Gradska muzika Budva slavi 120. rođendan: Jedino amatersko društvo koje je uspjelo da živi više od vijeka

Zahvaljujući ljubavi prema muzici i enormnom entuzijazmu, prije 120 godina rođena je Gradska muzika Budva, kada je započela priča koja je prerasla u gradsku tradiciju i traje do dana današnjeg.

Generacije koje su došle za osnivačima znale su da prepoznaju, cijene i sačuvaju ono što je započela grupa amatera, i nijesu dozvolile da se utiša zvuk truba, bombardina, đenisa, kase...

Budvanske ulice su na neki magičan način navikle na đir Gradske muzike i zvuk koji je prekidan samo u vrijeme svjetskih ratova, da bi potom nove generacije ponovo započinjale druženje kroz ljubav prema limenoj muzici i prepoznatljivom “zvuku Budve”.

Gradska muzika postala je zaštitni znak dva i po milenijuma starog grada, i jedino je amatersko društvo koje je uspjelo da živi više od vijeka, promovišući kulturu i mediteranski duh Budve.

Članovi Gradske muzike Stanislava Rajković i Željko Vasović u razgovoru za “Vijesti” ističu da ove godine proslavljaju značajan jubilej - 120 godina postojanja.

“Ono što je značajno za ovaj orkestar jeste da radi u kontinuitetu i da su prekidali rad samo u toku dva svjetska rata. Entuzijazam muzičara sa početka vijeka i danas je ostao isti. Davne1886. godine u Budvi je osnovano Hrvatsko kulturno-umjetničko društvo Sloga, koje se sastojalo od više sekcija: dramske, recitatorske, horske i violinske. Nekoliko godina kasnije, 1894. godine, u okviru istog društva osnovan je, i za to vrijeme neuobičajen, mješoviti tamburaški zbor koji je brojao pet djevojaka. Prvi kapelnik tamburaškog zbora koji je brojao 21 člana bio je Rudi Razbovski. Sekcija ‘bleh’ muzike osnovana je 1906. godine, a Razbovski biva prvi kapelnik. Okupio je petnaestak mladića koje je strpljivo učio notama i sviranju na duvačkim instrumentima”, navodi Rajković.

Vasović podsjeća da je 1908. godine budvanski hroničar Pavo Mikula zapisao - “dvanaest budvanskih mladića, isto obučenih, prvi put je svirajući na limenim instrumentima prošetalo gradom”.

“Pod vođstvom kapelnika Razbovskog, muzika je nastupala do 1914. godine kada je prekinut rad zbog ratnih okolnosti. Gradska muzika Budva obnavlja svoj rad 1920. godine, a za kapelnika je postavljen budvanski frizer i muzičar Anton - Toni Skutari. Plata za njegov rad bila je predviđena budžetom budvanske Opštine, o čemu, u svojoj knjizi Prilog o razvoju turizma u Budvi između dva rata (1918-1941) piše naš sugrađanin dr Miroslav Luketić. Muzika je tada brojala 17 članova i nastupala je na svim značajnim dešavanjima u Budvi između dva rata. Muzika ponovo prekida s radom 1941. godine zbog ratnih okolnosti. Sve vrijeme italijanske okupacije Budvani su krili muzičke instrumente i tako ih sačuvali. I dan danas su sačuvani neki od tih instrumenata. Nakon rata, nastaje treća država i treći početak - 1951. godine. Školu i probe sa starim i novim muzičarima organizuje i vodi Vjekoslav Luiđi Jurić. Nakon kratkog vremena, nasljeđuje ga kotorski kompozitor i muzičar Tripo Tomas, a već 1955. godine sa prvim poslijeratnim uniformama i novi kapelnik Ljubo Urban koji će voditi Gradsku muziku Budva punih 33 godine i ostaviti neizbrisiv trag u istoriji ovog društva”, naglašava Vasović.

Dobitnici Ordena bratstva i jedinstva i Novembarske nagrade

On dodaje da ukazom predsjednika SFRJ Josipa Broza Tita, Gradska muzika Budva odlikovana Ordenom bratstva i jedinstva sa srebrnim vijencem, a 1976. godine dobila je i Novembarsku nagradu grada Budve.

“Pavel Aksamit, profesor muzike iz Poljske, 1988. godine postaje novi kapelnik Gradske muzike. Njegovim dolaskom mijenja se muzički doživljaj i repertoar orkestra. Uz tradicionalne marševe i koračnice repertoar se upotpunjava popularnim melodijama, džeza, polki i valcera. Slijede zajednički koncerti sa muzikama Kotora i Tivta, kao i značajna gostovanja u inostranstvu, među kojima se izdvajaju učešće na festival Battaglia delle arance u Ivrei, Italija, i proslava Dana Rusije u Sankt Peterburgu, gdje Gradska muzika gostuje kao jedini amaterski orkestar”, ističe Vasović.

