Pritisak na vlast i predstava za birače: Koji su dometi inicijative ES-a za skraćenje mandata Skupštini Glavnog grada

Inicijativa opozicionog Evropskog saveza za skraćenje mandata Skupštini Glavnog grada, prema informacijama “Vijesti”, vjerovatno neće dobiti jedinstvenu podršku cijele opozicije, a time ni realnu većinu za izglasavanje.

Analitičar Stefan Đukić ocjenjuje da se time prije svega pojačava pritisak na vlast i stvara utisak među biračima “da se nešto radi”, iako je malo vjerovatno da će predlog proći, dok dio opozicionih subjekata poručuje da će stav zauzeti tek nakon dodatnih konsultacija i razjašnjenja cilja inicijative.

Skupština Glavnog grada ima 59 odbornika. Vladajuću većinu, do odluke Slobodne Crne Gore i Demokratske narodne partije (DNP) da izađu iz nje, činio je 31 odbornik: savez Pokret Evropa sad-Demokrate ima 14 predstavnika, partije bivšeg Demokratskog fronta (čiji je dio DNP) s manjim partnerima imaju 13 odbornika, a Pokret za Podgoricu blizak šefu države Jakovu Milatoviću četiri.

Izlaskom Slobodne (jedan odbornik), a onda i DNP-a koji ima četiri predstavnika (po dogovoru s Pravom Crnom Gorom, u međuvremenu su dobili četvrtog), iz gradske vlasti, vladajuća koalicija “pada” na 26 odbornika, i mora da potraži podršku najmanje četiri predstavnika opozicije da bi “preživjela”. Kako su “Vijesti” ranije pisale, u podgoričkom parlamentu “ruke” za neke predloge vlasti navodno mogli bi da daju Stranka evropskog progresa (SEP) nekadašnjeg premijera Duška Markovića i Građanski pokret (GP) URA takođe bivšeg premijera Dritana Abazovića. Međutim, iz SEP-a zvanično negiraju da su razgovarali o tome s PES-om, dok GP URA i njegovi funkcioneri nisu odgovorili na pitanja redakcije.

Kriza vlasti u glavnom gradu, koja je kulminirala odlukom DNP-a da napusti podgoričku i državnu vlast, počela je zbog pitanja kolektora u Botunu, projekta koji sprovodi gradska vlast, a kojem se protivi Kneževićeva stranka.

DPS spreman da razmotri inicijativu, SEP oprezan

Opoziciona Demokratska partija socijalista (DPS) nagovještava da je spremna da razmotri podršku inicijativi ES-a, ali će konačnu odluku donijeti na partijskim organima.

Šef kluba odbornika DPS-a Andrija Klikovac je kazao “Vijestima” da će na sjednici partijskih organa razmotriti i potencijalne inicijative o smjeni gradonačelnika Podgorice Saše Mujovića (PES) i smjeni predsjednice Skupštine Glavnog grada Jelene Borovinić Bojović.

SEP izražava oprez i rezerve, ocjenjujući da im najava ES-a djeluje kao nastavak inicijative koju je DNP medijskom kampanjom pokrenuo i na gradskom i na državnom nivou.

“Želimo da vjerujemo da su kolege iz Evropskog saveza pronašle neke razloge da je inicijativa DNP-a dobra za Podgoricu, a time i za Crnu Goru. Ne skrivamo oprez i rezerve za predloge koje DNP inicira, jer njihovo djelovanje odudara od potreba razvoja i Podgorice i Crne Gore”, rekli su “Vijestima” iz SEP-a.

Naveli su da će njihov stav biti tek poznat, jer “ipak do kraja treba da budu razjašnjeni predlozi podnosilaca inicijative, kroz odgovarajuću platformu”, bez obzira što im, kako kažu, djelovanje Evropskog saveza u širem smislu nije politički nepodudarno.

