Da li će novi vjetrovi nad Možurom otkriti istinu: Počinje rad skupštinskog odbora o aferi

Skupštinski anketni odbor o aferi u vezi s gradnjom vjetroparka Možura kod Bara održaće prvu sjednicu do kraja sedmice, devet godina nakon pokretanja prve istrage tužilaštva, a predsjednik i potpredsjednik odbora Dritan Abazović i Dejan Đurović kazali su da su zatražili dostavljanje više dokumenata od više državnih institucija, kao i da će pozvati više osoba, bivših državnih funkcionera, umiješanih u ovu aferu iz Crne Gore, ali i osoba iz inostranstva.Ukazuju da u procesu evropskih integracija, posebno u okviru zatvaranja pregovaračkih poglavlja 23 i 24, ovaj slučaj postaje test kredibiliteta države.

Specijalni tužilac Vukas Radonjić kazao je “Vijestima” da je u toku izviđaj u ovom slučaju.

“U predmetu za koji se interesujete je u toku izviđaj, a prikupljaju se dokazi, podaci i obavještenja potrebni za donošenje odluke, pa i u postupku međunarodne pravne pomoći u krivičnim stvarima”, kazao je Radonjić.

Posao izgradnje ovog vjetroparka zasnovan je na ugovoru iz jula 2010. godine o zakupu zemljišta i izgradnji vjetroelektrane na lokalitetu Možura, između Vlada i investitora konzorcijuma “Fersa & Čelebić”. Ugovor je potpisao tadašnji ministar ekonomije Branko Vujović, a predviđao je da investitor u izgradnju uloži 65 miliona eura a da država garantuje minimalnu otkupnu cijenu od 96 eura po megavatsatu, odnosno 115 miliona za prvih 12 godina rada. Ovi milioni obezbjeđuju se sa stavki na računu svih potrošača električne energije u Crnoj Gori.

Zatim su uslijedile promjene vlasništva u firmi investitora na državnu kompaniju sa Malte, aneksi ugovora, cijela “šuma” posredničkih of-šor firmi, plaćanja milionskih provizija konsultantskim firmama povezanih sa rodbinom tadašnjih ministara koji su učestvovali u donošenju odluka, rast troškova izgradnje na 90 miliona, određivanja otkupnih cijena struje uredbama bez zakonskog osnova, okrivanje afere na Malti, ubistvo malteške novinarke Dafne Karuane Galicije koja je istraživala aferu, pad Vlade na Malti jer je otkriveno da je jedna od provizija u ovom poslu otišla firmi povezanoj sa političkim vrhom ove ostrvske države.... Evropska komisija 2019. od Crne Gore traži detaljnu istragu.

Predsjednik Anketnog odbora Dritan Abazović za “Vijesti” je kazao da je za prvu sjednicu planirao prezentacuju kako bi članove odbora, medije i zainteresovanu javnost upoznao sa problematikom jer je riječ o specifičnoj temi nakon čega će početi sa pozivanjem gostiju.

“Sjednica odbora treba da bude do kraja sedmice. Zvaćemo ljude van Crne Gore prvi put, već sam i potpisao zahtjev Vladi da dostavi sve informacije u vezi s ovim projektom”, rekao je Abazović.

Potpredsjednik Anketnog odbora i šef poslaničkog kluba NSD-a Dejan Đurović smatra da je obaveza parlamenta da otvori sva ključna pitanja u vezi sa aferom “Možura”, jer ovaj slučaj nije samo nacionalno, već i međunarodno pitanje.

“Kada je riječ o aferi ‘Možura’, bitno je ukazati na četiri aspekta ovog slučaja. Prije svega, važno je podsjetiti da je Evropski parlament 2019. godine usvojio Rezoluciju koja se direktno bavi ovim slučajem čime je iz Brisela poslata jasna politička poruka da Evropska komisija očekuje da se u Crnoj Gori sprovede kredibilna, nezavisna i efikasna istraga u vezi s optužbama za korupciju u slučaju gradnje vjetroelektrana na Možuri. U procesu evropskih integracija, posebno u okviru zatvaranja pregovaračkih poglavlja 23 i 24, ovaj slučaj postaje test kredibiliteta države, jer bez konkretnog epiloga u aferama koje su već prepoznate na evropskom nivou, nema uvjerljivog napretka ka Evropskoj uniji”, naveo je Đurović juče na svom fejsbuk profilu.

Prema njegovim riječima, drugi ključni aspekt ove afere je istraga koju sprovodi Specijalno državno tužilaštvo (SDT).

“SDT je formiralo predmet 2017. godine, ali javnost i dalje nakon skoro 10 godina nema konkretne odgovore. To nije bilo čudno imajući u vidu da je SDT-om rukovodio tada Milivoje Katnić. Zato ćemo kao Odbor insistirati na jasnim informacijama - dokle se stiglo sa istragom i koji su rezultati. Slučaj ‘Možura’ je direktno vezan za poglavlja 23 i 24 i Anketni odbor treba da pomogne SDT-u da se on konačno riješi do kraja ove godine. Ovaj predmet ne može ostati u fioci, posebno u trenutku kada se odlučuje o dinamici evropskog puta Crne Gore. SDT ima obavezu i prema institucijama i prema građanima da pruži transparentne odgovore”, poručio je Đurović.

On je kao treći aspekt istakao da je 2019. godine u Skupštini, kojom je tada rukovodi Ivan Brajović,uz podršku premijera Duška Markovića, odbijena inicijativa za formiranje anketnog odbora i da je to bila propuštena prilika za parlamentarnu kontrolu.

