Ubistvo nacionalističkog lidera na Korzici: "Kodeks časti među kriminalcima je mit"

Zgužvani primjerak lokalnog dnevnika Corse-Matin, loše uručen od strane dostavljača novina, pokvaren lift, vapaj za boljim javnim uslugama… Slušaoci emisije “Forum”, jutarnjeg programa na radiju ICI-RCFM, u utorak 13. januara iznosili su poznate žalopojke. Ali niko nije pomenuo atentat na Alana Orsonija, koji je prethodnog popodneva ubijen hicem iz vatrenog oružja tokom sahrane njegove majke u Veru, oko 30 kilometara od Ajača, najvećeg grada na Korzici. Na terasama kafića u “carskom gradu” razgovori su bili prigušeni i nejasni. Gosti su samo u aluzijama govorili o “zgodnom Alanu”, koji je “hiljadu puta prevario smrt”, kako je rekao jedan konobar, i koji je vodio nekoliko paralelnih života: od burnih studentskih dana na krajnjoj desnici do potajnog nasilja u okviru FLNC-a, korzičke nacionalističke paravojne organizacije; od organizovanog kriminala do poslovnih poduhvata, aparata za igre na sreću u Nikaragvi, fudbala i, naposljetku, politike.

“U šoku smo”, rekla je Mari-Frans Orsoni, nezavisna gradonačelnica Vera, grada u kojem se zločin dogodio. Prisutni su bili zaprepašteni kada su vidjeli kako bivši nacionalistički lider pada nakon što je pogođen u srce hicem ispaljenim s velike udaljenosti, od strane napadača koji se skrivao u šumi i potom pobjegao pješice. Jedan jedini metak pronađen na licu mjesta naveo je istražitelje na mogućnost umiješanosti organizovanog kriminala, što je potvrđeno uključivanjem specijalizovane međuregionalne jurisdikcije iz Marselja i nacionalnog tužilaštva za borbu protiv organizovanog kriminala.

“Ovo je užas - ljudi se ne ubijaju na grobljima, to je nedopustivo”, rekao je Kristijan Leka, Orsonijev rođak, koji je bio prisutan na sahrani. Za njega i ostale članove porodice, u bolnici u Ajaču je iste večeri uspostavljena jedinica za psihološku podršku. Do utorka, niko se nije obratio toj kriznoj jedinici. “Ono što nam je najsvetije oskrnavljeno je”, rekao je Žozef Peraldi, dugogodišnji Orsonijev nacionalistički saborac koji je bio osuđivan. “Kao da je sin bačen na majčin kovčeg”, dodao je.

“Poštovanje prema majci i prema mrtvima”, dvije svete vrijednosti, sada su pogažene, rekao je Gabrijel-Ksavije Kulijoli, kolumnista “Journal de la Corsea” i prijatelj žrtve. Sličan stav iznio je i sociolog i publicista Žan Vijar, pažljiv posmatrač korzičkog društva, koji je za “Le Monde” rekao da je riječ o činu “izuzetne brutalnosti”. Tim prije što se dogodio u srcu “muškog, virilnog, ali prije svega heterogenog mediteranskog društva koje je mnogo složenije nego što klišei sugerišu”.

Javne počasti bile su rijetke, osim onih fudbalskog kluba Ajačo, čiji je Orsoni bio predsjednik, i lokalnog ogranka Francuske lige za ljudska prava, koja ga je podržavala tokom štrajkova glađu 2010. i 2012. godine, kada je bio osumnjičen za povezanost s organizovanim kriminalom. Predsjednik korzičke izvršne vlasti, Žil Simeoni, odao je u saopštenju za javnost počast “uticajnoj ličnosti savremene istorije korzičkog nacionalizma, sa njegovim svijetlim i tamnim stranama”, ali je istovremeno pozvao francusku državu da primijeni svoje “suverene nadležnosti”.

Za Simeonija, koji je 2025. godine u Skupštini Korzike osnovao komisiju za borbu protiv mafije, “emocija” je bila praćena “osjećajem zabrinutosti i gađenja koje dijele Korzikanci”. Zaključio je da se ovo ubistvo “uklapa u mafijaški pritisak koji snažno opterećuje društvo”. Prema podacima Ministarstva unutrašnjih poslova, Korzika je područje s najvišom stopom kriminala u Francuskoj. Od 2015. godine zabilježeno je 110 ubistava, uključujući 50 likvidacija iz osvete. Nasilje tamo ima mnogo oblika. Tokom posljednjih 20 godina ubijeno je 12 izabranih zvaničnika i 17 privrednika.

Dva antimafijaška kolektiva odbila su da komentarišu Orsonijevo ubistvo, ali su odbacili ideju da je pređena nova granica. “Nismo danas izgubili moralni kompas, jer su snažni signali postojali i ranije”, rekao je Žerom Mondoloni, istaknuti član kolektiva Massimu Susini. “Sjećamo se da su 2011. godine u Ajaču na meti dvojice ubica bili majka, Anžel Manunta, i njena kćerka Karl Serena. Muškarci su ubijani pred svojom djecom u automobilima. Još ranije, 1993. godine u Kortu, nacionalistički izabrani zvaničnici javno su branili princip ‘preventivne samoodbrane’ kako bi opravdali ubistvo aktiviste Roberta Socija, kojeg je pogubio FLNC.” Spisak se nastavlja.

“To je nepodnošljivo glup argument: gdje je čast među gangsterima poput članova Francuske veze, koji su Korziku preplavili kokainom, iznudama i ubistvima?”, pitao je Mondoloni, odlučan da razbije “mit o kodeksu časti među kriminalcima”.

Ovaj koncept mnogo duguje književnosti i romantičarskim piscima, prije svega Prosperu Merimeu, koji je “izmislio kodeks časti vendete koji nikada zapravo nije postojao”, rekao je istoričar Antoan-Mari Gracijani, autor knjige “La Geste du peuple” (“Ep naroda”, 2024). On je korzičko društvo analizirao na osnovu sudskih arhiva Đenove. Tvrdi da korzička vendeta nije bila poput albanske, uređene Kanunom, srednjovjekovnim običajnim pravom. “Na ostrvu su ubijane žene, ubistva su se događala u crkvama ili tokom sahrana, nije bilo pravila - samo su biskupi zabranjivali rimbeccu, poziv na osvetu”, rekao je.

Svjedočeći “eskalaciji”, kardinal Fransoa Bustijo, biskup Korzike, protumačio je ovo nasilje kao nasljeđe “Kainovog sindroma, zakona precizne odmazde, oko za oko, zub za zub”. Crkveni poglavar, čiji glas ima veliku težinu u korzičkom društvu, rekao je za “Le Monde” da je potrebno osloboditi se ove “morbidne i fatalističke kulture” u korist “kulture mira i nade”.

Tekst je preuzet iz “Le Monde

Priredio: S. S.

( Stefan Strugar )