Kako je Epstin izgradio globalnu mrežu koja ga je štitila

“Ministar je nekoliko puta pogledao na sat, pa sam ga poveo u stranu i zamolio da sačeka pola sata. Ali nije vrijedilo. Niko nije došao”. Tako je Frensis Skot Ficdžerald 1925. opisao jadnu sahranu Velikog Getsbija, tajanstvenog čovjeka poznatog po raskošnim zabavama i nezakonito stečenom bogatstvu u Americi “burnih dvadesetih”.

Vijek kasnije, Džefri Epstin, seksualni predator koji je umro sam u zatvoru u ljeto 2019. godine, nakon što je ugošćavao dio svjetske finansijske, političke i kulturne elite u razvratu seksa i novca, ima nešto Getsbijevo. Nedavno objavljivanje hiljada novih dokumenata iz slučaja Epstin otkrilo je mrežu globalnih razmjera, sa nesagledivim posljedicama: prijetnje po britansku vladu i kraljevsku porodicu, potrese u Norveškoj, kompromitovanje Međunarodnog olimpijskog komiteta i pad bivšeg francuskog ministra kulture Žaka Langa, uz dodatne reperkusije u Rusiji i zemljama Zaliva.

Poređenje sa Getsbijem nema za cilj da opravda finansijerove seksualne zločine i zlostavljanje djece, već da pokuša da objasni kako je jedan čovjek, rođen 1953. u skromnoj jevrejskoj porodici u Bruklinu, sin opštinskog baštovana i radnice u vrtiću, uspio da isplete takvu mrežu uticaja, od njujorške bogate elite do naučne zajednice Nove Engleske, preko globalnog džet-seta, i sve to uz osjećaj nekažnjivosti. Bez tih veza, predator vjerovatno ne bi mogao da djeluje tako dugo.

Epstin je bio predator, prvi put osuđen 2008. zbog podvođenja maloljetnice, ali i svojevrsni gangster koji je bogatstvo izgradio zahvaljujući Lesliju Veksneru, 88-godišnjaku koji stoji iza globalnog uspjeha brendova Aberkrombi & Fič i Viktorijas Sikret. Bio je i zavodnik, nudeći gostima pristup svojim poslovnim mrežama, političkim raspravama i raskošnim zabavama, ali i djevojkama, “veoma mladim”, prema brojnim svjedocima, onima koji su to željeli.

Njegovi zločini odvijali su se na četiri lokacije: raskošnoj vili u njujorškom Aper Ist Sajdu, nadomak Central parka; rezidenciji u Palm Biču na Floridi, utočištu milijardera pored golf-kluba Donalda Trampa Mar-a-Lago; ranču na visoravnima Novog Meksika, u Santa Feu; te na njegovom privatnom ostrvu na Bahamima, destinaciji za zabave na koju su gosti stizali helikopterom i gdje su se, u Epstinovim zabačenim apartmanima, održavale seksualne orgije. Tu je bio i njegov “boing 727”, prozvan “Lolita ekspres”, koji je stavljao na raspolaganje moćnicima, uključujući Bila Klintona, i koji je služio kao mjesto seksualnih susreta, kao i njegov stan u pariskoj Aveniji Foš.

“Izuzetni manipulator i lažov”

Dječak iz Bruklina, poput svog savremenika iz Kvinsa Trampa, shvatio je da put ka društvenom usponu vodi preko elite Menhetna. Ali dok je Tramp godinama ostajao skorojević, investitor u nekretnine koji je bankrotirao sa sumnjivim kockarnicama u Atlantik Sitiju, Epstin se pokazao daleko vještijim u šarmiranju društvene kreme.

Iako nije završio fakultet, mladić nadaren za matematiku uspio je 1974. da se zaposli u ultraprestižnoj Dalton školi na Menhetnu. Godine 1976, zahvaljujući roditelju jednog učenika, upoznao je direktora investicione banke Ber Sterns, Ejsa Grinberga (koja će bankrotirati tokom finansijske krize 2008), i dobio posao u toj kući. Epstin nije pohađao prestižne univerzitete iz Ajvi lige, što mu, ispostavilo se, nije ni smetalo: Grinberg je preferirao one koji su siromašni, inteligentni i imaju “duboku želju da postanu bogati”, prenio je “Njujork tajms” u opsežnoj istrazi o Epstinovom društvenom i finansijskom usponu, objavljenoj 16. decembra 2025.

