Da li je kasno za obalu? Čedomir Popović i Vladislav Velaš uhapšeni zbog nelegalne gradnje u Baošićima

Dva mjeseca nakon što je kompanija “Carine”, pred očima države, svakodnevno nasipala more i devastirala obalu kako bi izgradila novo kupalište u Baošićima, stigla su i prva hapšenja - vlasnik firme Čedomir Čedo Popović i sekretar za urbanizam i građevinsku inspekciju Opštine Herceg Novi Vladislav Velaš lišeni su slobode zbog sumnje da su gradili bez potrebne dokumentacije, odnosno dozvolili nelegalnu gradnju u srcu tog dijela Boke.

Ključno je pitanje da li je kasno za obalu, koja je pod zaštitom UNESCO, jer je tokom svakodnevnog nasipanja mora gotovo potpuno devastiran potez od preko 14.000 kvadrata zaštićene zone prirodnog i kulturno-istorijskog područja, pa je upitno da li će se plaža, ponte, mandraći ikada više vratiti u prvobitno stanje.

Vijesti saznaju da će se zbog uništenja obale u Baošićima i nelegalne dogradnje dvije etaže na hotelu kompanije “Carine” u Baošićima nastaviti sa hapšenjima, jer se očekuje da istraga Osnovnog državnog tužilaštva i Uprave policije dovede do svih odgovornih u sistemu - Opštine Herceg Novi, Morskog dobra, Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, koji su uprkos zabrani Uprave za zaštitu kulturnih dobara, aminovali dozvole i dozvolili ekološku katastrofu.

Uprava policije saopštila je da su vlasnik kompanije “Carine” i sekretar za urbanizam građevinsku inspekciju u Herceg Novom uhapšeni po nalogu osnovnog državnog tužioca u Herceg Novom, a nakon što je u saradnji sa Upravom policije, tokom izviđajnog postupka, realizovana koordinisana aktivnost usmjerena na otkrivanje krivičnih djela nelegalne gradnje, zaštitu životne sredine i očuvanje kulturne baštine.

Uprava policije podnijela je i četiri krivične prijave protiv fizičkih i pravnih lica zbog sumnje da su izvršili ukupno šest krivičnih djela.

Popović je uhapšen kao odgovorno lice kompanije “Carine” zbog sumnje da je izvršio krivično djelo građenje objekta bez prijave i dokumentacije za građenje, dok je Velaš lišen slobode, zbog sumnje da je izvršio krivično djelo zloupotreba službenog položaja. Krivičnom prijavom obuhvaćena je i kompanija “Carine”.

“Sumnja se da je Č. P., u svojstvu investitora, započeo i izvodio radove na izgradnji turističkih kompleksa i hotela u Kumboru, Đenovićima i Baošićima, kao i radove na uređenju kupališta, bez ispunjenih zakonskih uslova, suprotno izdatim rješenjima o zabrani građenja i bez propisane tehničke dokumentacije. Takođe, utvrđeno je da su na više objekata u grubim radovima prekoračeni dozvoljeni gabariti i spratnost”, navodi se u saopštenju.

Inspekcijskim nadzorom 20. marta 2026. godine, konstatovano je da je Baošićima izgrađeno više objekata u grubim građevinskim radovima, kao i da su, uprkos izrečenim zabranama, radovi nastavljeni.

Policija u saopštenju navodi da se sumnja da je Popović suprotno Zakonu o planiranju prostora i izgradnji objekata, započeo izgradnju prve i druge faze turističkog rizorta - hotela sa pet zvjezdica na katastarskim parcelama u Kumboru i Đenovićima, kao i izgradnju objekata u Baošićima, iako za radove nijesu bili ispunjeni zakonski uslovi.

U tekstu UP konstatuje da se osnivač kompanije “Carine” sumnjiči i da je nastavio izvođenje radova i nakon donošenja rješenja o zabrani građenja.

