Zajednica opština: Obavezati i poslanike da prilikom predlaganja propisa konsultuju lokalni nivo

Zajednica opština Crne Gore (ZOCG) uputila je Ministarstvu javne uprave izjašnjenje na inovirani Predlog zakona o lokalnoj samoupravi, objavljen krajem prošle godine.

Riječ je, podsjećaju, o sistemskom zakonu koji je u izradi već nekoliko godina, a koji treba da pruži osnovu za unapređenje decentralizacije sistema vlasti, kao jednog od standarda Evropske unije.

Predlogom zakona, kako su pojasnili, propisuje se dužnost organa državne uprave da u postupku pripreme zakona i drugih propisa, kojima se uređuju položaj, prava i obaveze lokalne samouprave, obezbijede učešće predstavnika jedinica lokalne samouprave, a sugestija Zajednice opština je da se ista obaveza propiše i za poslanike.

"Predlogom su propisani brojni mehanizmi kontrole centralnih vlasti nad lokalnim i preduzimanje mjera zbog nepoštovanja zakona uključujući i najradikalnije. Pri tome se ne sagledavaju suštinski razlozi koji uzrokuju takvo stanje a koji su veoma često sadržani u neodgovarajućem normativnom okviru, nerazumjevanju potreba lokalne samouprave i neprihvatanjem inicijativa ili izjašnjenja asocijacije kojima se nude odgovarajuća rješenja. Smatramo da bi predložene odredbe stale na put ovoj praksi, doprinijele bržem razvoju opština i Crnu Goru približile Evropskoj uniji", piše u izjašnjenju ZOCG-a.

Zajednica opština je saopštila da su dostavili ukupno 65 primjedbi, odnosno sugestija, a kroz veći broj njih ZOCG insistira da se loklnim samoupravama da puna sloboda da organizuju svoje administracije na način koji im odgovara.

"Značajan broj primjedbi odnosi se odredbe kojima se propisuju uslovi za dobijanje i gubljenje statusa grada, imajući u vidu da se predlogom novog zakona uvodi politipski sistem lokalne samouprave koji razlikuje gradove i opštine. Opštine koje steknu status grada, kako se predviđa, moći će da vrše pojedine poslove iz oblasti socijalne i dječije zaštite, kao i poslove iz oblasti predškolskog obrazovanja i primarne zdravstvene zaštite kao zakonom prenesene poslove, odnosno kao poslove povjerene propisom Vlade."

ZOCG smatra da kapacitet opštine da pruža usluge i stanovnicima okolnih opština ne treba da bude jedan od uslova za sticanje statusa grada, "jer se to ne može dokumentima dokazati". Umjesto toga, kažu, treba propisati uslov u pogledu odgovarajućeg broja i kvalifikacione strukture zaposlenih za obavljanje decentralizovanih poslova, koji se "lako može dokazati u postupku sticanja statusa grada".

Sugeriše se i da treba brisati stav kojim se sticanje statusa grada isključuje za one opštine koje imaju poreski dug, jer ga ima "najveći broj opština", a uzrokovan je "uglavnom višedecenijskim neprilagođenim politikama centralnih vlasti".

"Rješenja u ovom zakonu trebaju da budu podsticajna i doprinesu razvoju lokalne samouprave a ne obratno, kao što je to slučaj sa uslovom u pogledu poreskog duga. Politika decentralizacije ide u pravcu transformacije opština u gradove kao nosioce većeg broja nadležnosti i fiskalne decentralizacije koja će ih u perspektivi finansijski jačati, te im ovim i drugim zakonima treba stvoriti odgovarajuće uslove za kvalitetno pružanje usluga građanima u skladu sa pravnom tekovinom EU", dodaje se u izjašnjenju ZOCG-a.

Ocijenjeno je da je odredba iz Predloga zakona o gubitku statusa grada ako se tri godine ne ispunjava kriterijume za njegovo sticanje protivustavna, jer "grubo povređuje autonomiju opština", a osim toga, kako su kazali, upitno može da bude samo ispunjavanje kriterijuma koji se odnose na broj stanovnika, prihode i poreske dugove prema državi, koji u velikom dijelu zavise od politika centralnih, a ne lokalnih vlasti.

Za ZOCG su sporne i odredbe koje definišu mogućnost osnivanja gradskih opština, pa ističu da je treba ili ukinuti ili gradske opštine prepoznati u početnim odredbama zakona kao oblike ostvarivanja lokalne samouprave, a ujedno i posebnim zakonima utvrditi njihove organe, organe uprave, izbore, finansiranje i drugo.

U dostavljenom izjašnjenju predlaže se brisanje i odredbe kojom se Vladi daje pravo da obustavi od izvršenja akte skupštine opštine donijete na sjednici koja je sazvana ili održana suprotno propisanoj proceduri. Kao razlog se navodi rizik za izvjesno nastupanje nesrazmjerne štete po opštine i građane osporavanjem značajnih akata skupštine isključivo zbog proceduralnih nedostataka u sazivanju i vođenju sjednice.

U Zajednici opština protive se odredbi koja ograničava lokalne samouprave da kao dan svog praznika mogu odabrati isključivo datum svog nastanka. Oni poručuju da ne treba mijenjati praznike koje su opštine do sada utvrdile, već ostaviti mogućnost da praznik bude na neki važan istorijski datum, kao što je to sada slučaj u velikom broju lokalnih samouprava koje slave dan oslobođenja u Drugom svjetskom ratu.

( B.H. )