Datum koji opominje

Kada se grešni okoriste, onda su negdje pogriješili oni koji su pošteno radili!

Vjerovatno je sa “dobranim” (i nečasnim) razlogom ovih dana “prećutan” jedan od najznačajnijih datuma naše savremene prošlosti. Vjerovatno mnogima u današnjoj Crnoj Gori, koja ove godine obilježava dvije decenije od obnove svoje državnosti, smeta podsjećanje na 26. januar 1990. godine kada je na Cetinju osnovan Liberalni savez Crne Gore.

Osnivanje ove političke organizacije označilo je začetak jednog sveobuhvatnog pokreta koji se nije zalagao samo za obnovu crnogorske državnosti, već je promovisao i društvene vrijednosti kojima i danas (neostvarivo) težimo. U časopisu “Liberal”, iz aprila 1991. godine, u tekstu “Polazne osnove LSCG”, kao polazne programske osnove navedeni su civilno društvo i pravna država, poštovanje građanskih i političkih, ekonomskih, socijalnih i kulturnih prava i sloboda, obnova autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve, poštovanje i afirmacija crnogorske kulture, kao i uspostava ekoloških standarda u društvu.

I danas, u tobožnjem predvorju EU, Crna Gora nije postala građanska država u kojoj živi slobodni pojedinac čija je jednakost pred zakonom neupitna!

Očigledno je da zlosudnicima naše neizvjesne stvarnosti, čije niskosti sežu iz 90-ih, i kojih ima u današnjoj i vlasti i opoziciji, smetaju podsjećanja na antiratnu i antifašističku politiku, ali i evociranje na dosljednu ideološku borbu tokom koje nikada nijesu bili prećutani “zločini prema civilizaciji”. Priča o LSCG je priča o progonu i borbi za demokratiju koju i danas proživljavamo - niko kao današnja Crna Gora, na farsičan način, ne proživljava ponovne izazove svog postojanja i ne trpi posljedice grešaka koje nije priznala i kaznila!

Između nekadašnjih progonitelja LSCG-a i nekih današnjih “zagovornika EU” nema razlike, jer su jedni i drugi (bili i ostali) zagovornici hegemonističkih ideja koje su u krvi razorili SFRJ. Raznorodna partijska odijela i spoljnopolitička ulagivanja Briselu ne mogu prikriti one koji i danas ne osuđuju razaranje Dubrovnika, Sarajeva i Vukovara, kao i one koji žele podijeliti Bosnu i Hercegovinu. I danas, kao i tokom 90-ih, javno i iz državnih institucija progovaraju negatori ratnih zločina u Štrpcima i Bukovici, crnogorske nacije i kulture i zagovornici rušenja Njegoševog mauzoleja koje žele na Lovćenu vratiti kapelu Aleksandra Karađorđevića iz 1925. godine.

U današnjoj Crnoj Gori, kao i tokom kraja XX vijeka, mlađe generacije i dalje nijesu u mogućnosti da govore o svojoj budućnosti. I oni, poput svojih starijih, imaju osjećaj nesigurnosti, straha i poimanje gorčine zbog kojih se na ovim prostorima ne živi slobodno. Oni već uveliko proživljavaju transgeneracijsku traumu svakodnevnih partijskih proganjanja i okolnosti zbog kojih “braća kopljem zatvaraju vrata” (Miloš Komadina). Naši socijalno zavisni i stranački kontrolisani građani osjećaju težak umor koji dolazi od neodgovorne ekonomske politike kojom se proganja stručnost i savjesnost, ali se zato njome besomučno podstiče neofeudalna eksploatacija radne snage i javnih resursa.

Očigledno je Crnoj Gori suđeno da bude u neprestanom izazovu postojanja, ali je najvažnije znati da je za njeno milenijumsko postojanje i opstajanje uvijek bio značajan svaki odlučan čovjek koji je, svojim vjerovanjem i svojom plemenitošću, probijao put kojim se ide do ostvarenja određene vrijednosti. I na početku, i na kraju, bilo kojeg izazova, koji je ovaj mediteranski kamen pohodio, postojali su i opstajali ljudi u “stavu lovćenskom”.

Zato nekima smeta podsjećanje na LSCG i datum njegovog osnivanja. Smeta im datum na koji je začeta ideja kojom se željelo i (djelimično) uspjelo odstupiti od bolesti društva i kolektivnog ludila sa kraja prošlog milenijuma. Iako loše namjere i podjele iz tog vremena istom žestinom i danas traju, ovaj datum najbolje potvrđuje da ne treba spuštati svoje kriterijume i podilaziti onima čije povjerenje nećete dobiti. Odgovorne treba kazniti i ničije pogubne postupke ne treba praštati. Niko strastveno ne koristi drugu priliku kao nekažnjeni šovinisti!

Ovaj datum opominje i da plemenite ideje manjine ne mogu biti prosto preuzimane od strane trenutne većine. Prof. dr Đuro Šušnjić u svojoj “Teoriji kulture” navodi da istorija nije nužno progresivan proces i da je ona otvorena kako za napredovanje, tako i za nazadovanje. Od 26. januara 1990. godine na političkoj sceni odvijao se mukotrpan i težak uspon jedne civilizacijske ideje čije je kretanje prije dvadeset godina ostvarilo svoje ishodište. Ali, do njenog današnjeg posrtanja, došlo je zbog progona njenih začetnika, dok su najveće beneficije od njenog ispunjena imali njeni nekadašnji, ali i sadašnji negatori.

( Neđeljko Necko Đurović )