Stroži uslovi za strance od naredne godine

Pravo na dobijanje dozvole za rad i privremeni boravak ima stranac koji je vlasnik najmanje polovine nekretnine (1/2 u listu nepokretnosti) koja je vrednija od 150.000 eura (iznos poreske osnovice) prema rješenju opštinske poreske službi, ili da je vlasnik i suvlasnik udjela većeg od 51 odsto u firmi koje je u prethodnoj godini platila najmanje 5.000 poreza i doprinosa na osnovu potvrde iz državne Poreske uprave, što znači da se to odnosi na dažbine koje se plaćaju ovom državnom organu.

To je navedeno “Vijestima” iz Ministarstva unutrašnjih poslova na pitanja u vezi sa primjenom novog zakona o strancima koji važi od početka ove godine.

Većina strožih uslova za dobijanje dozvola počeće da se primjenjuje od naredne godine, do kada je produžen roku MUP-u za izradu podzakonskih akata, odnosno od poreske prijave za 2026, dok stranci koji su dobili dozvolu boravka na osnovu vlasništva nekretnine po starom zakonu za njeno produženje neće morati da dokazuju vrijednost nekretnine.

Proteklih dana više udruženja stranaca i poslovnih asocijacija saopštavalo je da su pojedine odredbe zakona nejasne i da ih je potrebno precizirati podzakonskim aktima, što su istakli i na okruglom stolu u Privrednoj komori povodom primjene novih odredbi zakona. Neke od tih navedenih nejasnoća odnosile su se na to kako se procjenjuje vrijednost nekretnine, da li vlasnik treba biti fizičko lice koje traži dozvolu ili može da bude pravno lice u njegovom vlasništvu, na koje poreze se odnosi minimalni iznos od 5.000 eura (državne, lokalne,...), ko ih sabira, odnosno kako se utvrđuje ispunjenog tog iznosa... Takođe tražili su i da se što prije donesu podzakonske odredbe.

Iz MUP-a su “Vijestima” kazali da je Zakonom o strancima propisano da će se podzakonski akti za sprovođenje ovog zakona donijeti, odnosno uskladiti sa ovim zakonom u roku od 12 mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Na okruglom stolu u Privrednoj komori koji je održan prije dvije sedmice predstavnik MUP-a Dragan Dašić kazao je da ranije nije bio uslov utvrđene vrijednosti nekretnine, kao i da je kod ostvarivanja prava na osnovu poslovanja firme otkriveno više od hiljadu slučajeva da se radilo o neaktivnim firmama, odnosno da su služile samo za dobijanja dozvole boravka a ne za aktivno poslovanje zbog čega su se odlučili da uvedu iznos minimalno plaćenog iznosa.

Na pitanje “Vijesti” da pojasne kako se dozvola za privremeni boravak stiče preko vlasništva nekretnine i koje procedure treba da ispuni i pokrene vlasnik, iz MUP-a su naveli da vlasnik najmanje 1/2 nekretnine mora biti fizičko lice koje traži dozvolu boravka.

“Dozvola za privremeni boravak radi korišćenja i raspolaganja pravom na nepokretnosti koju stranac posjeduje u Crnoj Gori, može se izdati strancu koji ispunjava uslove iz člana 43 ovog zakona, a kao dokaz o opravdanosti zahtjeva priloži list nepokretnosti ili drugi dokaz u skladu sa zakonom kojim se uređuje katastar nepokretnosti, kojim se potvrđuje vlasništvo na toj nepokretnosti, kao i dokaz o vrijednosti nepokretnosti koji izdaje organ lokalne uprave nadležan za naplatu poreza, u skladu sa zakonom. To znači da se dozvola za privremeni boravak izdaje fizičkom licu - strancu koji posjeduje nepokretnost u Crnoj Gori. Dozvola iz stava 1 ovog člana može se izdati strancu koji je suvlasnik najmanje 1/2 nepokretnosti. Nepokretnostima, u smislu stava 1 ovog člana, smatraju se porodične kuće, vikend kuće, vile, stanovi, ugostiteljski objekti, stambeno-poslovni objekti i poslovni prostori. Dokaz o vrijednosti nepokretnosti je rješenje o utvrđivanju poreza na promet nepokretnosti koje izdaje organ lokalne uprave nadležan za naplatu poreza, čiji iznos osnovice za oporezivanje nije manji od 150.000 eura”, naveli su iz MUP-a.

Ukazali su i da se dostavljanja dokaza o vrijednosti nepokretnosti ne odnosi se na državljane država članica Evropske unije ili članove njihovih porodica bez obzira da li su ti članovi državljani država članica EU, kao i državljane Republike Island, Kneževine Lihtenštajn, Kraljevine Norveške i Švajcarske Konfederacije.