Taj potez pokazao se presudnim za Epstina, koji je imao dovoljno pronicljivosti da započne vezu sa ćerkom izvršnog direktora. Ipak, ambiciozni mladić je lagao u biografiji, izmišljajući diplome iz Kalifornije. Kada ga je uprava pozvala na razgovor, priznao je i prešao u napad: “Znao sam da mi niko ne bi dao šansu.” Dali su mu drugu. Epstin je 1981. istisnut iz firme jer je pozajmio novac prijatelju kršeći savezna pravila, a Ber Sterns je tada bio pod sumnjom za insajdersko trgovanje. “Epstin je bio manje finansijski genije, a više izuzetni manipulator i lažov”, napisao je “Njujork tajms”.

Kao i bankar aktivan u Njujorku devedesetih godina kojeg je kontaktirao “Mond”, njujorški dnevnik nije prihvatio teorije zavjere prema kojima je Epstin radio za obavještajne službe ili vodio unosnu mrežu ucjena. Naravno, ništa se ne može isključiti, a niko ne zna na koji je način Epstin koristio povjerljive informacije koje je izvlačio iz svojih kontakata, poput britanskog laburističkog političara Pitera Mandelsona. “Neumorni prevarant, zloupotrebljavao je troškovne račune, sklapao povlašćene poslove i pokazivao izuzetan dar da naizgled sofisticirane investitore i biznismene liši njihovog novca”, sažeo je “Njujork tajms”.

Početkom osamdesetih, preduzetnik Majkl Strol povjerio mu je 450.000 dolara za ulaganje u naftu. Nesrećnom investitoru vraćeno je svega 10.000 dolara. Bio je to prvi Epstinov prestup koji je zabilježio “Tajms”. Potom je započeo vezu sa bivšom koleginicom iz Ber Sternsa, nekadašnjom mis Indijanapolisa, koja ga je upoznala sa britanskim trgovcem oružjem Daglasom Lizeom. Impresioniran, Lize ga je angažovao kao konsultanta. Epstin je to maksimalno iskoristio, obilato leteći Konkordom o trošku svog mentora, što je na kraju dovelo do njihovog razlaza. Tokom tih godina, tada tridesetogodišnjak je izvodio finansijske manevre i postao milioner. U visoko društvo je ušao 1987. postavši član upravnog odbora Njujorške akademije umjetnosti, koju je između ostalih osnovaoi slikar Endi Vorhol.

U tom trenutku, boraveći na Floridi, Epstin je ostvario presudan susret koji će ga od običnog milionera pretvoriti u njujorškog magnata: sa Veksnerom, čovjekom koji stoji iza Viktorijas Sikreta, a koji je Epstina opisivao kao “izuzetno lojalnog prijatelja”, obdarenog “odličnim prosuđivanjem i neobično visokim standardima”. Veksnerov najuži krug bio je sumnjičav: “Osjećam da tu nešto nije u redu. Ne vjerujem mu”, odmah je upozorio jedan od njegovih savjetnika. To nije promijenilo ništa. Epstin je postao upravitelj biznismenovog bogatstva. Godine 1991. dobio je čak i punomoć nad svim Veksnerovim poslovima. U tom periodu Epstin se enormno obogatio. Preuzeo je mentorovu kuću u Njujorku nakon što se Veksner sa novom suprugom vratio u Ohajo. Kupio je i kompanijski “boing 727” i, što je najvažnije, jedno od Djevičanskih ostrva, Litl Sent Džejms, gdje će kasnije počiniti mnoga svoja krivična djela i obezbijediti povoljan poreski status za svoje aktivnosti.

