Ometač oborio dronove u more: Američka kompanija tvrdi da je u Budvi ometana satelitska navigacija

Postoje jaki tehnički pokazatelji da su dronovi planirani za novogodišnji svjetlosni šou u Budvi, namjerno oboreni, jer je u zoni u kojoj su postavljeni kratko vrijeme bio aktivan uređaj/sistem koji ometа satelitsku navigaciju (GNSS/GPS), namjerno ili kao dio neke RF zaštite (anti-drone/GNSS denial).

Navodi se to u izvještaju koji je radila američka kompanija, inače proizvođač bespilotnih letjelica, a koji su prema tvrdnjama Franja Koletića, prihvatili i crnogorski istražitelji.

Taj vlasnik hrvatske kompanije “Mirnovec pirotehnika” i ranije je u razgovoru za Vijesti, kategorično tvrdio da su dronovi namjerno oboreni protivdronskim ometačem - džemerom, “puškom” koja koristi elektromagnetni snop, i kakve obično posjeduju policija, vojska ili tajne službe.

Iz kotorskog tužilaštva, kao ni iz Uprave policije, nijesu htjeli da otkriju da li su dobili izvještaj stranih stručnjaka.

Dron šou u novogodišnjoj noći, u organizaciji Turističke organizacije Budva, završio je fijaskom. Petnaestak sekundi nakon što je počelo lansiranje planiranih 600 letjelica sa platoa ispred Lučke kapetanije, one su počele da se vraćaju na plato i padaju u more. Neke su se u padu sudarale sa drugim dronovima koji su polijetali, sve dok, 40-ak sekundi kasnije, operater nije zaustavio lansiranje. Dronovi su padali još dvadesetak sekundi.

U dokumentu pod naslovom “analiza GNSS RF smetnji - incident tijekom drone showa”, pojašnjeno je da sažima tehničke nalaze vezane uz incident gubitka GNSS navigacije tokom showa održanog u lučkom području.

“Analiza se temelji na PX4 telemetrijskim zapisima više letjelica s ciljem utvrđivanja uzroka degradacije navigacijskog rješenja zabilježene tijekom događaja... Zabilježen je nagli porast indikatora GNSS šuma i jamminga. Istovremena degradacija GNSS fixa i smanjenje broja korištenih satelita. Aktivacija EKF GPS integrity fail indikatora, što potvrđuje da je autopilot odbacio GNSS podatke kao nepouzdane. Značajan porast GPS uncertainty vrijednosti u korelaciji s ostalim pokazateljima. Navedeni događaji pojavili su se sinkrono na više letjelica, te su prestali nakon izlaska iz zahvaćene zone”, piše u izvještaju.

Pojašnjeno je da “kombinacija GNSS indikatora na razini prijemnika i reakcija EKF algoritma na razini autopilota pruža snažan tehnički dokaz postojanja vanjskog RF ometanja GNSS signala”.

“Uočeni obrazac nije kompatibilan s multipath efektima, urbanim zasjenjenjem, softverskom greškom niti utjecajem standardne telekomunikacijske infrastrukture. Karakteristike incidenta upućuju na kratkotrajnu aktivaciju sustava za GNSS denial ili anti-drone RF zaštitu u zoni održavanja događaja”, piše u analizi koju je Vijestima dostavio Koletić.

Prema objašnjenu, upravo takav obrazac - istovremeni gubitak navigacije na više letjelica i normalizacija stanja po izlasku iz zone, tipičan je za radio-ometanje satelitskog signala, a ne za tehnički kvar dronova ili uobičajene gradske smetnje.

Izviđaju i taje zbog istrage

Kotorsko Osnovno državno tužilaštvo i dalje utvrđuje da li je neko namjerno oborio dronove tokom svjetlosne predstave dronovima koja je u ponoć na prelazu u Novu godinu prekinuta poslije osamdesetak sekundi na nebu iznad Starog grada u Budvi, ili su bespilotne letjelice pale zbog smetnje od drugih frekvencija iz okoline.

Rukovoditeljka tog tužilaštva Tijana Čelanović odgovorila je Vijestima da je povodom tog događaja formiran predmet “radi utvrđivanja uzroka pada dronova i da li je do pada istih došlo usljed izvršenja nekog krivičnog djela za koje se gonjenje preduzima po službenoj dužnosti”.

“Radi zaštite od objelodanjivanja podataka koji se odnose na sadržinu preduzetih radnji u pretkrivičnom postupku i dokaza prikupljenih izviđajem, nijesmo u mogućnosti da Vam odgovorimo koje su radnje preduzete, koje ćemo evetnualno preduzeti, te o sadržini prikupljenih dokaza”, piše u odgovorima.

