Značajan potencijal Crne Gore za čistu energiju

Crne Gore ima značajan potencijal za razvoj obnovljivih izvora energije u zonama sa niskim uticajem na ekološke i društvene vrijednosti, pokazala je sveobuhvatna nacionalna studija koju su uradile organizacije The Nature Conservancy i Eko-tim.

Dok evropske države istovremeno traže odgovore na klimatsku i biodiverzitetsku krizu, fokus se sve više pomjera sa pitanja da li ubrzati razvoj obnovljivih izvora energije na pitanje kako to učiniti na održiv način.

“Nova studija, rađena u Crnoj Gori, pokazuje da je moguće paralelno jačati energetsku sigurnost, štititi prirodu i uvažavati potrebe lokalnih zajednica, kroz pažljivo planiranje, donošenje odluka zasnovanih na podacima i ranu integraciju ekoloških, društvenih i ekonomskih kriterijuma”, navodi se u zajedničkom saopštenju te dvije organizacije i Ministarstva energetike i rudarstva.

Sveobuhvatna nacionalna studija pokazuje da Crna Gora raspolaže sa više od 16 gigavata (GW) solarnog i vjetroenergetskog potencijala, koji se može razvijati uz nizak nivo konflikta sa zaštitom životne sredine i društvenim interesima.

Ovaj potencijal može omogućiti ubrzanu i održivu energetsku tranziciju, uz očuvanje biodiverziteta i uravnoteženo korišćenje prostora.

Studija je razvijena uz podršku Savjetodavnog odbora, čijem radu su doprinjeli resorna ministarstva Vlade, međunarodne finansijske institucije i Sekretarijat Energetske zajednice, kroz razmjenu podataka, praćenje procesa izrade, kao i verifikaciju i potvrdu nalaza.

Državni sekretar u Ministarstvu energetike i rudarstva, Matija Medojević, istakao je da studija pruža konkretne i primjenjive smjernice za kreiranje javnih politika i strateško planiranje, pokazujući kako Crna Gora može nastaviti da jača energetsku sigurnost, uz puno uvažavanje ekoloških, društvenih i ekonomskih prioriteta.

Analiza je izrađena u okviru projekta Montenegro Energy Growth and Acceleration (MEGA) i identifikuje niskokonfliktna područja sa visokim potencijalom za obnovljive izvore energije širom zemlje.

Prema nalazima studije, oko 15,63 hiljade megavata (MW) solarnih kapaciteta i 650 MW kapaciteta vjetra moglo bi se iskoristiti u područjima sa minimalnim ekološkim i društvenim rizikom.

“Identifikovani potencijal je približno 17 puta veći od ukupnog instalisanog kapaciteta svih objekata za proizvodnju električne energije u Crnoj Gori, uključujući termoelektranu i sve hidroelektrane”, pokazala je studija.

U dokumentu se navodi i da bi ukupan niskokonfliktni solarni i vjetroenergetski potencijal, veći od 16 GW, mogao obezbijediti do 21 teravat sat (TWh) električne energije godišnje – višestruko više od trenutne domaće proizvodnje.

Istovremeno, takav razvoj bi izbjegao pritisak na prirodna i kulturna dobra visoke vrijednosti i smanjio potencijalne negativne uticaje na ključne ekonomske sektore, poput poljoprivrede, turizma, šumarstva i lokalne privrede.

Menadžerka programa za obnovljive izvore energije za jugoistočnu Evropu u The Nature Conservancy, Kasandra-Zorica Dropuljić, kazala je da iskustvo Crne Gore pokazuje da ambiciozni ciljevi u oblasti obnovljivih izvora energije mogu biti usklađeni sa zaštitom prirode i ekonomskim razvojem.

„Primjena pametnog odabira lokacija u ranoj fazi planiranja doprinosi smanjenju projektnog rizika, većoj sigurnosti investicija i razvoju obnovljivih izvora energije koji nadopunjuju, umjesto da ugrožavaju, biodiverzitetske vrijednosti i druge prostorno zasnovane privredne aktivnosti”, rekla je Dropuljić.

Značajnu ulogu u oblikovanju rezultata imalo je učešće lokalnog stanovništva.

Izvršni direktor Eko-tima, Milija Čabarkapa, saopštio je da su kvalitet i kredibilitet analize znatno unaprijeđeni kroz direktne doprinose lokalnih zajednica.

„Putem alata za javno učešće zasnovanog na GIS tehnologiji i kroz niz radionica na lokalnom nivou, građani su podijelili svoja znanja, vrijednosti i prioritete, čime su društveni aspekti na adekvatan način integrisani u mapiranje konflikata“, naveo je Čabarkapa.

Studija posebno naglašava strateški značaj korišćenja brownfield lokacija, uključujući bivše industrijske zone, deponije i kamenolome.

Identifikovano je oko 346 MW solarnog potencijala na niskokonfliktnim brownfield površinama, što je dovoljno da zamijeni oko trećinu trenutne proizvodnje električne energije iz Termoelektrane (TE) Pljevlja.

Time se pokazuje da razvoj obnovljivih izvora energije može dati važan doprinos pravednoj tranziciji, kroz upotrebu već izmijenjenog zemljišta i postojeće infrastrukture.

“Nalazi studije su u velikoj mjeri usklađeni sa evropskim okvirima u oblasti obnovljivih izvora energije i zaštite životne sredine, kao i sa preporukama Ministarskog savjeta Energetske zajednice o uspostavljanju okvira za identifikaciju Zona ubrzanog razvoja obnovljivih izvora energije (takozvanih RAAs), u skladu sa revidiranom Direktivom EU o obnovljivim izvorima energije”, dodaje se u saopštenju.

Oni snažno dopunjuju partnerstvo između organizacije The Nature Conservancy i Sekretarijata Energetske zajednice, koje je usmjereno ka koordinisanom planiranju i ostvarivanju održive i pravedne implementacije obnovljivih izvora energije širom regiona, pružajući čvrstu analitičku osnovu za usklađivanje energetskih ciljeva sa prostornim planiranjem, razvojem elektroenergetske mreže i reformom procedura izdavanja dozvola.

Kao praktičan alat za podršku u odlučivanju, MEGA studija pokazuje kako unaprijed promišljeno planiranje može osvetliti klimatske i biodiverzitetske izazove kao priliku za uravnotežen i pravedan razvoj.

( MINA )