Od princa do optuženika: pad Endrua Mauntbaten-Vindzora

Hapšenje Endrua Mauntbaten-Vindzora, koje je sprovela policija dok istražuje da li je počinio krivično djelo odavanjem vladinih dokumenata Džefriju Epstinu, predstavlja još jedan težak udarac za člana kraljevske porodice čija je reputacija već u rasulu.

Policija je danas, na njegov 66. rođendan, ispitivala mlađeg brata kralja Čarlsa zbog navoda da je počinio krivično djelo zloupotrebe javne funkcije, povezano s njegovom ulogom trgovinskog izaslanika britanske vlade.

On je dosljedno negirao bilo kakvu krivicu u vezi s Epstinom i rekao da žali zbog svog „nepromišljenog povezivanja” sa pokojnim osuđenim američkim seksualnim prestupnikom.

Njegov ugled već je bio u rasulu nakon što je postigao nagodbu u tužbi koju je pokrenula Virdžinija Džufre, koja ga je optužila da ju je seksualno zlostavljao kada je bila tinejdžerka, na imanjima u vlasništvu Epstina ili njegovih saradnika, uprkos njegovim upornim negiranjima njenih navoda.

Međutim, najnoviji razvoj događaja znači da je čovjek za kojeg se naširoko vjerovalo da je bio omiljeni sin kraljice Elizabete Druge, i koji je nekad slavljen kao naočiti ratni veteran, sveden na malo više od javnog izopštenika.

Po rođenju bio je drugi u redu za prijesto, princ Ujedinjenog Kraljevstva, a kasnije i vojvoda od Jorka.

Mada hapšenje samo po sebi ne podrazumijeva krivicu, ukoliko policija i tužioci odluče da protiv njega podignu krivičnu prijavu, mogao bi se suočiti i sa zatvorskom kaznom.

„Dozvolite mi da jasno kažem: zakon mora ići svojim tokom“, naveo je kralj Čarls u saopštenju.

Endru Albert Kristijan Edvard Mauntbaten-Vindzor rođen je u Bakingemskoj palati 19. februara 1960. godine, kada je kraljica imala 33 godine, gotovo deset godina nakon rođenja njegove starije sestre Ane.

Poput oca i starijeg brata Čarlsa, pohađao je fizički zahtjevnu privatnu školu Gordonstoun u Škotskoj, prije nego što je 1979. upisao pomorsku akademiju u Dartmutu.

Pridružio se mornarici i 1981. postao pilot helikoptera. Tokom britanskog sukoba s Argentinom oko Foklandskih ostrva 1982. godine služio je na nosaču aviona HMS „Invincible“, gdje je upravljao helikopterom „Sea King“ u protivpodmorničkim i transportnim misijama, za šta je kasnije odlikovan medaljom za učešće u kampanji.

Sve do nedaća posljednjih godina, Mauntbaten-Vindzor je vjerovatno bio najpoznatiji po braku sa Sarom Ferguson iz 1986, poznatom kao „Fergi“. Na dan vjenčanja kraljica im je dodijelila titule vojvode i vojvotkinje od Jorka.

Rastali su se u martu 1992. godine, u godini skandala za kraljevsku porodicu koju je kraljica opisala kao „annus horribilis“.

Bivši princ, kako se navodilo, bio je slomljen odlaskom supruge, koja ga je nakon raskida opisala kao nježnog čovjeka koji zaslužuje da bude voljen.

Par je imao dvoje djece, princeze Beatris i Judžini, a porodica je i nakon razvoda 1996. ostala u dobrim odnosima - zajedno su odlazili na odmore i dugo dijelili istu kuću.

Karijera Mauntbaten-Vindzora u mornarici trajala je 22 godine, a 2001. imenovan je za specijalnog predstavnika Ujedinjenog Kraljevstva za međunarodnu trgovinu i investicije, funkciju koju je obavljao sve dok nije bio izložen javnom linču zbog veza s Epstinom.

Sada se istražuju njegovi postupci u okviru te uloge.

Nakon odlaska iz vojske, usmjerio se na obavljanje zvaničnih dužnosti za kraljicu i na promovisanje ekonomskog rasta i otvaranja radnih mjesta.

Prijatelji su vojvodu od Jorka opisivali kao jednostavnog čovjeka čija je glavna strast bio posao. Govorili su da njegovi napori kao trgovinskog izaslanika, u promociji britanskog biznisa u inostranstvu, često ostaju neprepoznati. Ipak, pojedine diplomate smatrale su ga nepristojnim, neukim i prostačkim.

Ali upravo je njegov privatni život dospijevao na naslovne strane. Tabloidi su ga povezivali sa nizom žena, od manekenki do preduzetnica, i nadjenuli mu nadimak „Er Majls Endi“ zbog njegovog džet-seterskog stila života.

Njegov život se preokrenuo zbog dugogodišnjeg prijateljstva s Epstinom, koji je 2008. završio u zatvoru zbog seksualnih krivičnih djela nad djecom. Bio je primoran da 2011. napusti posao putujućeg trgovinskog ambasadora, a Džufre ga je 2015. optužila da ju je seksualno zlostavljao.

Oduzete su mu vojne počasti, kraljevska pokroviteljstva i oslovljavanje „Njegovo kraljevsko visočanstvo” nakon što je 2019. dao intervju BBC-ju u pokušaju da opere svoje ime.

U februaru 2022. uplatio je iznos koji nije objavljen, a mediji su izvijestili da je riječ o više od 10 miliona funti (13,5 miliona dolara), kako bi okončao tužbu koju je Džufre podnijela protiv njega u SAD. Tri godine kasnije izvršila je samoubistvo.

„Danas, iako slomljenog srca, osjećamo olakšanje zbog vijesti da niko nije iznad zakona - pa ni kraljevska porodica”, saopštila je danas njena porodica. „On nikad nije bio princ.”

Prošlog oktobra, kako su objavljivana nova otkrića o Epstinu, kralj Čarls je svom bratu oduzeo titulu princa i natjerao ga da napusti dom u Vindzoru.

„Ove mjere smatraju se neophodnim, uprkos činjenici da on i dalje negira optužbe protiv sebe”, navodi se u saopštenju Bakingemske palate.

Za kritičare, njegov pad bio je posljedica arogancije i osjećaja da mu sve pripada. Jedan bivši pripadnik kraljevske pratnje rekao je da bi Endru imao ispade bijesa ako bi plišani medvjedići na njegovom krevetu bili pomjereni.

( Rojters, N.B. )