“Prilikom inspekcijskog nadzora utvrđeno je da su investitor ‘Carine’ DOO i izvođač radova ‘Piles Construction Company’ DOO na predmetnoj lokaciji izgradili sedam objekata u grubim građevinskim radovima, u okviru tri zone turističkog kompleksa, pri čemu je na više objekata prekoračena dozvoljena spratnost i etaža. Takođe, utvrđeno je da je prijavljeni, Č. P. u svojstvu odgovornog lica, započeo i drugu fazu izgradnje turističkog rizorta - hotela sa pet zvjezdica, izvođenjem pripremnih radova, iako za iste nijesu bili ispunjeni zakonski uslovi”, saopšteno je iz policije.

Dodaje se da se Popoviću stavlja na teret i da je izvodio radove na uređenju kupališta u Baošićima suprotno rješenju nadležnog organa za zaštitu kulturnih dobara, kojim je naložena obustava radova do izrade konzervatorskog projekta i pribavljanja potrebne dokumentacije i saglasnosti.

“Kontrolama na terenu utvrđeno je da su radovi nastavljeni, uključujući nasipanje obale, armiranje, betoniranje i druge građevinske zahvate, čime je došlo do zauzimanja dijela akvatorijuma Bokokotorskog zaliva i narušavanja prirodnog ambijenta, na području koje predstavlja dio zaštićene zone prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora, upisanog na UNESCO-ovu listu svjetske baštine”, kazali su iz policije.

Dozvola izdata nezakonito?

Iz policije su naveli da je protiv Velaša podnijeta krivična prijava zbog sumnje da je, u svojstvu službenog lica - sekretara Sekretarijata za urbanizam i građevinsku inspekciju Opštine Herceg Novi, zloupotrebom službenog položaja i prekoračenjem ovlašćenja, donio rješenje o izdavanju građevinske dozvole za uređenje kupališta u Baošićima, u zahvatu Prostornog plana posebne namjene za obalno područje Crne Gore.

“Postoji osnovana sumnja da je navedena dozvola izdata nezakonito, jer nijesu bili ispunjeni zakonom propisani uslovi, odnosno nedostajala je obavezna dokumentacija. Na taj način je, kako se sumnja, omogućio investitoru sticanje protivpravne imovinske koristi, na štetu javnog interesa i kulturne baštine Crne Gore. Prijavljeno lice je, kako se sumnja, svjesno zanemarilo dostavljene konzervatorske uslove, iako je sa njihovim postojanjem bilo upoznato, uključujući i Ugovor o zakupu morskog dobra. U postupku odlučivanja po zahtjevu za izdavanje građevinske dozvole bio je dužan da pribavi potrebne saglasnosti, mišljenja i druge dokaze u skladu sa posebnim propisima, konkretno Zakonom o zaštiti kulturnih dobara, što nije učinio”, stoji u saopštenju.

“Vijesti” su protekla dva mjeseca serijom tekstova ukazivali na uništavanje obale i nelegalnu dogradnju etaža budućeg hotela kompanije “Carine”, zbog čega su tražile i odgovore od nadležnih institucija da li će zaustaviti uništenje zaštićene zone Boke.

Iz resora Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, kojim rukovodi ministar Slaven Radunović, prije desetak dana “Vijestima” su umjesto odgovora poslali negodovanje i pojašnjenje da nema razloga da odgovaraju na pitanja, kada je tekst već objavljen i navedeno da nijesu odgovorili na pitanja.

Izviđaj u ovom predmetu formiran je 18. februara ove godine, a dvadesetak dana kasnije, Specijalno državno tužilaštvo je dostavilo spise Osnovnom državnom tužilaštvu (ODT) u Herceg Novom ukazujući na nepravilnosti oko radova kompanije “Carine”.

Nasipanje mora

Kompanija “Carine” početkom februara počela je sa nasipanjem mora, i to u potezu od oko dva fudbalska stadiona, kako bi uredili kupalište ispred budućeg hotela u Baošićima, koji su planirali da otvore pred ljetnju turističku sezonu.

Radovi se ubrzano izvode uprkos tome što joj je Uprava za zaštitu kulturnih dobara 11. februara ove godine zabranila da kompanija obavlja radove, ali i naložila da “Carine” obalu sa mandraćima i pontama, vrati u prvobitno stanje.

Uprava je obustavu izrekla je sve do izrade konzervatorskog projekta i pribavljanja potrebnih saglasnosti.

