centralne fudbalske vlasti kulminiralo je 1. oktobra 1939. godine, kada je, po predlogu zagrebačkog, splitskog i ljubljanskog podsaveza, likvidiran Jugoslovenski nogometni savez. Istovremeno, tri posebne organizacije, Srpski loptački savez, Hrvatskinogometni savez i Slovenska nogometna zvezda, udružile su se u Vrhovni nogometni savez.

Dogovorenom teritorijalnom raspodjelom, Cetinjski nogometni podsavez je pripao Srpskom loptačkom savezu. Ta reorganizacija podstakla je i fudbalske ljude u Podgorici - u stalnom klinču sa Cetinjskim nogometnim podsavezom - na akciju. U sali hotela “Luksor”, 8. januara 1940. godine održana je osnivačka skupština Crnogorskog sportskog saveza.

U ime osnivačkog odbora, uvodnu riječ je držao Milan Milonjić, član uprave Crne Gore.

“Skoro za sve vrijeme otkako postoji Cetinjski nogometni podsavez, vođena je politika rasula i materijalnog iskorišćavanja ljudi, jedna politika uništavanja crnogorskog sporta, upravo diktatorska politika dosadašnjih predstavnika crnogorskog nogometa”, rečeno je u izvještaju.

Pomenuti su i fiktivni klubovi, koji postoje samo na papiru, a služe rukovodstvu CNP-a, a pročitana je i optužnica državnog tužioca podignuta protiv sekretara Podsaveza Nika Bokana, za pronevjeru 47.000 dinara, koje je Ministarstvo fizičkog vaspitanja namijenilo za izgradnju stadiona na Cetinju.

Za predsjednika Crnogorskog sportskog saveza izabran je Jovan P. Vukčević, raniji prvi čovjek Balšića. Potpredsjedničke uloge povjerene su Zariji Raduloviću, Veljku Ivančeviću i Beću Lazoviću, članu KPJ za Crnu Goru i nekadašnjem članu uprave Budućnosti. Uglješa Begović je imenovan za prvog, a Milan Milonjić za drugog sekretara; prvi blagajnik je bio Radovan Ivanović, a drugi Gojko Mitrović, pređašnji fudbaler i funkcioner Budućnosti.

Već i sastav rukovodstva upućivao je na to čije stavove odražava. To se posredno može saznati i iz teksta u Slobodnoj misli od 26. januara 1940. godine, podjednako kritičkog i prema CNP-u, kao i brzopletom pokretanju CSS-a, kome nisu pristupili bokeljski klubovi, a koga čini “svega 1 (i slovom jedan sportski klub)”.

Iz saopštenja Balšića objavljenog istog dana, jasno je i koji - Crna Gora. Prvi podgorički klub se našao u raskoraku. Sa jedne strane, prihvatio je razloge koji su pokrenuli stvaranje noveorganizacije, ali “kao disciplinovani klub Srpskog loptačkog saveza... nije mogao da se solidariše sa akcijom ljudi koji su osnovali Crnogorski sportski savez.

Ali, ako Vrhovni nogometni savez riješi da pored srpskog, hrvatskog i slovenačkog saveza postoji i četvrti, crnogorski savez, Balšić će biti spreman da uzme aktivnog učešća u legalnom organizovanju ovog posljednjeg”.

Mada im je podrška bila ograničena, predstavnici Crnogorskog sportskog saveza nisu posustali: krajem januara 1940. godine su u Beogradu posjetili ministra fizičkog vaspitanja Jevrema Tomića, i zatražili priznanje od Vrhovnog nogometnog saveza, kako bi imali položaj kao srpski, hrvatski i slovenački savez.

“Ako nas VNS ne primi za saradnike, naš novo[o]snovani savez i dalje će raditi i starati se o unapređenju sporta u Zetskoj banovini.”

Srpski loptački savez odlučno je reagovao. Sredinom februara 1940. godine, Upravni odbor je zaključio da je “želja za osnivanjem tog Saveza (CSS) upravo želja pojedinaca” i da “akcija kao takva šteti interesima srpskog loptačkog sporta i da je kao takvu Srpski loptački savez odbacuje i osuđuje”. SLS je pozvao Cetinjski nogometni podsavez da 24. marta održi redovnu godišnju skupštinu. Kako su u međuvremenu, pored bokeljskih, i nikšićki klubovi odbili da se priključe Crnogorskom sportskom savezu, koga nije priznao ni Vrhovni nogometni savez, nova organizacija se našla izolovana, u ćorsokaku, bez prostora za dalje djelovanje.

( FK Budućnost )