Država ograničila cijene za 180 ljekova: Nije garancija da će u apotekama biti jeftiniji

Crnogorski Institut za ljekove i medicinska sredstva utvrdio je maksimalne cijene za 180 ljekova koji se nalaze van liste, a kupuju u apotekama uz ljekarski recept.

To je “Vijestima” potvrdila direktorica Instituta Snežana Mugoša. Ona je kazala da je ta institucija do 10. marta utvrdila maksimalne cijene ukupno 1.785 ljekova koji se nalaze na osnovnoj i doplatnoj listi i van nje.

Upitana da li su i u kojoj mjeri snižene cijene ljekova van liste, što je bio i cilj usvajanja novog, izmijenjenog zakona, Mugoša je odgovorila da ta institucija nije nadležna za utvrđivanje maloprodajnih cijena ljekova.

“Napominjemo da Institut za ljekove i medicinska sredstva, u skladu sa Zakonom o ljekovima i Uredbom o kriterijumima za formiranje maksimalnih cijena ljekova (koju usvaja Vlada, na predlog Ministarstva zdravlja), utvrđuje maksimalnu cijenu lijeka na veliko, koja ne predstavlja konačnu cijenu lijeka. Za sva pitanja koja se tiču kretanja cijena ljekova i eventualnih mjera ekonomske politike Vas upućujemo na nadležno Ministarstvo”, kazala je.

Uredba o dopunama uredbe o kriterijumima za formiranje maksimalnih cijena ljekova je usvojena krajem oktobra prošle godine, pola godine nakon usvajanja novog Zakona o ljekovima. Novim Zakonom o ljekovima predviđeno je formiranje maksimalnih cijena i za ljekove koji se kupuju uz recept, ali se ne nalaze na osnovnoj i doplatnoj listi.

Na taj korak Vlada se, tvrde u Ministarstvu zdravlja, odlučila kako bi zaustavila nekontrolisani rast cijena ljekova i povećala njihovu dostupnost za sve pacijente.

Instititu je, shodno novim propisima, od sredine oktobra do sredine decembra prošle godine predato 460 zahtjeva za utvrđivanje maksimalnih cijena ljekova van liste. Zatim je Institut imao rok od 90 dana da utvrdi maksimalnu cijenu ljekova, koja uključuje i veleprodajnu maržu od šest odsto bez PDV.

Prema propisima, nakon formiranja maksimalne cijene u apotekama se dodaje marža od 18 odsto plus PDV.

Referentne zemlje čije su se cijene ljekova koristile za upoređivanje sa cijenama ljekova na veliko u Crnoj Gori su iste kao i za terapiju sa pozitivne, osnovne i doplatne liste shodno Uredbi - susjedna Srbija, Rumunija i Češka.

Podaci Uprave za statistiku (Monstat), mjereni harmonizovanim indeksom potrošačkih cijena (HICP) koji je u potpunosti uporediv s načinom obračuna inflacije u Evropi prema metodologiji Eurostata, pokazali su da su farmaceutski proizvodi u Crnoj Gori od jula 2024. do jula 2025. poskupili za 14,5 odsto.

Ljekovi su u članicama EU u istom periodu poskupili za 2,1 odsto, a u članicama eurozone za 1,6 odsto. Oni su u Crnoj Gori poskupili po skoro tri puta većoj stopi nego što su imali povećanje u članici EU s najvećim rastom ovih cijena - Italiji, 5,9 odsto.

Šest država imalo je pad cijena farmaceutskih proizvoda, u Slovačkoj za 1,8 odsto, u Francuskoj za 1,5 odsto, u Švajcarskoj za 1,2 odsto, Španiji za 0,3 odsto i na Islandu za 0,1 odsto. U ostalim državama zabilježen je simboličan rast cijena ljekova - Češkoj 0,1 odsto, Belgiji za 0,4 odsto, Luksemburgu za 0,7 odsto, Finskoj za 0,9 odsto, Njemačkoj za 1,4 odsto...

Sagovornici “Vijesti” iz farmaceutskog sektora ranije su istakli da su među najznačajnijim ljekovima sa takozvane negativne liste, a i najprodavaniji andol (metamizol-natrijum) koji nema direktnu paralelu na pozitivnoj listi, hloramfenikol mast, ibuprofen, masti i kapi za oči i nos…

U apotekama ne gledaju blagonaklono na ograničavanje cijena ljekova sa negativne liste i tvrde da taj potez, iako na prvi pogled zvuči kao mjera zaštite potrošača, u praksi može da ima više negativnih posljedica. Među njima su smanjena dostupnost i izbor terapije, potencijalno narušavanje tržišne konkurencije jer negativna lista podrazumijeva da tržište samo treba da reguliše cijene kroz konkurenciju, pa se obesmišljava slobodno formiranje cijena i demotivišu novi ulasci na tržište.

( Ana Komatina )