Prkos Americi donosi Sančezu poene kod kuće

Prilično otvorene kritike koje Pedro Sančez upućuje na račun američke politike dobro prolaze kod njegovih birača, ali iritiraju moćnog španskog saveznika, a politički savjetnici bliski Bijeloj kući upozoravaju socijalističkog premijera da bude oprezen.

Od odbijanja da dozvoli da se španske vojne baze koriste u napadima za Iran, koje je kao i intervenciju SAD u Venecueli Španija osudila, preko zalaganja za strožu kontrolu društvenih mreža, do odustajanja od NATO cilja o izdvajanjima za odbranu, Sančez je zauzeo upadljivo prkosan ton po pitanjima koja su ključna za agendu američke administracije.

Više puta je španski lider, jedan od sve malobrojnijih lijevo orijentisanih glasova u Evropi, namjerno predstavljao svoje politike u suprotnosti sa politikama predsjednika Donalda Trampa, podsjeća Rojters.

Suprotstavljanje Trampu i riječju i djelom

U nedavnom autorskom tekstu za „Njujork tajms” Sančez je naveo da „lideri u MAGA stilu“ obmanjuju javnost o navodnom zlu migracije, te da njegovi planovi za obuzdavanje digitalnih platformi zapravo „društvene mreže ponovo čine velikim“.

Njegove pristalice tvrde da ostaje dosljedan dugogodišnjim stavovima koji su popularni među biračima, ali i među partnerima na južnoj hemisferi, gdje Evropa želi da ojača veze kako bi smanjila zavisnost od Sjedinjenih Država i Kine.

Međutim, savjetnici bliski Trampovoj administraciji upozoravaju da se poigrava sudbinom, posebno zbog odbijanja da poveća izdvajanja za odbranu, što je izazvalo brojne Trampove kritike.

Benjamin Leon, dugogodišnji donator Republikanske stranke koji je prošlog mjeseca položio zakletvu kao američki ambasador u Madridu, rekao je senatorima tokom saslušanja povodom potvrde imenovanja da će insistirati da se Španija obaveže na cilj izdvajanja od pet odsto BDP-a za odbranu u okviru NATO saveza pod vođstvom SAD, iznos kojem se Sančez protivi.

Sančezova odluka da ne dozvoli brodovima koji prevoze oružje za Izrael da pristaju u španskim lukama podstakla je američku istragu, koja bi mogla da dovede do ograničenja za španske brodske kompanije u SAD.

Na pitanje kako komentariše odnose sa Sančezom, portparol Stejt departmenta istakao je imenovanje Leona i poručio da se SAD raduju saradnji sa Španijom na „zajedničkim izazovima“.

„Želim da se slažem sa Španijom“, rekao je Vilson Biver, viši savjetnik za odbranu u konzervativnoj Heritidž fondaciji, bliskoj Trampovom političkom krugu. „Premijer Sančez je taj koji stoji na putu.“

Džošua Trevino iz Instituta „Amerika na prvom mjestu“ ocijenio je da Španija „gotovo usamljeno pokazuje spremnost da po svim ovim pitanjima bude na pogrešnoj strani u odnosu na SAD”.

U sukobu i sa evropskim saveznicima

Evropski saveznici Španije uglavnom su odlučili da udovolje Trampu i svoje razlike drže podalje od javnosti, nadajući se da će tako lakše ostvariti sopstvene ciljeve ili makar ublažiti njegovu netrpeljivost.

Međutim, neki su frustrirani i Sančezom, posebno zbog njegovog odbijanja da uskladi planove potrošnje za odbranu sa ostatkom Evrope.

„On vrlo uspješno igra na domaću, anti-Tramp i antiameričku publiku, ostavljajući po strani i transatlantsku i evropsku solidarnost“, rekao je jedan evropski diplomata koji je želio da ostane anoniman.

Sančez se kod kuće nalazi u nezavidnoj poziciji, gdje su skandali i sporovi sa manjim partnerskim strankama zakočili njegov zakonodavni program. Spoljna politika mu, kako navode analitičari i istraživači javnog mnjenja, pruža priliku da pokaže odlučnost i snagu.

Istoričari ocjenjuju da se oslanja na dugotrajno nepovjerenje prema SAD, ukorijenjeno u podršci koju je Vašington pružao desničarskom diktatoru Francisku Franku poslije Drugog svjetskog rata, u zamjenu za korišćenje vojnih baza u Španiji.

Prema anketi YouGov-a sprovedenoj u januaru, 66 odsto Španaca ima „nepovoljan“ stav o SAD, što je čak i više nego 45 odsto koliko ih je tako mislilo prije početka Trampovog drugog mandata.

Sančezove druge spoljnopolitičke pozicije takođe uživaju široku podršku. Prema istraživanjima, većina Španaca smatra da su potezi Izraela u Gazi genocid, što Izrael negira, i osuđuje američku intervenciju u Venecueli.

U anketi Ipsosa, više od 80 odsto ispitanika podržalo je Sančezov prijedlog da se zabrani korišćenje društvenih mreža mlađima od 14 godina.

Kada je riječ o odbrani, stavovi su više podijeljeni, ali birači ljevice podržavaju njegovo obećanje o nižim izdvajanjima, pokazuju istraživanja.

„To su oblasti u kojima može da nametne temu i preokrene sliku političke paralize, jačajući svoj profil kao branu krajnjoj desnici“, rekla je Paula Kanjasa, analitičarka kompanije GAD3.

Dio konzervativne opozicije optužuje Sančeza da je odgovoran za to što je Španija isključena iz bloka koji su Sjedinjene Države formirale radi trgovine strateškim mineralima, kao i iz pripremnih sastanaka za decembarski samit G20, koji okuplja industrijski razvijene i zemlje u razvoju.

Ipak, Sančez djeluje nepokolebljivo.

Osoba upućena u kreiranje njegove politike kaže da ima „njuh“ za međunarodne odnose i da, iako se ne ustručava da otvoreno iznese stav, dobro zna gdje su „crvene linije“.

Tri izvora bliska Sančezu kazala su za Rojters da odnosi sa SAD ostaju čvrsti i da nema naznaka da diplomatska komunikacija slabi.

Njegove pristalice ukazuju na primjer Grenlanda, gdje su Trampove prijetnje aneksijom podstakle evropske lidere da zauzmu jasan i glasan stav, nakon čega je uslijedilo povlačenje.

„Aktuelna administracija će vas poštovati ako branite svoje interese, a ne ako pokazujete slabost i pretvarate se da ste nešto što nijeste“, rekla je Aranča Gonzales Laja, dekanka pariskog univerziteta Sciences Po i bivša ministarka spoljnih poslova u Sančezovoj vladi. „Mnogi evropski lideri pokušavali su da udovolje Trampu. Španija nema namjeru da mijenja ili skriva svoje politike... Po tome se izdvaja upravo zbog ćutanja drugih.“

Injasio Molina, viši saradnik Kraljevskog instituta El Kano u Španiji, ocjenjuje da trgovinski deficit Španije sa SAD-om čini tu zemlju manje ranjivom na kaznene carine u poređenju sa velikim izvoznicima poput Francuske ili Njemačke.

„Sančez ima podsticaj da nastavi ovim putem. Sjedinjenim Državama je veoma teško da kazne Španiju“, rekao je Molina. „On ima više da dobije nego da izgubi“.

( N.B. )