Veksner je bio među osobama koje je imenovala Epstinova glavna maloljetna žrtva i tužiteljka, Virdžinija Džufre, koja je 2025. godine izvršila samoubistvo. Nakon Epstinove smrti, Veksner je objasnio da je s njim prekinuo veze još 2007, optužujući ga da je “prisvojio ogromne sume mog novca”. Ipak, poput rukovodilaca Ber Sternsa, pomogao je da se unaprijedi Epstinova karijera i upoznao ga, između ostalih, sa finansijerom i kolekcionarom umjetnina Leonom Blekom, koji će postati jedan od njegovih najvrijednijih klijenata. Naknade koje je Epstin naplatio iznosile su 148 miliona dolara. Danas se Blek suočava s optužbom jedne žrtve da ju je silovao u Epstinovoj vili u Njujorku kada je imala 16 godina, što on negira.

Veksner, koji je 1991. bio jedan od osnivača Mega grupe, udruženja proizraelski orijentisanih milijardera, otvorio je Epstinu vrata i u Izraelu. Godine 1996. pozvao je Šimona Peresa (1923-2016), bivšeg izraelskog premijera, na proslavu rođendana u Ohaju. Prema pisanju “Njujork tajmsa”, Peres je tamo doputovao Epstinovim avionom. Tokom jednog društvenog događaja u Njujorku 2003, Peres je Epstina upoznao s bivšim izraelskim laburističkim premijerom Ehudom Barakom, s kojim je potom započeo dugogodišnju poslovnu saradnju. Barak je negirao bilo kakvu nezakonitu aktivnost.

Još jedan presudan susret obilježio je 1990. godinu, ovoga puta s Gilen Maksvel, kćerkom osramoćenog medijskog magnata Roberta Maksvela. Kada joj je otac preminuo 1991, Gilen, tada tridesetogodišnjakinja, našla se pod Epstinovim okriljem. Njih dvoje su 1992. postali par. Ova pripadnica visokog društva uvela je Epstina u britansku elitu i postala njegov posrednik u vrbovanju maloljetnih djevojaka. Od 2021. služi zatvorsku kaznu od 20 godina zbog trgovine maloljetnicama.

Političke veze

Poslije novca, umjetnosti i seksa, njegov fokus se pomjerio ka političkim vezama. Kao i svaki uticajan čovjek sa Vol Strita, Epstin je finansirao političke lidere, naročito senatora Džordža Mičela iz Mejna, koji je od 1989. do 1995. bio lider demokratske većine. Bivšeg poslanika, danas 92-godišnjaka, takođe je optužila Džufre. On je te navode negirao. U februaru 1993, u pratnji Veksnera, Epstin je otišao u Bijelu kuću i sastao se sa Klintonom, kojem je donirao 10.000 dolara za renoviranje Bijele kuće. Dvojica muškaraca su postali prijatelji: Klinton je koristio Epstinov avion, zvanično za potrebe svoje fondacije, a prema tvrdnjama Džufre, posjetio je i njegovo ostrvo u pratnji dvije mlade žene, što je bivši predsjednik SAD negirao.

Postepeno, Epstin je gradio veze širom svijeta. Zahvaljujući Maksvel, koja je na Oksfordu upoznala drugog najmlađeg sina kraljice Elizabete II, zbližio se sa Endruom Mauntbetenom Vindzorom, kojeg je Džufre optužila za seksualni napad, a nedavno i za prosljeđivanje povjerljivih dokumenata Epstinu.

Epstin je uspostavio odnos i sa Alanom Deršovicem, profesorom prava na Harvardu i advokatom, koji danas ima 87 godina. Deršovic, kojeg je kasnije optužila Džufre, napisao je 1997. autorski tekst u “Los Anđeles tajmsu” u kojem je pozvao na ukidanje krivičnog djela zakonskog silovanja za osobe starije od 16 godina. On je Epstinu otvorio vrata harvardske elite, uključujući ekonomistu Larija Samersa, koji će kasnije postati Klintonov ministar finansija i koji se povukao iz javnog života nakon otkrića o vezama sa seksualnim predatorom. Epstin je bio velikodušan prema univerzitetu, donirajući 7,5 miliona dolara počev od devedesetih godina. Još 2014, na sajtu Harvarda bio je hvaljen kao jedan od najvećih donatora naučnicima.

Potom je Epstin upoznao Dejvida Rokfelera, patrijarha dinastije Rokfeler. Zahvaljujući donacijama, 1998. postao je član Trilateralne komisije, izuzetno ekskluzivnog međunarodnog kluba koji je osnovao moćni bankar. Epstin je tako stekao pristup globalnoj eliti.

