Da li Tramp stvara sopstvene paravojne formacije?

Amerika je ove sedmice gledala u ponor, ali se izvukla u posljednjem trenutku. Federalna intervencija na ulicama Mineapolisa daleko prevazilazi pitanje imigracije. Ona predstavlja ispitivanje moći vlasti da upotrijebi nasilje protiv sopstvenih građana, ispitivanje granice između slobode i tiranije. I to neće biti posljednji put.

Nakon što su imigracioni agenti 24. januara ubili Aleksa Pretija, a administracija Donalda Trampa oklevetala jednog dobrog Samarićanina kao navodnog potencijalnog masovnog ubicu, Amerika je klizila ka građanskim nemirima. Srećom, demonstranti su pokazali uzdržanost. Javno mnjenje se okrenulo protiv ICE-a (Imigraciona i carinska služba), opšteg naziva za američku mašineriju deportacija. Čak i među konzervativcima javljaju se sumnje. A Donald Tramp je shvatio da je imigracija, nekada jedno od njegovih najjačih političkih oružja, postala teret. Predsjednik je 26. januara pokušao da smiri tenzije, između ostalog tako što je operaciju u Mineapolisu stavio pod novo rukovodstvo.

Ipak, sukob između ICE-a i lokalnog stanovništva se nastavlja. Tramp se nije odrekao prava da nameće paravojnu silu državama koje to ne žele. Amerikanci bi trebalo da budu na oprezu.

ICE ima razlog da bude prisutan u američkim gradovima. Tramp ima mandat da deportuje ilegalne imigrante. Pošto je drastično smanjio ilegalne prelaske južne granice, on tvrdi da sada cilja na “najgore od najgorih”. Ali to nije ono što njegovi izvršioci rade. U posljednje vrijeme, samo pet odsto pritvorenih čine osobe osuđene za nasilna krivična djela. Umjesto toga, brutalne metode ICE-a ukazuju na mračnije ciljeve od puke kontrole imigracije, iz više razloga.

Jedan od njih jeste uvjerenje administracije da ICE treba da bude zakon za sebe. U svojoj revnosti da ispune kvote i žive svoju mačo kulturu “uništavanja poplave (migranata)”, agenti ICE-a su se razmetali bezobzirnom upotrebom sile. Uprkos tome, zvaničnici administracije poručivali su agentima da uživaju “apsolutni imunitet” dok obavljaju svoje dužnosti i, kako se žali jedan sudija, ignorisali su sudske naloge. Požurili su da Aleksa Pretija, kao i Rene Gud, ženu ranije ubijenu, proglase teroristima. Trudili su se da istrage o tim ubistvima ostanu bezbjedno pod njihovom kontrolom. Nekažnjivost je recept za još nasilja.

Drugi razlog za zabrinutost jeste to što ICE i njegovo rukovodstvo gaze Ustav. Insistirajući da su svjedoci i demonstranti kriminalci, oni uskraćuju ljudima prava iz Prvog amandmana - slobodu govora i udruživanja. U saveznoj državi poput Minesote, kada direktor Federalnog istražnog biroa kaže da ljudi ne smiju nositi oružje na protestima, on im uskraćuje prava iz Drugog amandmana. A kada agenti ICE-a zaustavljaju ili hapse ljude bez osnova i pretresaju njihove kuće bez sudskog naloga, krše prava iz Četvrtog amandmana.

Na kraju, slanje ICE-a u Mineapolis, grad sa relativno malim brojem ilegalnih imigranata, izgleda da služi uznemirujuće širokoj agendi: da se skrene pažnja na etničke Somalijce upletene u tamošnji skandal sa socijalnim davanjima; da se kazne “gradovi-utočišta” za migrante koji ograničavaju saradnju sa ICE-om; ili možda kao predstava zastrašivanja radi odvraćanja svake vrste migracija ka Americi. Tramp bi takođe mogao da pokušava da ojača podršku Republikancima prikazujući gradove pod upravom Demokrata kao zone haosa u kojima su nelegalni imigranti zaštićeni od strane nasilnih ekstremista radikalne ljevice.

