Rezolucija Savjeta Evrope: Politička kriza u BiH prevaziđena poništenjem spornih zakona RS

Parlamentarna skupština Savjeta Evrope (SE) usvojila je Rezoluciju o Bosni i Hercegovini (BiH) u kojoj je konstatovano da je politička kriza u BiH prevaziđena time što je vlast Republike Srpske (RS) stavila van snage sporne zakone koje je Ustavni sud BiH proglasio neustavnim i antidejtonskim.

U propratnom izvještaju ukazano je na potrebne reforme, s naglaskom na izmjenu Ustava i Izbornog zakona BiH.

Rezolucija, koju su podržale sve poslaničke grupe, usvojena je sinoć poslije rasprave. Protiv je bila samo Dunja Simonović Bratić iz Srbije, prenijeli su mediji iz BiH.

U izvještaju pod nazivom „Funkcionisanje demokratskih institucija u BiH“, izvjestioca Komiteta za nadzor Zolt Nemeta iz Mađarske i Pabla Ispana iz Španije, bivši predsjednik RS Milorad Dodik okrivljen je za izazivanje političke krize u BiH.

Parlamentarna skupština Savjeta Evrope ponovila je svoju punu podršku BiH i svim njenim građanima, pozivajući sve države članice Savjeta Evrope da poštuju ustavni i pravni poredak, suverenitet i teritorijalni integritet BiH.

Izrazili su zabrinutost zbog nedavnih događaja u BiH: napada na državu, vladavinu prava i institucije uspostavljene poslije potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma.

Ukazujući na pravosnažnu presudu Suda BiH kojom je Milorad Dodik osuđen na godinu dana zatvora i šest godina zabrane obavljanja javne funkcije, kao i odluku Državne izborne komisije da mu oduzme predsjednički mandat, navedeno je da je posljedica toga bilo održavanje prijevremenih predsjedničkih izbora za predsjednika RS 23. novembra prošle godine.

U Rezoluciji je ocijenjeno da su, prema saopštenju posmatračke misije Kongresa lokalnih i regionalnih vlasti Savjeta Evrope, prijevremeni predsjednički izbori bili „generalno dobro organizovani, uprkos nekim nepravilnostima“, posebno u pogledu tajnosti glasanja.

Navedeno je da se postepeno sprovodi zakonski okvir, izmijenjen u martu 2024. godine, radi unapređenja integriteta i transparentnosti izbornog procesa.

Parlamentarna skupština Savjeta Evrope pozdravila je to što bi ove reforme trebalo da usklade izborne propise u BiH s evropskim standardima i, posebno, preporukama Kancelarije za demokratske institucije i ljudska prava Organizacije za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS/ODIHR), Grupe država protiv korupcije (GRECO) i Evropske komisije za demokratiju putem prava (Venecijanske komisije).

Izraženo je zadovoljstvo što su vlasti RS poništile entitetske zakone usvojene od 2023. do 2025. godine, koje je Ustavni sud BiH prethodno proglasio neustavnim.

Riječ je o Izbornom zakonu RS, zakonu o nepokretnoj imovini korištenoj za funkcionisanje javnih organa, izmjenama Krivičnog zakona RS, zakonu o uspostavljanju entitetskog Visokog sudskog i tužilačkog savjeta (VSTS), kao i zakonima o neprimjenjivanju odluka Ustavnog suda BiH na teritoriji ovog bh. entiteta i zabrani djelovanja državnog suda i tužilaštva BiH, kao i Agencije za istrage i zaštitu BiH (SIPA) na prostoru RS.

U Rezoluciji je ukazano i na potrebu ustavnih reformi u BiH radi sprovođenja presude Evropskog suda za ljudska prava u slučaju „Sejdić i Finci“, čime bi se građanima BiH koji nisu pripadnici tri konstitutivna naroda (Bošnjaci, Srbi i Hrvati) omogućilo kandidovanje za članove Predsjedništva BiH.

U tom kontekstu pozdravljeno je formiranje radne grupe za pripremu amandmana na Ustav BiH i nacrta Zakona o izmjenama i dopunama Izbornog zakona BiH.

Savjet Evrope poziva političke stranke u BiH da postignu dogovor o tim amandmanima kako bi se ustavni i zakonodavni okvir uskladio sa zahtjevima Evropske konvencije o ljudskim pravima.

Stranke se pozivaju i da donesu paket reformi kojim bi se unaprijedila funkcionalnost državnih institucija i da pronađu održivo rješenje za pitanje državne imovine, uz ocjenu da bi te reforme mogle predstavljati napredak ka ispunjavanju ciljeva i uslova potrebnih za zatvaranje Kancelarije visokog predstavnika (OHR) u BiH.

Parlamentarna skupština Savjeta Evrope pozvala je Predsjedništvo BiH da okonča postupak izbora sudije Evropskog suda za ljudska prava u ime BiH te da bez odgađanja podnese listu od tri kvalifikovana kandidata.

Izvjetioci su u izvještaju ukazali i na potrebu institucionalnih promjena u BiH.

„S obzirom na nedostatak povjerenja, smatramo da radikalna transformacija institucija BiH ostaje dugoročni cilj. Preduslovi za potpunu reformu Ustava danas ne postoje u stvarnosti BiH. Ipak, institucionalni okvir više ne može ostati nepromijenjen, jer postojeće stanje ne doprinosi poboljšanju situacije“, navedeno je u izvještaju.

( BETA )