Tokom godina, njegova mreža proširila se na Ujedinjeno Kraljevstvo, Izrael i Francusku. Pokušavao je da se nametne u svjetskim debatama, da utiče na moćnike, iako nikada nije bilo jasno kakvu je tačno ulogu igrao: posrednika, trgovca informacijama, ucjenjivača ili pripadnika visokog društva? Razmetao se između svog ostrva, Njujorka, Floride i Sen Tropea, uvijek u društvu veoma mladih djevojaka. Većina njih bile su iz sjeverne Evrope, poput njegove bivše djevojke Eve Anderson-Dubin, nekadašnje mis Švedske, ljekarke i supruge milijardera finansijera Glena Dubina, kojeg je Džufre optužila za silovanje - što on negira.

Epstinove kriminalne aktivnosti bile su na vrhuncu, ali mlade djevojke uvučene u svijet koji je za njih bio prevelik često nijesu mogle ni da prepoznaju osobe kojima su bile “isporučivane”. Johana Šoberg, ključna žrtva iz Epstinovog okruženja, rekla je FBI-ju da, čak i da su bili poznati, ne bi imala ni najmanju predstavu ko su. Preko Maksvel, Epstin se zbližio sa Francuzom Žan-Likom Brunelom, osnivačem modne agencije, a u stvarnosti posrednikom u podvođenju žena, koji je život dijelio između Floride, Njujorka i Tel Aviva. Optužen za silovanje maloljetnica, objesio se 2022. u pariskom zatvoru La Sante.

Tramp, plejboj poznat po vezama sa ženama i njujorški magnat za nekretnine devedesetih, tada je fotografisan na zabavama sa Epstinom. U intervjuu za “Njujork magazin” 2002. izgovorio je naglas ono što su mnogi primjećivali: “Poznajem Džefa već 15 godina. Sjajan tip. Veoma je zabavno biti u njegovom društvu. Čak se kaže da voli lijepe žene koliko i ja, a mnoge od njih su prilično mlade.” Trampovo ime pojavljuje se više puta u najnovijim dokumentima koje je objavilo Ministarstvo pravde. On je devedesetih koristio Epstinov avion, ali je tvrdio da je prekinuo veze sa seksualnim predatorom 2004. zbog spora oko nekretnina. Prema jednom dokumentu FBI-ja iz jula 2025, jedna žrtva je tvrdila da ju je Tramp seksualno napao, ali je na kraju odbila da sarađuje s vlastima. U novoj istrazi objavljenoj 1. februara o američkom predsjedniku, “Njujork tajms” je naveo da ti dosijei “sadrže senzacionalističke i neprovjerene tvrdnje, kao i dokumenta koja su već bila javno dostupna”.

Krajnje sporni sporazum

Profil objavljen u časopisu “Veniti fer” u martu 2003, mnogo prije Epstinove prve presude 2008, pokazuje da su svi znali za njegovo ponašanje. “Uvijek ima lijepih dama uokolo”, rekao je dobitnik Nobelove nagrade za fiziku iz 1969. Marej Gel-Man, redovan gost Epstinovih večera. Istovremeno, jedan anonimni gost izrazio je zabrinutost zbog prisustva, tokom jedne večeri, brojnih “mladih ruskih manekenki” u društvu princa Endrua: “Neki od gostiju bili su zgroženi.” Visoko društvo, koje je odlazilo na izlete na Epstinovo ostrvo, okretalo je glavu: “Mnogi kažu da u Džefriju Epstinu ima nečeg nevinog, gotovo dječačkog”, pisao je “Veniti fer”. U martu 2006. Epstin je na svom ostrvu ugostio krem naučne elite, uključujući Stivena Hokinga, na raspravama o gravitaciji i kosmologiji. Alan Gat sa Tehnološkog instituta Masačusets primijetio je da je Epstina “uvijek pratila grupa od tri ili četiri mlade žene”. Epstinove privatne odaje bile su odvojene od smještaja njegovih gostiju. Ali nesumnjivo je da nijesu svi gosti radili, vidjeli ili željeli da vide isto.

