Pacijente iz „Dobrote” šalju u druge bolnice?

Izgradnja sudske bolnice u okviru Uprave za izvršenje krivičnih sankcija (UIKS) jedino je trajno rješenje prebukiranosti Specijalne bolnice “Dobrota” i problema koji nastaju jer se osuđenici “miješaju” sa drugim pacijentima koji se tu liječe dobrovoljno.

Evropski komitet za sprečavanje mučenja i nečovječnog postupanja (CPT) upozorio je nedavno u preliminarnom izvještaju nakon posjete “Dobroti” da u ovoj ustanovi postoje brojni problemi, a da ljekari otpuštaju forenzičke pacijente (osuđenike) na “produžene vikende”, iako se možda još nijesu oporavili.

Direktor bolnice dr Jovo Đedović kazao je “Vijestima” da je povremena prebukiranost ustanove najvećim dijelom uslovljena porastom broja “sudskih” pacijenata prethodnih godina i da je najbolji sistemski način da se taj problem riješi dovršetak izgradnje i početak rada Sudske bolnice.

“U međuvremenu, razmatramo mogućnost transfera novoprimljenih pacijenata koji su u fazi inicijalne stabilizacije u druge hospitalne ustanove u Crnoj Gori, kako bismo ubrzali proces otpusta iz bolnice”, rekao je.

Đedović tvrdi da su već započeli aktivnosti na reorganizaciji rada ustanove i planiraju izmještanje Odjeljenja za forenzičku psihijatriju na drugi sprat paviljona.

“... Uz sprovođenje dodatne segregacije ostalih pacijenata sa izrečenim mjerama bezbjednosti, kako bi se maksimalno izbjeglo da se smještaju zajedno sa pacijentima koji se liječe dobrovoljno”, rekao je.

Đedović je istakao i da se sudski pacijenti upućuju na adaptacioni vikend u završnoj fazi liječenja, neposredno prije upućivanja predloga za preinačenje mjere bezbjednosti nadležnom sudu ili kad se taj postupak već pokrene.

“Vrijeme trajanja ovih vikenda i njihov eventualni prolongiran karakter, zavisi od dužine sudskog procesa preinačenja mjere bezbjednosti”, naglasio je.

Bez kadra za rad na zatvorenim odjeljenjima

CPT je u izvještaju upozorio i da je “broj medicinskih tehničara koji su na dužnosti u svakom odjeljenju ograničen na jednog ili dva (na do 47 pacijenata), što izaziva zabrinutost u pogledu bezbjednosti svih pacijenata”.

Đedović je odgovorio da je ustanova u više navrata objavljivala konkurse za prijem u radni odnos i da je Ministarstvo zdravlja dalo saglasnost za zaposlenje 12 medicinskih sestara-tehničara. Istakao je i da, međutim, još nemaju dovoljan broj kandidata koji ispunjavaju uslove za rad sa sudskim pacijentima na zatvorenim odjeljenjima.

Delegacija CPT je, navodi se u izvještaju, u Specijalnoj psihijatrijskoj bolnici zabilježila da su, uprkos određenim renoviranjima, uslovi boravka na odjeljenjima bili loši i oskudni. Problem prokišnjavanja krova glavne zgrade, tvrde, bio je očigledan tokom posjete i predstavlja ozbiljnu zabrinutost.

Ocijenjeno je da toj zdravstvenoj ustanovi “postoje jasni dokazi da pacijenti redovno moraju da spavaju na dušecima na podu, jer nema dovoljno kreveta za sve”.

Komentarišući navode CPT, Đedović je kazao da bolnica ulaže konstantne napore da poboljšaju životne uslove u kojima pacijentu borave u skladu sa finansijskim mogućnostima. Tvrdi da je broj radnica zaposlenih na održavanju higijene na svim odjeljenjima bolnice značajno povećan u odnosu na prethodnu posjetu CPT iz 2017. godine.

“Što se uslova tiče, problem prokišnjavanja ravnog krova na najvećem paviljonu bolnice je djelom saniran postavljanjem nove hidroizolacije (u mogućnosti ustanove). Takođe, u 2025. godini je izrađen projekat zamjene krovne konstrukcije na objektu broj 7, za koji je Fond za zdravstveno osiguranje odobrio novčana sredstva u budžetu za 2026. godinu”, odgovorio je Đedović.

I ombudsman upozoravao na iste probleme

Osim CPT, jesenas je u posjeti Specijalnoj bolnici “Dobrota” bio i tim nacionalnog mehanizma za prevenciju torture (NPM) institucije Zaštitnika ljudskih prava i sloboda, gdje su zatekli višegodišnje probleme, ali i zabrinjavajuću praksu.

U trenutku posjete, u “Dobrotu” je bio upućen 141 pacijent iako Odjeljenje za forenzičko-sudsku psihijatriju ima 21 krevet, pa je uprava bila prinuđena da ih raspoređuje na druga odjeljenja. Na taj način, u istim sobama zajedno se liječe osobe sa intelektualnim smetnjama, akutnim psihozama, demencijama i izvršioci teških krivičnih djela.

U izvještaju se konstatuje da tako dolazi do miješanja različitih psihijatrijskih patologija, što je problematično iz više razloga:

“Može da dovede do komplikacije u tretmanu - različite dijagnoze zahtijevaju specifične terapijske pristupe, sigurnosne mjere i nivo nadzora. Takođe, ne može se zanemariti ni bezbjednosni razlog jer forenzički pacijenti često nose viši rizik od nasilnog, impulsivnog ili autoagresivnog ponašanja...”

I iz institucije Zaštitnika je, kao i NPM, konstatovao da se maloljetnici sa sudskom mjerom i dalje upućuju na forenzičko odjeljenje za odrasle, što je u suprotnosti sa Konvencijom o pravima djeteta i preporukama Evropskog komiteta za prevenciju torture.

( Ana Komatina )