“Danas, formiranjem ovog odbora, imamo odgovornost da tu grešku ispravimo. Parlament mora pokazati da je spreman da preuzme svoju kontrolnu ulogu i da se bavi slučajevima od najvišeg javnog interesa. I na kraju, posebno važno pitanje odnosi se na kompaniju ‘Shanghai Electric Power Engineering Montenegro’, koja je bila angažovana na izgradnji vjetrolektrane “Možura” i koja se nalazi na crnoj listi poreskih dužnika i na listi firmi sa blokiranim računima. Firma je bila pred potencijalnim stečajem prije nekoliko godina, što dodatno otvara pitanje sudbine njene poslovne dokumentacije. Upravo ta dokumentacija može biti od ključnog značaja za rasvjetljavanje eventualnih koruptivnih radnji, zbog čega je od presudne važnosti da bude sačuvana i zaštićena – jer bi njen eventualni nestanak ili uništenje predstavljalo ozbiljan gubitak mogućih dokaza”, poručio je Đurović.

On je naveo da je bitno istaći da je u vrijeme potpisivanja ugovora o koncesiji predsjednik Vlade bio Milo Đukanović, ministar ekonomije Vladimir Kavarić, a ministar prostornog planiranja Branimir Gvozdenović.

Đurović očekuje i da će Anketni odbor imati priliku da sasluša Metjua Karuana Galiciju koji je sin ubijene novinarke.

U dopisu koji je Abazović uputio Ministarstvu energetike i rudarstva, od resora kojim rukovodi Admir Šahmanović traži se dostavljanje kompletne dokumentacije i informacija u vezi sa postupkom dodjele koncesije za vjetroelektranu Možura. Rok je 15 dana od prijema zahtjeva koji je upućen 11. marta.

Posao od 2007, milionske provizije, posrednici, rođaci, istrage, ubistvo novinarke, pad Vlade na Malti...

Španska firma “Fersa” je početkom 2007. godine, za potrebe Vlade istraživala jačine vjetra na Možuri. Njeni prvi posrednici koji su trebali da obezbijede ugovor sa Vladom o izgradnji vjetroelektrane bili su Budvanin Vladimir Popović i Španac Carlas Coll Palua.

Međutim oni su u oktobru 2012. godine podnijeli tužbu protiv “Ferse” i posredničke firme “BWP Montenegro”, jer im nijesu uplatili po dva miliona eura kao proviziju za obezbjeđenje posla. Oni su u toku postupka pred Osnovnim sudom izjavljivali da je suma od 10 miliona eura isplaćena različitim osobama u Crnoj Gori i da je to “ključni dokaz milionske korupcije”.

Tek 2017. godine, nakon više medijskih tekstova sa ovih suđenja i iznošenja podataka, tadašnje Specijalno državno tužilaštvo preuzelo je iz Osnovnog suda spise u ovom sporu i pokrenulo izviđaj zbog sumnji u moguću korupciju državnih funkcionera koji su odlučivali o ovom poslu.

Investitor gradnje vjetroparka je bilo preduzeće “Možura Wind Park”, čiji su vlasnici u periodu potpisivanja ugovora bili “Fersa” sa 99 odsto i “Čelebić” sa jedan odsto. Oni su vlasništvo u februaru 2015. godine prodali ofšor kompaniji “Cifidex”, koja je njen vlasnik bila 20 dana.

“Cifidex” je zatim preduzeće prodao malteškoj kompaniji “Enemalta”. U Crnoj Gori je prikazana kupoprodajna cijena od 3,5 miliona, a istragom na Malti utvrđeno je da je stvarna cijena 11,3 miliona eura.

Istražitelji sa Malte, kako su objavili malteški mediji, razliku između prikazane i stvarne kupoprodajne cijene od 7,8 miliona smatraju sumom za korupciju zvaničnika na Malti i u Crnoj Gori.

Razmjere transnacionalnog kriminala razotkrila je novinarka sa Malte Dafne Karuana Galicija. Ona je osam mjeseci prije ubistva otkrila da je kompaniji “17 Black Limited” sa sjedištem u Dubaiju, povezana sa biznismenom Jorgenom Fenekom koji je bio blizak sa tadašnjim premijerom Malte Džozefom Muskatom, ugradila u posao malteške državne kompanije Enemelta u Crnoj Gori i profitirala 4,6 miliona eura. Ona je ubijena u oktobru 2017. godine.

Ključna dokumenta za izgradnju izdata su dok je ministar bio Branimir Gvozdenović. U spisima tužilaštva sa Malte postoje izjave Gvozdenovićevih rođaka - Marka i Bojana Vujovića, koji su ranije bili i službenici tog resora, a čija imena se nalaze u brojnim dokumentima tokom kupoprodajne kombinatorike VE.

Bojan Vujović je bio punomoćnik firme “Cifidex Limited” i on je potpisao ugovor o prodaji firme “Možura Wind Park” kompaniji “Enemalta”. On je ranije saopštio da je u tom poslu bio samo advokat, koji je pružao pravno-tehničku podršku u projektu.

Marko Vujović je bio izvršni menadžer firme “Adriatic capital advisory”, koja je od “Možura Wind Park”, dobila proviziju od 1,4 miliona eura za konsultantske usluge, odnosno plaćani su mjesečno 40 hiljada eura. Vlasnik firme “Adriatic capital advisory” krije se iza of-šor firme sa Sejšela “Spartans Global Holding INC”.

Vjetroelektrana je zvanično proradila u novembru 2019. godine. Prema podacima iz registra, sadašnji vlasnici “Možura Wind Park” su “Malta Montenegro Wind Power JV Limited” sa 90 odsto i Enemalta sa 10 odsto.

( Marija Mirjačić, Goran Kapor )