Ubijen vrhovni vođa Irana
Prema navodima dva američka izvora i jednog američkog zvaničnika, Izrael i SAD su tempirali napade tako da se poklope sa sastankom Hameneija i njegovih najbližih saradnika
Izrael je danas saopštio da je pokrenuo novi talas vazdušnih udara na Iran, dok su se Iranci suočavali s neizvjesnošću nakon ubistva svog vrhovnog vođe u američko-izraelskim napadima koji prijete da dodatno destabilizuju širi Bliski istok.
Nekoliko sati pošto su Sjedinjene Američke Države i Izrael objavili da je u vazdušnom napadu ubijen ajatolah Ali Hamenei, u okviru najambicioznije serije udara na Iran u posljednjim decenijama, iranski državni mediji su u subotu potvrdili smrt 86-godišnjeg lidera, prenosi Rojters.
Predsjednik SAD Donald Tramp izjavio je da su vazdušni napadi na ciljeve u Iranu imali za cilj okončanje višedecenijske prijetnje koju predstavlja Iran i sprečavanje razvoja nuklearnog oružja, nastojeći time da opravda rizičan potez koji je djelovao suprotno njegovom ranije iskazivanom protivljenju američkom angažovanju u složenim inostranim sukobima.
U još jednom udarcu za iranske lidere, šef Generalštaba Oružanih snaga, Abdolrahim Musavi, poginuo je u napadima, objavila je Iran TV.
Tramp je danas na svojoj platformi Truth Social upozorio da će SAD udariti Iran „silom kakva nikada ranije nije viđena“ ukoliko ta država uzvrati na napade.
Izraelska vojska je saopštila da je jutrošnje vazdušne udare usmjerila na iranske balističke raketne i sisteme protivvazdušne odbrane. Iranski državni mediji su javili da se jutros u Teheranu čula eksplozija.
Iran je u subotu lansirao stotine projektila i dronova kao odgovor na početne napade, ciljajući američke trupe u regionu, kao i gradove u Izraelu i arapskim zemljama saveznicama Vašingtona, što je dovelo do masovnih otkazivanja letova širom regiona.
Pentagon je saopštio da nije bilo poginulih niti povrijeđenih među američkim vojnicima, ali su napadi povećali zabrinutost zbog novih rizika po američke državljane. Visoki zvaničnik američke obavještajne službe rekao je za Rojters da, iako je najveća prijetnja usmjerena na američko vojno osoblje na Bliskom istoku, sajber napadi takođe mogu biti usmjereni na kritičnu infrastrukturu Sjedinjenih Država.
Međunarodni aerodrom u Dubaiju i čuveni hotel Burdž Al Arab pretrpjeli su oštećenja, a četiri osobe su povrijeđene. Kompanija Abu Dhabi Airports objavila je na mreži Iks da je incident na aerodromu Zayed International u glavnom gradu UAE doveo do jednog smrtnog slučaja državljanina azijske zemlje i sedam povrijeđenih, ali je kasnije objava obrisana.
Teheran je u subotu upozorio da je Hormuški moreuz, kroz koji prolazi oko petine svjetske potrošnje nafte, zatvoren, što je podstaklo očekivanja naglog rasta cijena nafte, navodi Rojters.
U saopštenju objavljenom rano jutros, Iranska revolucionarna garda je navela da će oružane snage zemlje uskoro ponovo uzvratiti do sada najvećom ofanzivnom operacijom protiv američkih baza i Izraela.
Iranski ambasador pri Ujedinjenim nacijama, Amir Said Iravani, rekao je na hitnoj sjednici Savjeta bezbjednosti UN u subotu da je u američkim i izraelskim napadima poginulo i povrijeđeno na stotine civila. Iravani je iranske napade iz odmazde nazvao činom samoodbrane, navodeći da su baze neprijateljskih snaga legitimne vojne mete.
Generalni sekretar Ujedinjenih nacija Antonio Gutereš, koji je pozvao na hitan prekid neprijateljstava, rekao je Savjetu da duboko žali što je prilika za diplomatiju „protraćena".
Očevici su naveli da su neki Iranci izašli na ulice u Tehranu, obližnjem gradu Karadžu i centralnom gradu Isfahan kako bi slavili nakon što su se pojavili izvještaji o smrti Alija Hameneija. Video-snimci objavljeni na društvenim mrežama, koje Rojters nije mogao odmah da verifikuje, takođe su prikazivali proslave i na drugim lokacijama.
Prema navodima dva američka izvora i jednog američkog zvaničnika, Izrael i SAD su tempirali napade tako da se poklope sa sastankom Hameneija i njegovih najbližih saradnika.
Iranski državni mediji su objavili da je Hamenei radio u svojoj kancelariji kada se napad dogodio u subotu ujutru. Ubijeni su i njegova ćerka, unuče, snaha i zet, prenijeli su iranski državni mediji.
Revolucionarna garda je izdala saopštenje u kojem oplakuje gubitak „velikog vođe“. Donald Trump ga je u objavi na društvenim mrežama nazvao „jednim od najzlobnijih ljudi u istoriji“.
Tramp i izraelski premijer Benjamin Netanjahu su pozvali Irance da ustanu i sruše svoju vladu nakon napada, u kojima je, prema navodima izraelske vojske, ubijeno najmanje sedam visokih vojnih komandanata.
Stručnjaci su naveli da će smrt Hameneija i drugih iranskih lidera predstavljati težak udarac za zemlju, ali da neće nužno značiti kraj duboko ukorijenjene klerikalne vlasti u Iranu niti uticaja Revolucionarne garde nad stanovništvom.
( A. Šofranac )