Iz Uprave policije precizirali su da su službenici Odjeljenja bezbjednosti Budva 1. januara 2026. godine, sat iza ponoći, obaviješteni da je prilikom izvođenja šoua sa dronovima iznad Starog grada u Budvi došlo do njihovog pada u more i na plato Lučke kapetanije.

Objašnjavaju i da su, uzimajući u obzir sve okolnosti, počevši od velikog broja turista - domaćih i stranih, koji su boravili u tom gradu, same proslave novogodišnje noći, kao i drugih događaja koji su zahtijevali angažovanje policije, službenici Odjeljenja bezbjednosti Budva postupili po prijavi:

“I čim su se za to stekli uslovi, izašli na lice mjesta, isto obezbijedili i sa događajem upoznali tužioca u Osnovnom državnom tužilaštvu u Kotoru, koji je ovlastio policijske službenike da započnu vršenje uviđaja. Na licu mjesta je utvrđeno da je došlo do oštećenja više dronova, a isto je obezbjeđivano do jutarnjih časova, po nalogu nadležnog tužioca, kada je nastavljeno vršenje uviđaja... Po nalogu postupajućeg tužioca izuzet je određeni tehnički materijal i uređaji, koji su proslijeđeni na odgovarajuća vještačenja radi utvrđivanja uzroka pada i nastali oštećenja uzrokovanim za sada nepoznatim faktorom”, odgovorili su iz UP-a.

Upitani jesu li utvrđivali da li je u vrijeme incidenta bilo elektronskog ometanja (jamming) GPS ili komunikacionih signala u zoni Starog grada u Budvi, ili provjeravali da li su u tom području bile aktivne službe ili sistemi (državni ili privatni) koji mogu izazvati ometanje signala za bespilotne letjelice, odgovorili su da vještačenja nalaže postupajući tužilac.

“Uzimajući u obzir da radnje vještačenja nalaže postupajući tužilac, za više informacija neophodno je da se obratite nadležnom državnom tužilaštvu, dok s druge strane ističemo da je istraga u ovom predmetu i dalje u toku, te da će, nakon nedvosmisleno utvrđenih svih okolnosti pada dronova i dobijenih relevantnih vještačenja, javnost biti informisana”, kazali su iz te bezbjednosne institucije.

Jovanović: Ovo je čin terorizma

Predsjednik Opštine Budva Nikola Jovanović rekao je da Budva u političkom smislu “mnoge žulja” i da odgovor na pitanje zašto su dronovi pali treba tražiti upravo u toj činjenici, ocjenjujući da je to čin sabotaže i terorizma, jer je incident mogao dovesti do ozbiljnih povreda ili čak smrtnog ishoda.

Navodi da takvom opremom mogu raspolagati vojska, policija i bezbjednosne službe, te poručuje da “u političkom smislu zna” ko je mogao da ide u tom pravcu.

Gostujući sinoć u emisiji “Klub Aplus”, kazao je da je “neko htio da nanese štetu”.

“Neko je upotrebom određene opreme ograničio njihovo kretanje na visini od 15 metara, na lokalitetu koji je bio uzletište”, kazao je on, dodajući da je očigledno primijenjen sistem kontrolisane štete, ali i da je riječ o potencijalnoj zloupotrebi vojne, policijske ili druge specijalne opreme.

“Od strane onih koji raspolažu tom opremom. Slučaj smo prijavili policiji i nadležnom tužilaštvu i očekujemo da institucije urade svoj posao. U političkom smislu znam ko je mogao da razmišlja u tom pravcu i ko raspolaže takvom opremom”, rekao je on.

Upitan da li misli na one koji kontrolišu bezbjednosni sektor, Jovanović je odgovorio potvrdno, navodeći da je indikativno ćutanje i policije i vojske od te večeri.

“Pozivam Savjet za odbranu i bezbjednost Crne Gore da se sastane i ispita da li je u svemu ovome bilo sabotaže, zloupotrebe službenog položaja i službene opreme, kako bi se Budvi i nekome nanijela šteta”, rekao je on.

Jovanović je istakao da će javnost u narednim danima saznati koja je oprema korišćena za obaranje bespilotnih letjelica, i zaključio da bi, s obzirom na to da se Crna Gora nalazi u sistemu kolektivne bezbjednosti NATO-a, i domaće i međunarodne institucije trebalo da se uključe u istragu.

( Jelena Jovanović )