CGO: MKM nema kapacitet ili autoritet da odredbe Zakona o medijima dosljedno sprovede

Primjena Zakona o medijima, u dijelu koji se odnosi transparentno finansiranje medija iz javnih izvora, još nije u cjelosti zaživjela, a Ministarstvo kulture i medija (MKM) nema kapacitet ili autoritet da te odredbe dosljedno sprovede, saopšteno je iz Centra za građansko obrazovanje (CGO).

To se, kako su rekli iz te nevladine organizacije (NVO), oslikava i kroz veliki broj organa javnog sektora, ali i osnivača medija, koji ne ispunjavaju zakonske obaveze izvještavanja.

„Što podriva javnu kontrolu trošenja novca građana i integritet medijskog tržišta. Raskorak između iznosa koje prijavljuju mediji i javni sektor opominje na potrebu unapređenja ovog sistema kako bi imali usklađene, precizne i sveobuhvatne podatke“, dodaje se u saopštenju.

Navodi se da analiza godišnjih izvještaja MKM za period 2021–2024. godine pokazuje da je poštovanje zakonskih obaveza koje se odnose na transparentnost finansiranja medija iz javnih prihoda, neujednačeno i kod organa javnog sektora i kod osnivača medija.

„Ostaje otvoreno pitanje: zašto Ministarstvo ne preduzima odlučnije mjere da osigura punu primjenu zakona?“, naveli su iz CGO-a.

Ta NVO, je kako se navodi, godinama prikupljala te podatke čime je obezbijeđen dragocjen zagovarački materijal da se zakonski uredi praćenje tokova javnog novca prema medijima, što je i urađeno kroz Zakon o medijima, usvojen u avgustu 2020. godine.

„U ovom dijelu zakonskog okvira, Crna Gora može biti model mnogim zemljama u regionu, ali to, nažalost, ne prati primjena zakona“, dodaje se u saopštenju.

Iz CGO-a su rekli da su za 2021. godinu, odnosno prvu godinu primjene tih zakonskih odredbi, organi javnog sektora uglavnom ignorisali obavezu o dostavljanju podataka o sredstvima uplaćenim medijima.

Navodi se da je od 663 subjekta koji su izlistani među organe javnog sektora, svega 60 ili devet odsto dostavilo izvještaje o tome u koje su medije usmjeravali javni novac.

„Osnivači medija dostavili su podatke za 75 medija, odnosno 37 odsto tada aktivnih medija, prema evidenciji Ministarstva. Ova disproporcija odrazila se i na prijavljene iznose - mediji su prijavili 3.987.504,92 eura, a organi javnog sektora 3.475.473,41 eura“, kaže se u saopštenju.

Iz CGO-a su naveli da je, poređenja radi, za istu godinu posljednji put izvještaj radio i CGO, i po Zakonu o slobodnom pristupu informacija prikupio podatke od 613 od 621 organa javnog sektora kojima je zahtjev upućen, što čini 98,71 odsto.

„Znači, više je organa dostavilo za 2021. godinu podatke CGO-u nego nadležnom Ministarstvu. U izvještaju CGO-a evidentirano je da je 192 organa imalo transfere prema medijima u 2021. godini u iznosu od 3.426.183,33 eura“, dodaje se u saopštenju.

Navodi se da se za 2022. godinu bilježi određeni pomak.

Podatke MKM-u, kako se dodaje, dostavilo je 62 odsto (124 od 201) osnivača medija i 27,85 odsto organa javnog sektora (188 od 675 subjekata).

„Ovo je, očekivano, vodilo i razlici u prijavljenim iznosima - javni sektor je prijavio 7.599.233,72 eura, a osnivači medija 3.616.943,92 eura“, rekli su iz CGO-a.

Iz te NVO su naveli da je najveći obuhvat izvještavanja javnog sektora zabilježen 2023. godine, kada je tu obavezu ispunilo 64 odsto organa (430 od 675).

„Istovremeno, kod osnivača medija dolazi do pada na 56 odsto (111 od 198). Iznosi su ponovo neusklađeni - 7.942.101,92 eura prema podacima javnog sektora, naspram 6.149.109,33 eura prema podacima osnivača medija“, kaže se u saopštenju.

Navodi se da u 2024. godini dolazi do novog pada discipline – 62 odsto organa javnog sektora i 53 odsto osnivača medija dostavilo je podatke.

„Raskorak u iznosima ostaje izražen: 8.387.570,57 eura (javni sektor) prema 6.915.667,19 eura (osnivači medija)“, dodaje se u saopštenju.

Iz CGO su naglasili da takvo stanje zahtijeva aktivniji nadzor i efikasniji sistem sankcionisanja, i da se čini da taj segment primjene Zakona o medijima nije prioritet resornog Ministarstva.

„Dodatno, CGO cijeni da je potrebna veća digitalizaciji procesa, radi lakše pretrage i javne dostupnosti podataka, što bi učinilo sve ove tokove novca transparentnijim“, poručuje se u saopštenju.

U saopštenju se podsjeća da su Zakonom predviđene sankcije za odgovorno lice u organu državne uprave ili organu lokalne samouprave novčana kazna od 300 do dvije hiljade eura ukoliko, između ostalog, ne objavi evidenciju do 31. marta tekuće godine za prošlu godinu ili je ne dostavi MKM-u.

„Istovremeno, pravno lice koje je osnivač medija može biti kažnjeno novčanom kaznom od hiljadu do osam hiljada eura ukoliko ne prijavi dobijena sredstva u roku od 30 dana ili ne dostavi evidenciju Ministarstvu najkasnije do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu“, kaže se u saopštenju.

Iz CGO-s su naveli da nije poznato da li je i ko do sada sankcionisan.

„Ministarstvo bi, uz godišnje izvještaje, moralo objavljivati i podatke o sprovođenju kaznenih odredbi, jer samo dosljedna primjena zakona može učiniti transparentnost pravilom, a ne izuzetkom, a što je i intencija ovih odredbi“, dodaje se u saopštenju.

Iz CGO-a su, govoreći o standardizaciji čitavog procesa, rekli da bi osim „liste nedostavljača“, koristan bio i određeni sistem automatskih podsjetnika, a poželjno bi bilo istražiti i na koji način se sistem kontrole i sankcija može ojačati, kako bi podstakao što veći broj subjekata na poštovanje propisa.

„Takođe, neophodno je redovnije ažuriranje registra aktivnih medija, kako bi procenti izvještavanja bili realni“, dodaje se u saopštenju.

Navodi se da su proaktivniji i odgovorniji pristup i osnivača medija i organa javnog sektora, ali i bolja kontrolna uloga MKM, preduslov za transparentije finansiranje medija, odgovorno trošenje javnih resursa i medijsko tržište od integriteta.

( MINA )