Epstinova presuda iz juna 2008. pred sudom na Floridi, zbog podvođenja maloljetnice, trebalo je da označi kraj njegove karijere. Na osnovu sporazuma o priznanju krivice osuđen je na 18 mjeseci zatvora. Odslužio je 13, uz dozvolu da 12 sati dnevno provodi u kancelariji. Ipak, slučaj je ostao uglavnom ograničen na Floridu. “Njujork tajms” je 1. jula 2008. u poslovnoj rubrici objavio naslov: “Finansijer započeo izdržavanje kazne u slučaju prostitucije.” Dan ranije list je pisao o “drugoj glavobolji Džefrija Epstina”, misleći na njegove finansijske poslove. Nasuprot tome, “Mond” nije pronašao nijedan članak u arhivi “Vol strit žurnala”.

Sporazum, koji će kasnije biti oštro kritikovan i koji je u julu 2019. doveo do ostavke bivšeg saveznog tužioca Aleksandra Akoste sa funkcije ministra rada tokom Trampovog prvog mandata, naglo je okončao istragu FBI-ja, koja je identifikovala oko 30 mladih žrtava. Vlasti nijesu ponovo otvorile slučaj sve do deceniju kasnije, nakon istrage “Majami heralda” koja je otkrila kako je Epstin izbjegao savezno suđenje zahvaljujući sporazumu o priznanju krivice. List je razotkrio kontinuirane optužbe Džufre, objavljivane još 2011. u britanskoj tabloidnoj štampi, uključujući fotografiju na kojoj je s Vindzorom.

Tokom 2010-ih, Epstin je nastavio da privlači svjetsku elitu. Skandal je postao globalan tek nakon njegovog hapšenja i kasnijeg samoubistva u ljeto 2019. Nekoliko dana pošto je pritvoren, bivši izraelski premijer Barak, koji se našao pod lupom zbog veza s finansijerom, izjavio je da su otkrića “šokantna”. “Američko društvo ga nije čak ni preziralo, pa kako sam onda ja mogao da znam?”, rekao je Barak za “Njujork tajms”, objašnjavajući da je veliki dio američkog visokog društva upoznao upravo u Epstinovoj rezidenciji.

Među poznatim ličnostima koje su se družile sa seksualnim predatorom i nakon njegovog prvog boravka u zatvoru bio je i Bil Gejts. Najnovija otkrića pokazala su se pogubnim za osnivača Majkrosofta. U nacrtu mejla iz 2013, Epstin je iznio svoje zamjerke prema Gejtsu, koji je, kako se činilo, pokušavao da se distancira: “Da stvar bude gora, kasnije si sa suzama u očima molio da obrišem mejlove o tvojoj polno prenosivoj bolesti, tvojoj molbi da ti obezbijedim antibiotike koje bi krišom dao Melindi, i opis tvog penisa”, napisao je Epstin, dodajući u drugoj poruci da je za Gejtsa riječ o suočavanju “s posljedicama seksa s ruskim djevojkama”.

Od tada Gejts, kao i mnogi drugi, ne prestaje da se izvinjava, uz negiranje bilo kakve krivice. Objavljivanje Epstinovih dosijea bacilo je sjenku na sve koji su imali veze s njim, iako je i dalje često teško razlikovati njegove moguće saučesnike od onih koji su jednostavno imali nesreću da mu se nađu na putu.

Milijarder Ilon Mask, snažan zagovornik objavljivanja dokumenata koji ciljaju brojne bogate demokrate sa istočne obale, takođe je doveden u vezu sa slučajem kada je otkriveno da je 2013. pokušao da otputuje na Epstinovo ostrvo.

“Nikada nijesam bio ni na jednoj Epstinovoj zabavi”, branio se Mask na mreži X 31. januara, a potom dodao: “Kiselinski test pravde nije objavljivanje dosijea, već krivično gonjenje onih koji su sa Epstinom počinili gnusne zločine.”

Zasada, u Sjedinjenim Državama nijedno novo krivično gonjenje nije pokrenuto u ovom naizgled beskrajnom i zlokobnom slučaju.

Priredila: N. B.

( Mond )