Jovo Bakić za "Vijesti": Nacionalizam paravan za lične interese

Profesor Filozofskog fakulteta u Beogradu i sociolog Jovo Bakić ocijenio je da predsjednik Srbije Aleksandar Vučić nesumnjivo pokušava da finansijskim, kvazi-kulturnim i političkim sredstvima utiče na pojedine političke stranke i političare u Crnoj Gori, kao i na srpske kulturne ustanove.

“A u prošlosti je imao i bratske odnose sa sličnim režimom u Crnoj Gori, gdje su jedan drugom nabacivali nacionalističke voleje, odnosno, srpskim i crnogorskim nacionalizmom kao dimnom zavjesom sakrivali sopstvene kriminalne radnje i materijalne interese”, istakao je Bakić u intervjuu za “Vijesti”.

Bakić je istakao da time autoritarni režim u Srbiji negativno utiče na ono što bi navodno htio da brani, tj. srpski nacionalni interes, jer se stvara nezdravi klijentelizam, neproduktivni nacionalni sukobi i sklerotična poslušnička politika, a to ne ide u prilog ni Crne Gore ni Srba u njoj, pa ni Srbije.

On je kazao da su studentski protesti u Srbiji “živi i zdravi, jer ih autoritarni režim organizovanog kriminala svojim nasiljem i glupostima oživi kada god se učini da će zamrijeti”.

“U tom smislu, političke promjene su tu, jer je jasno da nema mirenja s autoritarnim režimom, organizovanim kriminalom i korupcijom koji uništavaju državu i društvo”.

Kako komentarišete rezultate lokalnih izbora u Srbiji, na kojima je vladajuća koalicija zadržala vlast u 10 opština uprkos brojnim prijavljenim nepravilnostima i incidentima tokom izbornog dana?

Riječ je o želji autoritarnog vođe da kontroliše svaku, pa i najmanju, opštinu u republici. U tom cilju je u propagandne svrhe zlupotrijebio tragičnu smrt studentkinje Filozofskog fakulteta i potrošio golemi novac poreskih obveznika na kupovinu birača i upošljavanje kombinovanih kriminalnih i policijskih snaga koje su spremne da tuku te iste poreske obveznike.

Da li se izbori obilježeni nasiljem, prisustvom batinaša i policije na biračkim mjestima mogu smatrati slobodnim i demokratskim?

Ovakvi izbori su negacija slobode i jednakosti građanki i građana, ali su, čak i takvi kakvi su, pokazali da je režim skoro svuda u opadanju. Otuda i sve ogoljenija upotreba sile, kao i besprimjeran napad na akademsku zajednicu, kao jezgro društvenog otpora jednom autoritarnom režimu organizovanog kriminala, čiji ministri u prethodnih par dana pozivaju građane da ne daju svojoj djeci da upisuju “blokaderske”, tj. državne fakultete, a policiji poručuju da ima pravo da prebije, pa i ubije studente zbog njihovog navodnog anarhizma.

Studentski protesti u Srbiji traju duži period. Gdje su ti protesti danas i da li su donijeli konkretne političke promjene?

Oni su, kao što vidimo, živi i zdravi, jer ih autoritarni režim organizovanog kriminala svojim nasiljem i glupostima oživi kada god se učini da će zamrijeti.

U tom smislu, političke promjene su tu, jer je jasno da nema mirenja s autoritarnim režimom, organizovanim kriminalom i korupcijom koji uništavaju državu i društvo.

Pored toga, stvara se jezgro jedne drugačije političke kulture, koja vrhuni u razvoju neposredne demokratije na studentskim plenumima i građanskim zborovima.

Studentski pokret postao je najživlji i najperspektivniji politički pokret u zemlji. Bez njega nije moguće zamisliti političku scenu Srbije u bližoj budućnosti, kao ni mogućnost suštinskih promjena, koje se ne bi ogledale samo u smjeni jednog naopakog autoritarnog režima organizovanog kriminala, već i u izradi jednog drugačijeg političkog sistema, u kojem bi uticaj kapitalističkih i političkih oligarha bio ograničen.

Naravno, u samom studentskom pokretu postoji i ljevičarska struja, koja bi željela da ostvari i dalekosežnije promjene društveno-ekonomskog sistema, ali međunarodne okolnosti, bar u ovom trenutku, nikako ne idu ovim snagama na ruku.

Naposlijetku, dodao bih još nešto što smatram dosad najvažnijim dostignućem studentskog pokreta, jer ima ne samo politički, već i širi društveni značaj.