Priča o Gradskoj muzici se, prema riječima Rajković, nastavlja oktobra 2006. godine, kada dirigentsku palicu preuzima Ana Brajak Molčanov, dok 2009. godine na čelo orkestra ponovo dolazi Pavel Aksamit.

“Nakon njegovog odlaska 2012. godine, muzika ostaje bez dirigenta. Na obostrano zadovoljstvo, 2014. godine, na mjesto dirigenta dolazi profesor Radovan Papović. Međutim, krajem godine muzika opet ostaje bez dirigenta sve do februara 2016. godine kada ispred muzičara, kao kapelnik, staje profesor Momir Petričević. U junu iste godine orkestar proslavlja 110 godina svog postojanja. Jubilej je proslavljen postavkom izložbe u Spomen-domu Stefan Mitrov Ljubiša, pod nazivom Trajanje prošlih vremena kao kolekcionarski i autorski rad uvaženog kolege Voja Svitlice. Orrganizovan je svečani defile sedam gostujućih orkestara”, navodi Rajković.

Kako dodaje, u oktobru 2016. godine mjesto kapenika preuzima Saša Mandić iz Đenovića, veliki zaljubljenik u bras muziku.

“Pod njegovim vođstvom inovira se koncertni repertoar i Gradska muzika počinje da izvodi revijski repertoar. Orkestar izvodi evergrin 20. vijeka iz različitih muzičkih žanrova. Nakon njegove iznenadne smrti u januaru 2018. godine, orkestar dogovara saradnju sa sadašnjim kapelnikom, profesorom klarineta, Milutinom Barbulom. Repertoar koji je uveo Mandić sada se usavršava i proširuje se opseg muzičkih žanrova. Od marševa, polki, valcera, došli smo do repertoara koji obuhvata pop, rok, filmsku muziku, metal... Pored lokalnih fešti, obilježavanja državnih i loaklnih praznika, Gradska muzika nastupa u Beogradu, Novom Sadu, Sarajevu, Stocu, Tirani, Ljubljani, Montani - Bugarska, Banja Luci, Makarskoj, Lovranu, Opatiji, Beču, Izmitu. Gradska muzika je prvi orkestar koji nastupa na teritoriji Azije. Tradicija se nastavlja istim entuzijazmom. Dolaze nove generacije mladih, koji se nakon završenih studija opet vrate u orkestar. Dočekaju ih nove mlade generacije i tako Gradska muzika drži kontinuitet koji održava i baštini kulturu svog grada”, naglašava Rajković.

Sprema se i dokumentarac u godini jubileja

Prema riječima Stanislave Rajković, proslava 120 godina postojanja i rada Gradske muzike obilježiće cijelu 2026. godinu.

“Planiramo raznovrsne aktivnosti i naš tim uveliko radi na tome od septembra. U planu je pisanje monografije, organizovanje izložbe fotografija koja obuhvata period od osnivanja orkestra pa do danas. U saradnji sa mještanima i institucijama od kulturnog značaja, kao i Arhivom, došli smo do izuzetno vrijednih podataka o orkestru od samog njegovog osnivanja. Najviše smo se bazirali na period do 1950. godine, jer do podataka iz novijeg doba je lakše doći. U toku su pripreme za snimanje dokumentarnog filma u saradnji sa eminentnom producentskom kućom”, naglasila je Rajković.

Kako dodaje, od proljeća počinju sa muzičkim dijelom proslave, počevši od svečanog defilea na kojem će ugostiti kolege iz susjednih gradova i inostranstva, pa do koncerata planiranih na bini ispred zidina Starog grada.

“Septembar smo rezervisali samo za nas, tako da ćemo sugrađane obradovati posebnim koncertom na izuzetno atraktivnoj lokaciji, koju nećemo još otkrivati, a na svečanoj Akademiji ćemo dati na značaju svim koleginicama i kolegama, bivšim članovima, partnerima...”, istakla je Rajković.

Ona se posebno zahvalila Opštini Budva, naglasivši da je budžetom za podršku proslave jubileja planirano 70 hiljada eura. “Želim da istaknem izuzetnu saradnju sa predsjednikom Opštine Budva Nikolom Jovanovićem, koji je od prvog pokazao izuzetno razumijevanje za naš orkestar i pružio nam nesebičnu podršku za dalji rad”.

( Vuk Lajović )