Dašić je na okruglom stolu kazao da stranci koji su već stekli pravo boravka po osnovi vlasništva nad nekretninom po starom zakonu nastavljaju da produžavaju dozvole po ranijim pravilima, bez dodatnog dokazivanja vrijednosti te nekretnine.

Na pitanje na koje poreze se odnosi uslov za dobijanje boravka na osnovu poslovanja firme, iz MUP-a su kazali da potvrdu o tome izdaje Poreska uprava.

“Dozvola za privremeni boravak i rad za preduzetnike i izvršne direktore u privrednim društvima u kojima su oni jedini vlasnici ili vlasnici više od 51% kapitala može se produžavati dok ispunjavaju uslove iz člana 43 ovog zakona i dokaz o izvršenim obavezama po osnovu poreza i doprinosa u minimalnom iznosu od 5.000 eura na godišnjem nivou. Dokaz o izvršenim obavezama po osnovu poreza i doprinosa, stranac će pribavljati kod Poreske uprave”, naveli su iz MUP-a.

Dašić je na okruglom stolu kazao da je kod ostvarivanja prava po ovom osnovu prepoznate zloupotrebe, zbog čega su se odlučili da uvedu dodatni mehanizmi kontrole, uključujući obavezu dokazivanja izmirenih poreskih obaveza prilikom produženja dozvole, čija će se puna primjena realizovati od naredne godine.

Nije propisano koliko se na jednu nekretninu i firmu može dovesti članova porodice

U julu prošle godine kada je pripremana izmjena zakona o strancima, u Crnoj Gori je živjelo 95 hiljada stranaca, što je oko 15 odsto ukupnog stanovništva. Od tog broja 30 hiljada je imalo dozvole za stalni boravak, većinom osobe sa područja bivše Jugoslavije, kao i 65 hiljada za privremeni boravak.

Iz MUP-a je tada navedeno da je oko 16 hiljada dobilo privremeni boravak na osnovu vlasništva u nekretninama ili firmama, a da su oni zatim doveli po više članova svoje porodice koji su dobili boravak po osnovu spajanja porodice.

Na pitanje “Vijesti” koliko članova porodice sada može dobiti boravak na osnovu jedne nekretnine, iz MUP-a su kazali da zakon ne propisuje broj članova porodice koji mogu ostvariti pravo na dozvolu za privremeni boravak radi spajanja porodice sa strancem koji ima izdatu dozvolu za privremeni boravak radi korišćenja i raspolaganja pravom na nepokretnosti.

“Napomjemo da se dozvola za privremeni boravak radi spajanja porodice izdaje strancu koji je, između ostalog, član uže porodice stranca kome je odobren privremeni boravak u Crnoj Gori ili partner u zajednici života lica istog pola stranca kome je odobren privremeni boravak u Crnoj Gori. Članom uže porodice, smatraju se: bračni supružnici; njihova maloljetna djeca rođena u braku ili van braka; djeca jednog od bračnih supružnika i usvojena djeca, do navršenih 18 godina života; roditelji ili usvojitelji maloljetne djece”, kazali su iz MUP-a.

Takođe zakon ne propisuje koliko članova porodice stranog vlasnika ili direktora firme osnovane u Crnoj Gori može dobiti pravo na boravak na osnovu aktivnosti jedne firme.

Broj dozvola za boravak manji za 0,8 odsto za dva mjeseca

Na pitanje “Vijesti” da li je od početka primjene novog zakona došlo do rasta ili pada broja izdatih dozvola za boravak strancima, podaci iz MUP-a ukazuju da je neznatno povećan broj stranaca sa dozvolom boravka po osnovu vlasništva nad nekretninama sa 5.432 koliko ih je bilo 29. decembra na 5.516 od 23. februara kada je MUP nastavio presjek.

Ukupan broj stranaca sa dozvolom za privremeni boravak i rad za preduzetnike i izvršne direktore u privrednim društvima 29. decembra je iznosio 12.211 dok je na dan 23. februara taj broj neznatno smanjen na 11.992.

Odnosno za dva mjeseca ukupan broj stranaca koji su dobili dozvolu po ovom osnovu je neznatno smanjen sa 17.643 na 17.508 ili za 0,8 odsto.

Natalija Gerasimova, izvršna direktorka “Navusa”, kompanije koja se bavi i registracijom stranih firmi, tokom januara je više puta saopštavala da će novi zakon značajno smanjiti broj stranaca koji žive u Crnoj Gori, kao i da 70 odsto njenih klijenata zbog strožih uslova namjerava da ode iz Crne Gore.

( Goran Kapor )