Naime, studentski pokret je oživio jedno umrtvljeno društvo, probudio opštu solidarnost u onom dijelu naroda koji ne podržava autoritarni režim organizovanog kriminala. Konačno, posebna solidarnost katarzičnog kvaliteta, probuđena je između pripadnika širih društvenih slojeva Bošnjaka i Srba u Srbiji, koja ne zavisi od klijentelističkih veza bošnjačkih i srpskih političara. To bi mogao da bude, nadam se, zalog za budućnost jednog zdravijeg društva, otpornijeg na nacionalističku demagogiju političkih mešetara, koja nas je sve zajedno na prostoru bivše Jugoslavije veoma skupo koštala u posljednje tri i po decenije.

Često se govori o uticaju predsjednika Srbije Aleksandra Vučića u Crnoj Gori. Da li je taj uticaj precijenjen ili i dalje predstavlja realnu političku opasnost?

On nesumnjivo pokušava da finansijskim, kvazi-kulturnim i političkim sredstvima utiče na pojedine političke stranke i političare u Crnoj Gori, kao i na srpske kulturne ustanove, a u prošlosti je imao i bratske odnose sa sličnim režimom u Crnoj Gori, gdje su jedan drugom nabacivali nacionalističke voleje, odnosno srpskim i crnogorskim nacionalizmom kao dimnom zavesom sakrivali sopstvene kriminalne radnje i materijalne interese.

Naravno, time autoritarni režim u Srbiji negativno utiče na ono što bi navodno htio da brani, tj. srpski nacionalni interes, jer se stvara nezdravi klijentelizam, neproduktivni nacionalni sukobi i sklerotična poslušnička politika, a to ne ide u prilog ni Crne Gore ni Srba u njoj, pa ni Srbiji. Sve je podređeno njegovom ličnom političkom i materijalnom interesu, kao i istom takvom interesu njegovih klijenata, odnosno naopako shvaćenom interesu Srba.

Naime, ne može interes Srba, bilo u Crnoj Gori bilo u Srbiji, da bude u lošim odnosima Crne Gore i Srbije. Što su ti odnosi bolji, to će i interes Srba biti unapređeniji. No, to ni on ni njegovi klijenti ne žele da shvate, jer se njihovi lični interesi ne podudaraju s nacionalnim. Otuda i podgrijevanje nezdravog i nerijetko primitivnog nacionalizma, jer on sakriva kako lične materijalne interese pomenutih političara tako i istinski interes svih ljudi i građana Crne Gore iza interesa nekih apstraktnih zamišljenih nacija.

Da li se i u kojoj mjeri politička i izborna dešavanja u Srbiji reflektuju na demokratske procese u Crnoj Gori?

Pojedini političari iz Crne Gore aktivno učestvuju na skupovima vladajuće stranke u Srbiji, a iz Srbije dobijaju uputstva kako da delaju u Crnoj Gori. Naravno, to nikako nije nešto simpatično i neposredno šteti ne samo političkom životu Crne Gore i Srbije, nego i srpskom nacionalnom interesu.

Jedan ste od osnivača i bivši član Partije radikalne levice u Srbiji, koja je osnovana 2020. godine. Istupili ste iz partije godinu od osnivanja. Iz Vašeg iskustva, da li je predstavnicima akademskog svijeta mjesto u politici ili bi za bolje društvo trebalo da se bore na drugačiji način?

Intelektualac ima obavezu da, lično nezainteresovan, govori o javnim stvarima u cilju poboljšanja opšteg dobra. Kada je stanje u državi i društvu sređeno, kada su sredstva masovnog opštenja otvorena za različita mišljenja, vjerovatno je bolje da bude sasvim nezavisan, jer intelektualcu, po prirodi njegovog poziva, ne odgovara bilo kakva partijska disciplina.

On mora da ima neograničenu slobodu mišljenja i kritike svih vrsta negativnog kretanja koje je kadar da primijeti.

Nema tog političara, stranke, oligarha ili neke društvene institucije i pojave, odnosno političkog i društveno-ekonomskog sistema, koji bi mogli da budu izuzeti od njegove kritike, ako misli da ih zaslužuju.

Politička partija, pak, neminovno traži neku vrstu discipline svog članstva, a to guši slobodu duha, koja je intelektualcu neophodna da bi uopšte mogao da odgovori svom pozivu.

No, kada se intelektualac nađe u jednom autoritarnom sistemu, pa još sistemu organizovanog kriminala, u kojem nema pristup sredstvima masovnog opštenja šireg dometa, onda je on, ako želi da utiče na društvo, prinuđen da se, bar zbog potrebe samoodbrane, udružuje sa onima koje smatra sebi sličnim.

U tom procesu, međutim, on stupa u društvene odnose s političarima, najčešće negativno politički socijalizovanim, pa se nerijetko razočara kada shvati da će se oni prije boriti za moć unutar opozicije, u boljem slučaju, odnosno nešto jalove moći u političkoj partiji, pa makar bila i mala i sasvim marginalna, u gorem slučaju, no što će pokušati da promijene naopaki režim i izuzetno rđavo stanje u širem društvu.

( Željka Vučinić )