Najniži rast BDP-a još od korone
Crnogorska ekonomija u posljednjem kvartalu imala je rast od 1,5 odsto, što je najniža kvartalna stopa još od 2015. godine ne računajući pandemijsku 2020.
Bruto domaći proizvod u posljednjem kvartalu prošle godine ostvario je realni rast od 1,5 odsto, što je najniža kvartalna stopa rasta ekonomije od pandemije kovida iz 2020. Ne računajući tu godinu, ovo je najniža stopa kvartalnog rasta od 2015. godine kada je u četvrtom kvartalu rast iznosio 0,2 odsto.
To pokazuju novi podaci Uprave za statistiku Monstat.
Fiskalnom strategijom 2024-2027. Vlada je očekivala rast ekonomije u 2025. godini od 4,8 odsto, dok je Programom ekonomskih reformi iz decembra prošle godine projekcija rasta smanjena na 3,3 odsto.
Prema sadašnjim podacima Monstata o četiri kvartalna rasta ekonomije, konačni procenat rasta za cijelu 2025. godinu mogao bi iznositi oko 2,8 odsto. U prvom kvartalu ove godine rast je iznosio 2,8 odsto, u drugom 3,5, u trećem 3,1 i u četvrtom 1,5 odsto.
Ukoliko Monstat u konačnom obračunu BDP-a za 2025. godinu, koji će biti saopšten u maju, potvrdi da je rast ekonomije bio 2,8 odsto, odnosno niži od projekcije Vlade od 3,3 odsto, Ministarstvo finansija moraće da koriguje podatke u svojim dokumentima, čime će biti i povećan javni dug u odnosu na novi niži BDP.
Prema podacima iz izvještaja Monstata, do rekordno niske stope rasta ekonomije na kraju prošle godine došlo je zbog niže aktivnosti u sektoru prerađivačke industrije i snabdijevanja električnom energijom, većeg uvoza, ali i nižih stopa rasta u odnosu na ranije periode u sektorima građevinarstva, trgovine i turizma, poslovanja sa nekretninama, javne uprave i finansijskih djelatnosti. Najveća stopa rasta u odnosu na isti kvartal prošle godine bila je kod statističke jedinice “porezi na proizvode” od 17 odsto, dok je na primjer trgovina i turizam imala uticaj na nominalni rast od devet odsto.
Tako je bruto dodata vrijednost za sektore vađenje rude i kamena, prerađivačka industrija, snabdijevanje električnom energijom i snabdijevanje vodom u posljednjem kvartalu 2024. godine vrijedila 210 miliona eura, a u istom periodu prošle godine je pala na 174 miliona eura. Odnosno ovaj sektor je imao pad od 18 odsto.
Najveća kompanija u ovom sektoru i najveći crnogorski proizvođač Termoelektrana Pljevlja, nakon osmomjesečne pauze u radu zbog ekološke rekonstrukcije, krenula je sa radom početkom decembra, tako da je to imalo značajni uticaj na niži rast ekonomije, ali je smanjenih aktivnosti bilo i u ostalim oblastima industrije.
Bruto dodata vrijednost u građevinarstvu imala je rast sa 74,4 na 80,8 miliona eura, u uporednim kvartalima sa kraja 2024. i prošle godine, dok je oblast poslovanje sa nekretninama imalo rast sa 124,6 na 126,3 miliona. Odnosno rast u ovoj oblasti bila je ispod stope inflacije.
Stavka koja je u proteklom periodu imala najznačajniji uticaj na rast ekonomije “lična potrošnja domaćinstava” imala je blaži rast nego ranije od 9,8 odsto sa 1,61 na 1,77 milijardi. U posljednjem kvartalu 2024. u odnosu na 2023. rast ove oblasti bio je 13,2 odsto.
Izvoz roba i usluga u posljednjem kvartalu 2024. iznosio je 694 miliona, a u istom periodu prošle godine pao je na 617 miliona. Deficit roba i usluga u posljednjem kvartalu prošle godine iznosio je 785 miliona eura, dok je godinu ranije vrijedio 635 miliona.
( Goran Kapor )