Dozvolu za nasipanje mora i betoniranja obale u Baošićima izdala je Opština Herceg Novi, a Agencija za zaštitu prirode Crne Gore je posljednjeg dana 2025. godine aminovala ovaj nevjerovatan primjer devastacije obale i morskog ekosistema, tvrdeći da za njega navodno nije bilo potrebno izraditi Elaborat o procjeni uticaja na životnu sredinu.

I nakon što je Uprava za zaštitu kulturnih dobara izrekla obustavu radova kompaniji “Carine”, oni su pet dana kasnije ponovo obišli gradilište u Baošićima gdje su utvrdili da se ne poštuje zabrana radova, ali inspektori su konstatovali da je linija obale “trajno narušena” ali i da se “nasipanjem zauzima akvatorijum Bokokotorskog zaliva”, zbog čega su tražili i da nadležne inspekcije Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine kao i Ministarstva kulture i medija izvrše inspekcijski nadzor.

Tog dana je kompaniji izdato i rješenje da vrate sve u prvobitno stanje jer se radovima na kupalištu uništava integralni dio zaštićenog dijela obale upisane u Listu svjetske baštine UNESCO-a.

Vijesti su u seriji tekstova objavile da se nešto sumnjivo krije iza cijelog projekta u Baošićima, na to je ukazivao i podatak da se od Uprave za zaštitu kulturnih dobara, mjesecima krila konačna projektna dokumentacija, koja im nije dostavljana na uvid i saglasnost.

Devastiranje obale zbog izgradnje kupališta u Baošićima nedavno je konstatovala i Inspekcija sigurnosti plovidbe koja je notirala da je obalna linija izmijenjena do te mjere da su “postale neažurne važeće pomorske karte za taj dio Boke”, ali i da je obalno pomorsko svjetlo, koje se nalazilo na vrhu sada zatrpanog starog baošićkog pristaništa i mandraća, izgubilo funkciju.

Projekat kompanije “Carine” u Baošićima podržao je gradonačelnik Herceg Novog Stevan Katić (Demokrate), a indirektno i Radunović koji je 20. februara na sjednici Nacionalne komisije za UNESCO kazao da je od nadležne inspekcije tražio da se provjeri građevinska dozvola i da je “utvrđeno da je ona ispravna.”

On i Katić su se tada usprotivili zahtjevu predsjednika Komisije, premijera Milojka Spajića da se poništi sporna građevinska dozvola izdata “Carinama”, ističući da je “javni interes” da se napravi novo kupalište za koje po Radunoviću postoji relevantan planski osnov, te su upozorili da bi investitor u slučaju poništenja dozvole, mogao da tuži i traži veliku odštetu od Opštine i države.

Važeća prostorno-planska dokumentacija, kao i važeći Atlas kupališta Morskog dobra, ne daju pravni osnov za planiranje i vršenje ovako drastične intervencije u prostoru kao što je pretvaranje obale u betonsko-šljunčanu površinu od čak 14.500 kvadrata i to nauštrb mora.

Izgradnja betonskih platoa u Crnoj Gori se ne preporučuje planom, jer se oni ne mogu uklopiti u prirodni ambijent obala i sprečavaju očuvanje biodiverziteta u priobalnom pojasu.

Premijer je juče, nekoliko sati prije nego je UP saopštila da su izveli hapšenja, saopštio da se radovi na obali u Baošićima moraju zaustaviti u cilju zaštite izuzetne univerzalne vrijednosti svjetskog dobra.

“Za ove radove nije postojala saglasnost Uprave za zaštitu kulturnih dobara, niti je odobren konzervatorski projekat”,napisao je Spajić, koji je prvi i objelodanio da su podnijete krivične prijave radi utvrđivanja odgovornosti u ovom slučaju.

On je saopštio i da je o svemu obavijestio i UNESCO, uz poruku; da je država posvećena zaštiti svjetskog dobra, u skladu i sa nedavno usvojenim izmjenama zakona”.

U tom pismu pojašnjava da je Vlada obavijestila UNESCO da je sa “najvećom ozbiljnošću” reagovala na informacije o radovima u Baošićima, u zaštitnoj zoni svjetske baštine “Prirodno i kulturno-istorijsko područje Kotora”.

