Kineska mega-ambasada u Londonu pokazatelj promjene odnosa

Odobravanjem kineskih planova za izgradnju mega-ambasade u Londonu, britanski premijer Kir Starmer računa da će time izboriti bliže trgovinske veze i investicije iz Kine, ali uz rizik da razljuti političare u Britaniji i Sjedinjenim Državama.

Želja Pekinga da u srcu istorijskog Londona izgradi najveću kinesku ambasadu u Evropi postala je žarišna tačka u odnosima, stavljajući na probu sposobnost Britanije da se snađe između bezbjednosnih rizika i trgovinskog potencijala u odnosu s Kinom.

Vlada je ignorisala upozorenja britanskih i američkih političara, lokalnih stanovnika i pro-demokratskih aktivista iz Hong Konga sa sjedištem u Britaniji, koji su tvrdili da bi nova zgrada mogla biti korišćena kao baza za špijunažu i za zastrašivanje kineskih disidenata, piše agencija Rojters.

Otkako je 2024. preuzeo dužnost, Starmer je obnovu britanske ekonomije postavio kao prioritet i želi bliže odnose s Kinom kako bi podstakao strane investicije i ispunio predizborno obećanje o poboljšanju životnog standarda.

Pojedini američki političari usprotivili su se lokaciji nove ambasade, koja se nalazi u blizini osjetljivih podzemnih komunikacionih kablova, dovodeći u pitanje da li bi to moglo imati bezbjednosne posljedice za jednog od partnera Vašingtona u savezu “Pet očiju” sa Kanadom, Australijom i Novim Zelandom.

“Ovo će biti viđeno onakvim kakvo jeste - baza za neprijateljske aktivnosti unutar Ujedinjenog Kraljevstva”, rekao je za Rojters Tom Tugendhat, ministar zadužen za bezbjednost u prethodnoj konzervativnoj vladi Britanije. “Ovo je, bojim se, još jedan pokazatelj da ova britanska vlada nema predstavu o tome sa kakvom se KKP (Komunističkom partijom Kine) zapravo suočava.”

Kina u Britaniji ima 146 registrovanih diplomata, po čemu je odmah iza Sjedinjenih Država, pokazuju evidencije britanske vlade.

Protivnici kineskih planova da izgradi znatno veću ambasadu tvrde da bi to značilo i više diplomatskog osoblja, a samim tim i više špijuna, pri čemu bi nova lokacija služila kao simbol kineske moći i kao upozorenje.

Šest sadašnjih i bivših britanskih zvaničnika reklo je za Rojters da je većina strahova od špijunaže prenaglašena ili da se može držati pod kontrolom. Naveli su da bi objedinjavanje postojećih kineskih diplomatskih objekata, koji su rasuti širom Londona, moglo olakšati praćenje osumnjičenih špijuna.

Kineska ambasada u Londonu optužila je britanske zvaničnike da preuveličavaju strahove od kineskih špijuna i sajber-napada.

Odluka o ambasadi je pokazatelj kakve kompromise Britanija mora da pravi dok upravlja odnosima s Kinom - moćnim protivnikom, ali i mogućim izvorom ekonomske pomoći u trenutku kada su SAD, najveći pojedinačni trgovinski partner Britanije, zaprijetile uvođenjem novih carina, dok pokušavaju da preuzmu Grenland.

Očekuje se da Starmer ovog mjeseca otputuje u Kinu, zajedno sa poslovnom delegacijom, nakon što je Peking jasno stavio do znanja da je putovanje uslovljeno odobrenjem za novu ambasadu, rekli su britanski i kineski zvaničnici.

Odobrenje nove ambasade moglo bi Starmera učiniti ranjivim na kritike u Britaniji i udaljiti London od njegovog najmoćnijeg saveznika, u trenutku kada ankete pokazuju da je on najmanje popularan britanski premijer.

U parlamentarnoj raspravi prošle sedmice, 30 poslanika se izjasnilo protiv planova za proširenje ambasade. Niko nije govorio u prilog tom planu.

Majk Džonson, predsjednik Predstavničkog doma SAD, je među američkim političarima koji su izrazili zabrinutost zbog proširenja ambasade.

Nikolas Eftimijades, bivši američki obavještajni oficir i stručnjak za kineske obavještajne službe, rekao je da britanske bezbjednosne službe možda potcjenjuju rizike.

“SAD imaju obavještajne kapacitete za nekoliko redova veličine veće od Ujedinjenog Kraljevstva, a ipak nijesu u stanju da efikasno suzbiju kinesko prikupljanje obavještajnih podataka”, rekao je.

Prodemokratski aktivisti iz Hong Konga, koji su pobjegli iz nekadašnje britanske kolonije, među najglasnijim su protivnicima proširenja ambasade.

Kloi Čung, koja je dobila posebnu britansku vizu kako bi se iz Hong Konga preselila u Britaniju i za kojom Kina raspisuje nagradu zbog optužbi za podsticanje secesije, podrivanje poretka i saradnju sa stranim silama, što ona negira, kazala je da se osjeća izdano. Navela je da bi nova ambasada izgledala kao mali kineski “zamak” i slala poruku da je “kineska vlada veoma moćna”, zastrašujući kineske disidente.

“Mislila sam da će Ujedinjeno Kraljevstvo biti sigurno utočište”, rekla je.

( N.B. )