Tramp bi da postavi spornu statuu Kolumba u Bijeloj kući ili kod nje

Predsjednik SAD Donald Tramp preduzima korake da se u Bijeloj kući ili u njenoj blizini postavi replika statue istraživača Kristofora Kolumba, koji je 1492. godine otkrio Ameriku, a koja je bačena u luku Baltimora usred protesta protiv institucionalnog rasizma tokom njegovog prvog mandata.

Džon Pika, lobista iz Merilenda i predsjednik Ujedinjenih italijansko-američkih organizacija, rekao je da njegova grupa posjeduje statuu i da je pristala da je pozajmi saveznoj vladi radi postavljanja.

Pika je za Asošijeted pres rekao da ga je prošle godine, oko 13. oktobra – Dana Kolumba koji se obilježava u SAD – kontaktirao posrednik koji je naveo da Bijela kuća traži statuu tog moreplovca i kraljevskog istraživača. Pika kaže da je njegova organizacija jednoglasno odlučila da pošalje statuu Bijeloj kući. Ugovor o pozajmici potpisan je u srijedu.

Vrijeme postavljanja statue „nije jasno“, rekao je Pika, dodajući da je „moguće već u roku od dvije nedjelje“.

Poslanik u Skupštini savezne države Merilend Nino Manđone, republikanac koji je sarađivao sa italijansko-američkom grupom kako bi se pronašao novi dom za statuu nakon što je izvučena iz luke, takođe je potvrdio plan Bijele kuće, o čemu je prvi u srijedu izvijestio „Vašington post“.

Bijela kuća odbila je da za AP komentariše plan vezan za statuu, ali je potvrdila Trampovu naklonost prema Kolumbu (1451–1506), prema kojem se stav u javnosti promijenio nakon što su istoričari i edukatori ukazali da su bijelci, ličnosti iz Evrope i njihovi potomci, zlostavljali američke starosjedioce i porobljene Afrikance kako bi razvili „Novi svijet“.

„U ovoj Bijeloj kući, Kristofer Kolumbo je heroj“, rekao je Trampov portparol Dejvid Ingl i istakao da će „predsjednik Tramp nastaviti da ga poštuje kao takvog“.

Za Piku i njegovu grupu, postavljanje statue u Vašingtonu predstavljalo bi proslavu poznatog Italijana koji ima kultni status među Amerikancima italijanskog porijekla. Za Trampa bi to bio još jedan potez u nastojanju da se preoblikuje narativ o istoriji SAD, koje se pripremaju da obilježe 250. godišnjicu potpisivanja Deklaracije o nezavisnosti.

Tramp podržava tradicionalni pogled na Kolumba kao vođu misije iz 1492. godine, kada je Kolumbo plovio za katoličke monarhe Španije – kraljicu Izabelu Prvu od Kastilje i kralja Ferdinanda Drugog od Aragona. Na putu ka zapadu, prema Indiji, ne znajući je stigao do kontinenta nepoznatog Evropi, što se smatra nezvaničnim početkom evropske kolonizacije Amerike i razvoja savremenog ekonomskog i političkog poretka svijeta. Međutim, posljednjih godina Kolumbo je prepoznat kao simbol zapadnoevropskog pokoravanja „Novog svijeta“ silom, pljačke njegovih resursa i gotovo potpunog istrebljenja starosjedilačkog stanovništva.

Statua koja sada ide u Vašington replika je one koju su demonstranti srušili 4. jula 2020. godine i bacili u luku Baltimora, u jeku protesta izazvanih smrću Afroamerikanca Džordža Flojda u policijskom pritvoru. Bila je to jedna od mnogih statua Kolumba koje su u tom periodu uništavane, jer su demonstranti tvrdili da je Kolumbo rodonačelnik genocida i eksploatacije starosjedilačkog stanovništva u Americi.

Poslanik Manđone rekao je da je vajar Vil Hemsli za izradu kopije koristio djelove stare, oštećene statue, postavljene u Baltimoru tokom predsjedničkog mandata Ronalda Regana, te da je na taj način „restaurirao i izgradio prelijepu, potpuno novu statuu“.

Posljednjih godina pojedinci, institucije i vladine organizacije zamijenili su Dan Kolumba Danom starosjedilaca, koji je prvi put proglašen predsjedničkim proglasom predsjednika Džozefa Bajdena 2021. godine.

Pika je naglasio da njegova grupa statuu samo pozajmljuje i da bi je povukla ukoliko bi neka buduća administracija SAD odlučila da je ukloni.

Tramp odbacuje promjene u istorijskoj ocjeni Kolumba, za koje tvrdi da su djelo „ljevičarskih piromana“ koji „iskrivljuju istoriju“ i kolektivno sjećanje Amerikanaca.

„Vraćam Dan Kolumba iz pepela“, izjavio je Tramp u aprilu prošle godine. Ponavljajući retoriku iz kampanje 2024. godine, naveo je da su „Demokrate učinile sve što je moguće da unište Kristofera Kolumba, njegov ugled i sve Italijane koji ga toliko vole“.

Tramp je u oktobru prošle godine izdao proglas povodom Dana Kolumba, ignorišući Dan starosjedilaca. Tom prilikom hvalio je Kolumba kao „prvobitnog američkog heroja, giganta zapadne civilizacije i jednog od najhrabrijih ljudi i najvećih vizionara koji su ikada hodali Zemljom“.

Ta počast odražava Trampov širi pogled na istoriju. Prošlog proljeća potpisao je izvršnu naredbu pod nazivom „Vraćanje istine i zdravog razuma američkoj istoriji“, kojom je osudio „koncentrisane i široko rasprostranjene napore da se ponovo piše istorija naše zemlje“ kroz predstavljanje SAD „kao inherentno rasističke, seksističke, represivne ili na drugi način nepopravljivo manjkave“.

Od izdavanja te naredbe, administracija SAD zahtijeva sveobuhvatnu reviziju postavki u svim muzejima Smitsonijana i podstakla je organe izvršne vlasti, kao i državne i lokalne institucije – naročito koledže, univerzitete i škole koje primaju savezna sredstva – da povuku inicijative za uvažavanje društvene raznolikosti, koje su bile politika prethodne administracije.

( BETA )