Podgorički odbor GP URA još nema formiran stav jer je, kako su rekli “Vijestima”, inicijativa tek upućena, a odluku će donijeti stranački organi u kratkom roku.

Perić: O inicijativi na organima Preokreta

Predsjednik Preokreta Srđan Perić “Vijestima” je kazao da je njihova pozicija jasna sve vrijeme, navodeći da su jedini koji su glasali protiv izbora gradonačelnika u gradskoj skupštini, te da neće premošćavati bilo čiju većinu i na izbore mogu kada god bili raspisani.

“U vezi s pomenutom inicijativom, niti smo kontaktirani niti konsultovani. Naravno, o svemu ovome će biti riječi i na organima Preokreta, ali ovdje rečeno je usaglašen stav”, rekao je.

Ističe da je dovoljno da doskorašnja većina samo ne glasa za tu inicijativu i da ona ne prođe, podsjećajući da su na državnom nivou svi zajedno, i vlast i opozicija, usvojili zakon po kojem bi “saziv koji bi bio izabran, na tim teoretski gledano novim izborima, koji bi se raspisali nakon skraćenja mandata, bio do juna 2027”.

“Dakle, birana bi bila Skupština sa sazivom za period od tek nekoliko mjeseci”, kazao je Perić.

On je istakao da svako ima pravo da zauzima svoj politički ugao, ali u praksi se gleda samo još jedan sloj preslaganja u kojoj će akteri doskorašnje i sadašnje vlasti, kako su već najavili, odbijati da glasaju što god dolazi iz redova opozicije.

“Time oni zapravo produžavaju mogućnost da na ovaj ili onaj način upravljaju Podgoricom i to početno bez jasne volje iskazane na izborima, jer dio vlasti čine oni koji su ih najviše u predizbornoj kampanji kritikovali, a sada čak i bez skupštinske većine”, rekao je Perić.

Iz DNP-a je 7. februara saopšteno da njihov klub odbornika nema namjeru na bilo koji način da zajedno sa DPS-om i njegovim satelitima učestvuje u smjeni gradonačelnika Saše Mujovića i skraćenju mandata Skupštini.

On su tad saopštili da neće učestvovati u daljem radu skupštine Glavnog grada, te da neće davati legitimet gradonačelniku koji je “ostao bez odborničke većine”.

Predsjednik Slobodne Crne Gore Vladislav Dajković saopštio je dan kasnije da ta partija ne želi da ruši gradonačelnika Podgorice zajedno sa DPS-om.

Mašković: Potrebni izbori u Podgorici

Odbornik Evropskog saveza Miloš Mašković kazao je juče na konferenciji za medije da se moraju održati vanredni lokalni izbori u Podgorici.

Rekao je da “vladajuća većina nastala na prevari građana više nema legitimitet, iako je njen legitimitet od starta upitan”, te da su od 31, spali na 26 odbornika.

“Narušeni međupartijski odnosi u glavnom gradu onemogućili su dalji opstanak koalicije i dalji razvoj grada, koji je ionako usporen. Ako se nastavi ovako, posljedice će se osjetiti kasnije”, poručio je, dodavši da “osnovni postulati demokratije zahtijevaju da se u ovakvim uslovima održe vanredni izbori.”

Mašković je poručio da je inicijativa za skraćenje mandata lokalnom parlamentu jedno rješenje za izlazak iz krize, a drugo je eventualna prinudna uprava, “ili onemogućavanje građana da se izjasne u odnosu na novonastalu političku situaciju”.

Na pitanje novinara od koga očekuju podršku za ovu inicijativu, poslanik Socijaldemokrata Boris Mugoša je kazao da je njihova incijativa “način da se unormale politički procesi”, te da očekuje podršku od svih.

Partije vlasti protiv inicijative

Predstavnici vlasti ocijenili su da bi ovakva inicijativa skrenula fokus sa evropske agende, dovela do neodgovornog raspisivanja izbora samo godinu prije već zakazanih za 2027, što bi građanima donijelo nepotrebne troškove, dva izborna ciklusa u kratkom roku i smanjenu funkcionalnost uprave.