U dopisu se navodi da se predmetne katastarske parcele nalaze unutar zaštićenog buffer pojasa, zbog čega podliježu posebnom režimu zaštite kulturne baštine i prostornog planiranja. Uprava za zaštitu kulturnih dobara izdala je konzervatorske uslove još u avgustu 2023. godine, a Ministarstvo kulture i medija odbilo je žalbu investitora u januaru 2024, čime je potvrdilo njihovu valjanost.

U pismu se ističe i da Upravi nije bio dostavljen konzervatorski projekat na odobrenje, niti je data saglasnost za izvođenje radova na toj lokaciji. Nakon saznanja da su radovi ipak počeli, Uprava je 9. februara 2026. zatražila inspekcijski nadzor i pojašnjenje od Opštine Herceg Novi o pravnom osnovu za građevinsku dozvolu izdatu 13. januara 2026. godine.

Zaštitnica države tražila da se građevinska dozvola poništi

Zaštitnica imovinsko-pravnih interesa države Bojana Ćirović pokrenula je postupak za poništenje građevinske dozvole, koja je bez saglasnosti Uprave za zaštitu kulturnih dobara i bez konzervatorskog projekta izdata kompaniji “Carine”.

Ona je prije dvadesetak dana proslijedila SDT-u na ocjenu Inicijativu Uprave za zaštitu kulturnih dobara, a zbog radova u Baošićima.

“Na osnovu Inicijative, Zaštitnik je uputio zahtjeve Ministarstvu prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, Opštini Herceg Novi i JP za upravljanje Morskim dobrom, da svako od ovih organa preduzme mjere iz svoje nadležnosti kao i dostavi dokumentaciju koja je proizašla iz postupanja tih organa, a vezano za konkretnu situaciju. Dakle, sporna je gradnja bez dozvole dvije etaže hotela kao i devastacija obale i nepoštovanje konzervatorskih uslova”, napisala je Ćirović u odgovoru Vijestima.

Ona je saopštila da su joj odgovor i dokumentaciju, do prije desetak dana, proslijedili samo iz JP “Morsko dobro”.

“Uprava za zaštitu kulturnih dobara u svom obraćanju Zaštitniku navela je da je u pitanju nelegalna dogradnja dvije etaže hotela u Baošićima, te nastojanje da se kroz planski dokument to riješi, a u vezi sa tim je traženo od resornog Ministarstva hitno reagovanje”, navela je Ćirović.

Uprava policije ostaje čvrsto opredijeljena za odlučnu borbu protiv svih oblika kriminala, sa posebnim fokusom na suzbijanje korupcije, ekološkog kriminaliteta i nezakonite gradnje, uz beskompromisnu zaštitu životne sredine, kulturne baštine i crnogorske obale kao resursa od strateškog, ekonomskog i identitetskog značaja, uključujući očuvanje morskog dobra, obalnog pojasa i prostora pod posebnim režimima zaštite, kao i ukupnih interesa države i njenih građana”

Popović tražila da Uprava ne prijeti investitorima

Potpredsjednica parlamenta Zdenka Popović (Demokrate) uputila je u februaru javni apel Upravi za zaštitu kulturnih dobara da ne obilazi objekte s građevinskom dozvolom koji su u završnoj fazi izgradnje i da investitorima ne prijeti obustavom projekta.

Popović je, tokom skupštinske rasprave o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora, navela da su im se obratili investitori u zaštićenoj zoni, čiji su projekti pred završetkom.

“Desilo se da je jutros krenula inspekcija Uprave i već piše rješenje o obustavi gradnje. Nije mi jasno o čemu se radi. Da vidimo kako probleme da riješimo, ne pričam o legalizaciji, pričam o objektima i vlasnicima koji imaju dozvolu sa objektima u završnoj fazi. Molim inspekciju Uprave da ne obilazi objekte koji su u završnoj fazi izgradnje i koji imaju građevinsku dozvolu i da ne prijete vlasnicima da će im donijeti rješenje o zaustavljanju gradnje”, kazala je Popović.

( Biljana Nikolić )