Noć kada je violina pomjerila granice

Nije svako premijerno izvođenje umjetničkog djela spektakl, ali svaki ponovni susret sa određenim umjetnicima upravo je to - spektakl, praznik i premijera. Tako je bilo u Muzičkom centru Crne Gore, na koncertu održanom 27. februara - Roman Simović, koncertmajstor Londonskog simfonijskog orkestra, maestro Mark Korović i Crnogorski simfonijski orkestar učinili su da Crna Gora bude epicentar visoke umjetnosti.

Posebnost ovog koncerta, koji će zasigurno ostati upamćen ne samo kao jedan od najboljih u ovoj sezoni već sjećanje u istorijskom presjeku djelovanja jedne institucije, ogleda se u više aspekata i tako ga treba i promatrati.

Repertoar neuobičajen za jedan standardni simfonijski koncert; znalački, ali i hrabro spojio je bisere svjetske muzike, svjesno izlazeći iz zone poznatog i očekivanog. Tako je po prvi put solista, i to “briljantni virtuoz” Roman Simović svirao u oba dijela koncertne večeri. Umjesto očekivanih uvertire, koncerta i simfonije svjedočili smo programskoj inovativnosti koja je podrazumijevala u prvom dijelu večeri izvođenje kompozicija: “Poema za violinu i orkestar” op. 25 Ernesta Šosona, “Fratres” (“Braća”) Arva Parta i “Introdukciju i rondo kaprićozo” Kamija Sen-Sansa, a u drugom arije “Ermarme dich” (Gospode, pomiluj me) iz “Pasije po Mateju” Johana Sebastijana Baha, “Meditacija” Žila Masnea i “Fantazije Karmen” Franca Vaksmana. Dodatno oduševljenje publike izazvao je hrabar i odlučan iskorak šefa-dirigenta, miljenika crnogorske publike, da nastupi i kao pijanista, izvodeći duo sa Romanom Simovićem u kompoziciji A. Parta i kao vokal u duhovnoj kompoziciji iz opusa J. S. Baha. Svi ovi aspekti dovoljni su bili da pokažu smjelost, viziju, modernost i pomjeranje granica crnogorskih simfoničara, a onda je nastupio emotivni rolerkoster koji je iz kompozicije u kompoziciju razotkrivao sve aspekte jednog genija na violini kojem je cio ansambl bio pouzdan partner u bravuroznim (“Introdukcija i rondo kaprićozo”), meditativnim (“Meditacije”), sonornim (“Fratres”) i furioznim (“Fantazija Karmen”) momentima večeri.

Koncert je započeo univerzalnošću muzičkog jezika istaknutog francuskog kompozitora u čijem se opusu susreću prošlost, sadašnjost i budućnost, Ernesta Šosona. Slušajući svaki besprekorno čist, precizan i baršunast ton soliste, dobro poznatog svim svjetskim orkestrima i dvoranama, sve mane sale Muzičkog centra kao da su nestale, pa je čak i ventilacija koja iz koncerta u koncert frustrira, predstavljala lagodnu dodatnu zvučnu vrijednost kojoj je zvuk sa scene vješto prkosio uvjeravajući da najbolji ne priznaju prepreke. Sjeta i virtuoznost, “Poeme za violinu i orkestar” (1896) inspirirana novelom I. Turgenjeva “Pjesma trijumfalne ljubavi” o moći muzike i mističnoj ljubavi u slobodnoj formi, bogatoj harmoniji i melanholičnom zvuku donijela je od misterioznog uvoda (“Lento e misterioso”) preko dramatičnih i strastvenih djelova do smirujućeg i eteričnog završetka donijela je emotivan susret orkestra i soliste, soliste i publike. Potom su došli do izražaja nadahnutost u izrazu, kamernost u atmosferi i dijalogiziranje u sastavu dva umjetnika u kompoziciji “Fratres” (1977). Vizija kompozitora koji je ovim ostvarenjem sugerisao na zajedništvo i rutual nalik na molitvu u potpunosti je dočarana u interpretaciji violiniste Simovića i soliste Korovića na klaviru.

“Introdukcija i rondo kaprićozo” (1863) predstavljali su vrhunac ovog segmenta večeri sa trijumfalnom završnicom u kojoj je sve “prštalo” od virtuoznosti i kapricioznog duha. Publika je dugotrajnim aplauzima, stajaćim ovacijama pozdravljala solistu i sve izvođače.

Nakon duhovnog uvoda u drugi dio koncerta uslijedila je “Meditacija” svojevrsni simfonijski intermeco (međuigra) iz drugog čina opere “Tais” (1894) koja je donijela mir u rafinisanim i brižljivo građenim dinamičkim valunzima svih izvođača. I na kraju, “Karmen fantazija” (1946), jedno je od najbriljantnijih djela violinske literature, poznato po ekstremnim tehničkim zahtjevima koje se temelji na motivima istoimene Bizeove opere s “modernom orkestracijom” kroz sve moguće “paganinijevske bravure” solista Roman Simović je donio dječački bezbrižno i lako, dokazujući koliko su najteže i najzahtjevnije tehničke prepreke “jednostavne”, a melodije vrcave i lepršave, energične u izrazu. Zajedno sa orkestrom i maestrom Korovićem izvođenjem ovog djela zaokružen je dvočasovni praznik muzike – poletno i veselo pa je publika dugo, dugo nakon završetka uzvikivala bravo i aplaudirala.

Februar u Muzičkom centru Crne Gore, sa izvanrednim autorskim koncertom Žarka Mirkovića na kojem je nastupio monumentalni sastav koji su činili Crnogorski simfonijski orkestar, akademski hor “Obilić-Krsmanac” iz Beograda, solisti Ivan Šarić i Svetlana Savičić Sekulić pod upravom maestra Bojana Suđića, u povodu 20 godina od obnove nezavisnosti Crne Gore i 20 godina od osnivanja Muzičkog centra; a potom i ovim, na kojem je nastupio jedan od najpriznatijih svjetskih violinista Roman Simović sa orkestrom pod upravom maestra Marka Korovića, pokazali su zašto je ova institucija u najkraćem mjesecu u godini bila najvažnija adresa za sve ljubitelje, poštovaoce i poznavaoce muzičke umjetnosti, mjesto gdje se sve granice brišu, gdje se duhovna muzika, umjetnička i narodna uzdišu do univerzalnosti dostupne i razumljive svima; gdje publika i izvođači postaju jedno umjetnost/kultura/muzika.

Autorka teksta je muzikolog

( Jelena Jovanović Nikolić )