Ništa od Ulice žrtava barskog masakra?
Izvjesno je da Savjet za davanje predloga za nazive naselja, ulica i trgova Skupštini opštine neće predložiti da jednu od ulica u gradu nazove po civilnim žrtvama iz 1945. godine
Inicijativa da se jednoj od ulica u Baru dodijeli naziv Ulica žrtava barskog masakra najvjerovatnije se neće naći pred Skupštinom opštine Bar, jer Savjet za davanje predloga naziva naselja, ulica i trgova neće za to dati zeleno svjetlo, saznaju nezvanično “Vijesti”.
Advokat Kolja Camaj i građanski aktivista Aleksandar Saša Zeković su taj predlog za imenovanje ulice barskoj opštini predali u aprilu prošle godine, dok je Savjet koji o tome odlučuje prvi put od osnivanja, zasjedao mjesecima nakon toga.
Izvori “Vijesti” iz tog tijela Skupštine opštine (SO) tvrde da se Savjet bavio brojnim predlozima koji su pristigli u proteklih šest godina i načelno, ali ne i formalno, se izjasnio o oko 30 predloga, a imaju još oko 50 da o njima diskutuju.
Kako “Vijesti” saznaju, proizlazi da će se oni negativno izjasniti u odnosu na predlog Camaja i Zekovića i predložiti alternativni način da se oda počast žrtvama i sjećanju na njih - u vidu spomen-ploče ili obilježja, što je ranije najavljeno iz Bošnjačkog vijeća.
U Savjetu navodno smatraju da to nije pravo rješenje za komemoraciju žrtava, a razloga što nije adekvatno da bilo ko u Baru, gradu sklada i mira, živi u “Ulici barskog masakra”. Inicijativa još nije zvanično odbijena ali, po svemu sudeći, ona neće ni stići do odbornika SO Bar jer je članovi Savjeta neće ni poslati.
To će učiniti za oko 20 drugih predloga, a kako tvrdi izvor lista, radi se uglavnom o “svim znamenitim ličnostima 20. vijeka, koji su zadužili Bar i Barane”. Problem im stvara i to što se brojni zahtjevi odnose na promjenu naziva ulica, što oni skoro pa sigurno neće odboriti, jer smatraju da bi time postavili loš presedan.
“Još jedan problem je to što više nema ulica koje se mogu imenovati, osim nekih sporednih i zabačenih, u najdaljim naseljima u Baru, što ljudi koji su zavrijedili da se ulica nazove po njima ne zaslužuju. Ne postoje adekvatne ulice za adekvatne ljude”, rekao je jedan od članova Savjeta i dodao da su većinu predloga za koje je izvjesno da će proći, predložili sami.
Odbijeni su oni predlozi, kako tvrdi, koji se tiču tehničkih stvari - razdvajanje braće po kojima se ulica zove na “pojedinačnog brata”, ulice koje već imaju dobro poznat naziv, glavne ulice u gradu…
U predlogu koji su Camaj i Zeković podnijeli prošle godine piše da je navršeno 80 godina od masakra u Baru kada su, prema zvaničnim vojnim podacima, vansudski pogubljene najmanje 452 osobe, svi muškarci, uglavnom mlađe dobi, porijeklom s Kosova, pretežno albanske nacionalnosti, koji su u Narodnooslobodilačku vojsku Jugoslavije (NOVJ) prisilno regrutovani za potrebe nastavka oslobođenja tadašnje zajedničke države i osvajanja Trsta (Italija). Tom prilikom ranjene su najmanje 104 osobe.
Podnosioci inicijative su istakli da suočavanje s prošlošću utemeljeno na činjenicama, kojem neminovno doprinos treba i mora pružiti i Opština Bar, predstavlja protivljenje istorijskom revizionizmu i relativizaciji nespornih istorijskih činjenica zbog pojedinačnih zločina, poput ovog u Baru, koji su se desili.
“Kroz prihvatanje nespornih stradanja nedužnih civila ili bespravnih ubistava i likvidacija i odavanjem počasti i poštovanja prema njima odlučno se sprečava funkcionalizacija žrtava, istorijski revizionizam i nametanje, nekog drugog, zamjenskog narativa”, piše u dopisu.
Podnosioci inicijative podsjetili su da su u dosadašnjem periodu preduzeti određeni, ipak skromni, stručni, građanski (aktivistički) i politički napori da se rasvijetle dešavanja u opštini Bar u martu i aprilu 1945. godine, da je istraživanje tog zločina zagovarao Mehmet Bardhi, koristeći institut poslaničkog pitanja, ali i da je Specijalnom državnom tužilaštvu u februara podnijeta krivična prijava protiv pripadnika i starješina Desete (X) crnogorske udarne brigade.
Dopunom prijave, podnijete februara 2025. godine, ukazano je da značajan broj ubijenih civila, posebno oni koji su sa glavne lokacije zločina, pokušali pobjeći ka Starom Baru, pokopan na brdu Mukoval u opštini Bar.
Predsjednik Bošnjačkog vijeća u Crnoj Gori, Baranin Suljo Mustafić, kazao je “Vijestima” u septembru prošle godine da najmanje što lokalna uprava može da uradi da oda počast žrtvama tog zločina i osudi ubijanje civila u Baru jeste da jednoj od ulica dodijeli ime “Žrtava barskog masakra”. To je početni korak ka memorijalizaciji masovnog ubistva, kazao je tada, a u toku je i priprema naučnog simpozijuma, a podnijeće se i inicijativa za podizanje spomen-obilježja.
( Marija Pešić )