Odbornica Socijalističke narodne partije (SNP) Maša Stevović je kazala da ta partija neće podržati najavljenu inicijativu:

“Brojni su problemi s kojima se građani u Podgorici suočavaju, a koji se moraju rješavati bez odlaganja. Organizovanje i sprovođenje vanrednih lokalnih izbora bi iziskivalo velika budžetska sredstva, a uz sveobuhvatne izbore koji su 2027. godine, ti izbori bi bili četvrti po redu tokom petogodišnjeg perioda”, navela je u saopštenju.

Predsjednik kluba odbornika Demokrata, Mitar Paunović ocijenio je da, s obzirom na to da tri odbornika ne mogu podnijeti ovakvu inicijativu, najava se trenutno može posmatrati “isključivo kao ideja, koja se ne nalazi u skupštinskoj proceduri”.

Ocjenjuje da je pokretanje izbora sada politički neodgovorno i finansijski neracionalno, uz poruku da izbori mogu dogodine, ali da evropska agenda nema alternativu.

Slično smatra i šef kluba odbornika Nove srpske demokratije (NSD) Mitar Šušić poručujući da neće glasati za inicijativu ES-a niti očekuje podršku partija koje su formirale vlast 2024. godine.

“Kada bi ta inicijativa bila uslovljena nečim što u sebi sadrži primisao neke ozbiljne politike - mogli bismo da raspravljamo o tome kao vlast i opozicija. Ovdje se opozicija bavi samo odnosima u vladajućoj koaliciji i to ne predstavlja razlog za neodgovoran pristup prema građanima koji bi doveo do izbora samo godinu dana prije izbora zakazanih za 2027. godinu”, rekao je Šušić “Vijestima”.

Šef odborničkog kluba Pokreta za Podgoricu (PzPG) Miloš Krstović kazao je da u ovom trenutku nijedna inicijativa za skraćenje mandata Skupštini nije pristigla u skupštinsku proceduru, niti je s PzPG-om kontaktirano povodom bilo kakve zvanične inicijative.

“Kako trenutno vidimo, problem postoji unutar odnosa između PES-a i koalicije ZBCG”, kazao je “Vijestima”.

Poručio je da će PzPG i dalje ostati konstruktivan partner po pitanjima koja su od suštinske važnosti i koja se tiču interesa građana.

“Ukoliko dođe do bilo kakvih inicijativa ili eventualne prekompozicije vlasti, prema takvoj situaciji ćemo se adekvatno i odgovorno odnijeti”, rekao je.

Đukić: Stvaranje iluzije da se nešto radi

Đukić navodi da je razumljivo da svaka opozicija želi da sruši vlast čak i kada zna da za to nema realne mogućnosti.

Kako kaže, umjesto da predlažu neka nova rješenja ili teme za diskusiju, poboljšanje života iako možda neće proći, “oni vrte u krug inicijative za rušenje vlasti koje neće proći i daju iluziju građanima da nešto rade, a kao i oni na vlasti, generalno ne rade”.

Podsjetio je da su vlast i opozicija napravili “blago nedemokratski” dogovor da izbori u svim opštinama budu u junu 2027, te će aktuelni saziv podgoričkog parlamenta vladati kraće nego što je zakonom predviđeno.

“Sada me zanima koji je ovdje cilj - da se pokrenu izbori pa da taj neko bude na vlasti još manje nego ovaj saziv ili da sve vrijeme bude neka prinudna uprava?”, pitao je Đukić.

On smatra da je ovo izlišna inicijativa koja nije mnogo različita od izlaska DNP-a iz vlasti koji je “održao riječ” - izašao je iz vlasti, a ne napušta pozicije po dubini i ne ruši je.

( Željka Vučinić, Aljoša Turović )