Tajms: Iranski vrhovni vođa "bez svijesti i prima terapiju u Komu"

Novi iranski vrhovni vođa, Modžtaba Hamnei, onesposobljen je i prima medicinski tretman u svetom gradu Komu, prema obavještajnoj procjeni koja ukazuje na to da nije sposoban da vodi državu, piše britanski list Tajms.

Diplomatska depeša, za koju se vjeruje da je zasnovana na američkim i izraelskim obavještajnim podacima i podijeljena sa saveznicima iz Zaliva, sugeriše da je Hamnei, sin ubijenog dugogodišnjeg vođe Alija Hamneija, bez svijesti i da se liječi zbog "teškog" zdravstvenog stanja.

Depeša, u koju je The Times imao uvid, prvi put otkriva lokaciju vrhovnog vođe. Taj centralni grad, udaljen 87 milja južno od Teherana, smatra se svetim mjestom u šiitskom islamu.

Prema navodima iz depeše, tijelo starijeg Hamneija priprema se za sahranu u Komu, središtu šiitske vjerske moći, poznatom kao vjerska prijestonica zemlje.

U njoj se navodi da su obavještajne agencije identifikovale pripreme za "postavljanje temelja neophodnih za izgradnju velikog mauzoleja u Komu" za "više od jednog grobnog mjesta", što sugeriše da bi i drugi članovi porodice — a moguće i sam Modžtaba — mogli biti sahranjeni uz pokojnog vrhovnog vođu.

Smatra se da je lokacija mlađeg Hamneija već neko vrijeme poznata američkim i izraelskim obavještajnim službama, ali do sada nije bila javno objavljena.

Američka Nacionalna bezbjednosna agencija, koja je zadužena za obradu globalnih obavještajnih podataka u ime Ministarstva rata, kontaktirana je povodom depeše, kao i iransko predstavništvo u Vašingtonu, koje djeluje pri pakistanskoj ambasadi.

Iran je potvrdio da je novi vrhovni vođa ranjen u istom vazdušnom napadu u kojem su ubijeni njegov otac, njegova majka, njegova supruga Zahra Hadad-Adel i jedan od njegovih sinova, prvog dana rata koji je od tada dodatno rasplamsao region, navodi Tajms.

Mlađi Hamnei nije viđen niti se za njega čulo od početka rata, uprkos tome što je početkom marta izabran da naslijedi svog oca.

Od tada su na iranskoj državnoj televiziji pročitana dva saopštenja koja se pripisuju Hamneiju, 56. U ponedjeljak je kanal objavio video, proizveden uz pomoć vještačke inteligencije, na kojem se vođa vidi kako ulazi u ratnu sobu i analizira mapu izraelske nuklearne elektrane u Dimoni. To što nema snimka njegovog glasa dodatno pojačava nepotvrđene izvještaje da je i dalje u kritičnom stanju.

Dok iranski zvaničnici insistiraju da je novi vrhovni vođa "na čelu" države, raniji izvještaji već su ukazivali na njegovo zdravstveno stanje. Opozicione grupe tvrdile su da se u bolnici nalazi u komi, dok su drugi navodili da je zadobio prelom noge i povrede lica.

Navodna nesposobnost Hamneija dovela je u pitanje njegov status u zemlji u kojoj je vrhovni vođa apsolutni politički i vjerski autoritet. To bi moglo podstaći spekulacije da Korpus garde islamske revolucije (IRGC) zadržava faktičku kontrolu nad državom i da je Hamnei nijema marioneta ili figura bez stvarne moći.

Predsjednik Tramp tvrdio je da pregovara sa drugim iranskim zvaničnicima, ali je izričito rekao da ne razgovara sa vrhovnim vođom.

Iranske državne novinske agencije ranije su izvijestile da će Ali Hamnei, koji je imao 86 godina, biti sahranjen u šiitskom svetilištu u svom rodnom gradu Mašhadu, na sjeveroistoku Irana, koji je takođe mjesto hodočašća. Izvještaji su sugerisali da bi javna ceremonija žalosti za preminulim vođom mogla biti održana u Teheranu, iako datum nije bio objavljen.

Iako je iranska vlada saopštila da je državna sahrana starijeg Hamneija odgođena zbog "očekivanja nezapamćene posjećenosti", pojavila su se pitanja u vezi sa tim kašnjenjem, imajući u vidu šiitsku tradiciju da se mrtvi sahranjuju odmah nakon smrti. U srijedu se navršava 40 dana od Hamneijeve smrti 28. februara, čime bi bio završen tradicionalni period žalosti u šiitskom islamu.

Nije bilo jasno da li bi Kom mogao biti privremeno počivalište za pokojnog vođu, s obzirom na bezbjednosne bojazni da bi Izrael ili SAD mogli gađati bilo koju javnu ceremoniju ili sahranu.

U svakom slučaju, sahrana Alija Hamneija vjerovatno će biti u oštrom kontrastu sa ukopom njegovog prethodnika i vođe revolucije, ajatolaha Ruholaha Homeinija, u velikom mauzolejskom kompleksu na jugu Teherana. Oko 10 miliona ljudi okupilo se na Homeinijevoj sahrani nakon njegove smrti 1989. godine. Njegov pokrov je bio pocijepan, a tijelo je ispalo dok je masa nadirala oko odra koji je prevožen vazdušnim putem.

U depeši se navodi da će iranski zvaničnici nastojati da izbjegnu sličan haos na sahrani starijeg Hamneija, gdje bi civili mogli pokušati da poremete ceremoniju ili oskrnave grobove.

Neposredno prije izbijanja rata, IRGC se sukobio sa borcima organizacije Mojahedin-e-Khalq nakon što je ta grupa pokušala oružano preuzimanje kompleksa Motahari, u kojem su se nalazili Hamneijev štab, kao i druge ključne institucije režima, uključujući Savjet čuvara, Skupštinu eksperata, te kancelariju i rezidenciju Modžtabe.

( Da.M. )