Bez prostora nema ni zaštite: Agencija za sajber bezbjednost ukazala da još nema adekvatne prostorije za rad
U informaciji se ukazuje na značaj izbora lokacije, podsjeća da se data centar nalazi u prostorijama u zgradi “Vektre”, u Podgorici, ali i da izbor prostora za rad Agencije “objektivno mora biti ograničen na radijus do kilometar od navedene lokacije”
Da bi Agencija za sajber bezbjednost bila u potpunosti operativno spremna, neophodno je hitno obezbijediti adekvatan prostor za njen rad. Dalje odlaganje rješavanja tog pitanja predstavlja institucionalni i operativni rizik…
To se, pored ostalog, navodi u informaciji Vlade, koja je objavljena nakon sjednice u četvrtak, a u kojoj se ukazuje i na uslove koje bi budući prostor trebalo da ispuni, te navodi da bi trebalo uzeti u obzir i udaljenost data centra, koji je u zgradi “Vektre” u Podgorici, udaljenost od Vladog bezbjednosno-operativnog centra GSOC, koji je u Atlas Capital centru.
Prema Zakonu o informacionoj bezbjednosti, koji je usvojen u decembru 2024, Agencija za sajber bezbjednost trebalo je da bude osnovana najkasnije krajem marta te godine. Vlada je, međutim, tek početkom decembra prošle godine za vršioca dužnosti direktora imenovala Samira Orahovca, a krajem istog mjeseca i predsjednika i članove Savjeta Agencije.
Na sjednici Savjeta koja je održana 25. februara, usvojena je informacija kojom je direktor Agencije zadužen da u saradnji sa Ministarstvom javne uprave, pripremi informaciju za Vladu Crne Gore radi hitnog rješavanja pitanja prostornih kapaciteta za službenike Agencije.
Iz Vlade podsjećaju da ta potreba proizilazi iz zakonskih obaveza Agencije, obaveza iz Reformske agende Crne Gore 2024-2027, kao i iz činjenice da bez adekvatnog prostora nije moguće uspostaviti punu operativnu funkciju Agencije u traženom roku.
“Polazeći od Zakona o informacionoj bezbjednosti, pitanje smještaja Agencije nije pitanje standardnog administrativnog prostora, već pitanje ispunjavanja uslova za zakonito i efikasno vršenje poslova iz oblasti sajber bezbjednosti”, navodi se u informaciji koja je objavljena u četvrtak.
Podsjeća se da se, prema zakonu, sredstva za rad Agencije obezbjeđuju u budžetu Crne Gore, a da Agencija mora ispunjavati tehničke i druge uslove.
Ukazuje se na obavezu operativne saradnje Agencije sa državnim strukturama nadležnim za reagovanje na incidente.
“Zakon o informacionoj bezbjednosti u odredbama koje uređuju postupanje kod incidenata visokog nivoa i sajber krize propisuje međusobno obavještavanje i zajedničko učešće Agencije i Vladinog bezbjednosno operativnog centra GOSC-a u rješavanju incidenata, kao i dalje koordinisano postupanje u slučaju sajber krize”, navodi se u Informaciji.
Podsjeća se i na obavezu saradnje sa Agencijom radi razmjene informacija o sajber prijetnjama, ozbiljnim sajber prijetnjama i incidentima i rješavanja tih prijetnji, incidenata i sajber krize.
“U operativnom smislu, ova saradnja se danas neposredno reflektuje i kroz saradnju sa Vladinim bezbjednosno-operativnim centrom GSOC, što dodatno uslovljava zahtjev za prostornom blizinom radi efikasne koordinacije, razmjene informacija i brze reakcije”.
U informaciji se ukazuje na značaj izbora lokacije, podsjeća da se data centar nalazi u prostorijama u zgradi “Vektre”, u Podgorici, te da izbor prostora za rad Agencije “objektivno mora biti ograničen na radijus do kilometar od navedene lokacije”.
Dodatno, kako piše u dokumentu, kako se Vladin bezbjednosno-operativni centar GSOC nalazi u Atlas Capital centru, to “dodatno potvrđuje opravdanost i nužnost prostornog ograničenja u istom radijusu”.
“Budući da takva lokacijska blizina neposredno utiče na brzinu reakcije, kvalitet koordinacije i efikasnost zajedničkog operativnog postupanja u obradi prijetnji, incidenata i kriznih situacija”.
U informaciji se kaže i da prostor koji se obezbjeđuje za potrebe Agencije “mora, pored uslova lokacije, ispunjavati i posebne funkcionalne, tehničke i bezbjednosne zahtjeve”…
“Prostor mora omogućiti organizaciju rada u jasno razdvojenim bezbjednosnim cjelinama (zone sa različitim režimima pristupa), uz mogućnost uspostavljanja kontrolisanog ulaza i izlaza, fizičkog odvajanja administrativnih, operativnih i tehničkih funkcija, prostora sa ograničenim pristupom za obradu osjetljivih informacija, prostorija za koordinaciju i odgovor na incidente, kao i prostora za sastanke i međuinstitucionalnu saradnju”, navodi se i dodaje da prostor mora da ima i adekvatnu mrežnu i telekomunikacionu infrastrukturu, uključujući optički pristup, kao i mogućnost uspostavljanja redundantnog linka radi obezbjeđivanja kontinuiteta rada i otpornosti komunikacionih veza.
Uz to, prostor mora da raspolaže kapacitetima za sprovođenje edukacija i koordinacionih aktivnosti sa subjektima od posebnog značaja, uključujući subjekte kritične infrastrukture, imajući u vidu nadzornu, koordinacionu i preventivnu ulogu Agencije u sistemu nacionalne sajber bezbjednosti.
“Analizom tržišta poslovnih prostora na lokacijama koje zadovoljavaju navedene uslove… utvrđeno je da se cijena zakupa kreće u rasponu do 24 eura po metru kvadratnom”, navodi se, uz predlog da se pronađe prostor po cijeni zakupa do visine od 20 eura po metru kvadratnom, uz ispunjenje svih navedenih tehničkih, funkcionalnih i bezbjednosnih uslova.
“Ograničenje cijene ne smije dovesti do ugrožavanja minimuma uslova potrebnih za zakonit i operativno održiv rad Agencije”, piše u dokumentu i dodaje se da dalje odlaganje rješavanja ovog pitanja predstavlja institucionalni i operativni rizik, “jer umanjuje vrijeme potrebno za adaptaciju, tehničko opremanje, uspostavljanje bezbjednosnih režima, organizaciju rada i dokazivanje pune funkcionalnosti Agencije u skladu sa zakonskim i reformskim obavezama”.
( Damira Kalač )