Mogućnost koja najviše djeluje uznemirujuće jeste da predsjednik stvara paravojne formacije koje odgovaraju isključivo njemu. Od Teksaških rendžera do upotrebe vojske i saveznih maršala za vrijeme Grovera Klivlenda u 1890-im godinama, Amerikanci su povremeno strahovali od nekontrolisane upotrebe državnog nasilja. U inostranstvu, od El Salvadora do Filipina, potencijalni despoti često okreću vojsku i policiju protiv sopstvenog naroda pod izgovorom održavanja reda.

Trampove pristalice smatraće ovaj argument pretjeranim. U ranim fazama svoje istorije Amerika je uspostavila mehanizme za ograničavanje predsjedničke moći. Savezne države imaju nacionalne garde kao protivtežu vojsci. Zakon o pobuni precizira rijetke okolnosti u kojima predsjednik može zakonito upotrijebiti vojsku za suzbijanje nereda. Sudovi i Kongres mogu intervenisati.

Međutim, ICE je idealno pozicioniran da zaobiđe te zaštite. Ilegalni migranti su prisutni širom Amerike, a Tramp tvrdi da ih Demokrate koriste kao birače. Agenti stoga mogu inscenirati provokacije gotovo bilo gdje, uz nekažnjivost, čak i tokom izbora. Kada protesti napokon postanu nasilni, to postaje politički korisno i služi kao opravdanje za nova raspoređivanja snaga. A kada se političari požale na ICE, kao što su to učinili guverner Minesote i gradonačelnik Mineapolisa, Ministarstvo pravde može pokrenuti istragu protiv njih zbog ometanja federalnih službenika.

Jedna od glavnih tema Trampovog drugog mandata jeste akumulacija predsjedničke moći. Čak i ako četrdeset sedmi predsjednik ne koristi federalne agente kao univerzalno sredstvo prisile, četrdeset osmi ili četrdeset deveti bi mogao, a Republikanci bi trebalo da se sjete da bi to mogli da budu i Demokrate. Ako Tramp nema antidemokratske namjere prema ICE-u, trebalo bi da bude spreman da ograniči njegovo djelovanje.

To ne bi bilo teško. Predsjednik bi trebalo da ispuni obećanje da će istrage o ubistvima Rene Gud i Aleksa Pretija biti “časne i poštene”. Kao prvi korak na dugom putu vraćanja povjerenja javnosti, agenti ICE-a treba da budu bolje obučeni, da prestanu da nose maske i da počnu da koriste kamere na tijelu i identifikacione brojeve. Kvote za deportacije podstiču brutalne taktike i moraju biti ukinute. Kristi Noem, sekretarka za unutrašnju bezbjednost, i Greg Bovino, koji je komandovao u Mineapolisu, otvoreno su lagali. Oni bi morali da budu smijenjeni.

Ni to, međutim, ne bi uklonilo sablast predsjedničke paravojske. Zato sudovi moraju jasno staviti do znanja da savezne države mogu krivično goniti federalne agente koji počine zločine, da je tumačenje Ustava od strane ICE-a pogrešno i da savezna vlast ne može grubo gaziti prava država. A Kongres mora pozvati administraciju na odgovornost. Prvi test jeste uskraćivanje sredstava za unutrašnju bezbjednost ukoliko Tramp ne pristane na reformu ICE-a.

Amerikanci su se ove sedmice probudili pred ozbiljnom prijetnjom. Ali republika se ne može odbraniti samo ispitivanjima javnog mnjenja. Čuvari američkih institucija Trampovu promjenu tona ne bi trebalo da shvate kao signal za opuštanje, već kao priliku da se iznude stvarne promjene.

Tekst preuzet iz Ekonomista

Priredio: S. S.

( Ekonomist )