Iz Podgorice u svijet ekonomije: Elena Đukanović studira na UCL-u, jednom od najuglednijih evropskih univerziteta

Od prvih školskih priredbi u Podgorici do studija ekonomije na jednom od najuglednijih univerziteta u Evropi, Elena Đukanović je gradila put koji je vodio kroz disciplinu, međunarodno obrazovanje i spremnost da se izađe iz poznatog okvira.

Nakon Osnovne škole “Radojica Perović” i početka srednjoškolskog obrazovanja u Gimnaziji “Slobodan Škerović”, školovanje nastavlja u Internacionalnoj školi San Patricio u Toledu, gdje dobija stipendiju za akademsku izvrsnost. Danas studira ekonomiju na UCL-u u Londonu, uz stipendiju crnogorskog Fonda izvrsnosti, a u razgovoru za “Vijesti” govori o tome kako su je ta iskustva oblikovala, šta ju je privuklo britanskom obrazovnom sistemu i zbog čega vjeruje da se najvredniji doprinos može dati upravo na relaciji Balkan-inostranstvo.

“Pohađala sam Osnovnu školu ‘Radojica Perović’, a prve dvije godine srednje škole završila sam u Gimnaziji ‘Slobodan Škerović’. Još od ranog školovanja interesovala su me različita područja - od crtanja i recitovanja do matematike i engleskog jezika. U osnovnoj školi često sam bila voditeljka školskih priredbi, što mi je pomoglo da razvijem samopouzdanje i sklonost ka javnom nastupu”.

Znanje, odgovornost i sazrijevanje

Period proveden u Gimnaziji “Slobodan Škerović” pamti kao vrijeme intenzivnog ličnog i akademskog razvoja.

“Osim prijateljstava za koja vjerujem da će trajati cijelog života, upravo sam tamo izgradila radne navike, disciplinu i upornost koje takav obrazovni sistem s razlogom traži od svojih učenika. Taj spoj znanja, odgovornosti i sazrijevanja bio je izuzetno važan za moj dalji put”.

Upravo to iskustvo u velikoj mjeri pripremilo je Elenu za nastavak školovanja u Internacionalnoj školi San Patricio u Toledu, gdje je dobila stipendiju za akademsku izvrsnost.

“Dvije godine provedene u Španiji bile su presudne za moju odluku da upišem ekonomiju, koju sam zavoljela kroz IB program. Posebno bih izdvojila profesora ekonomije i biznisa, Bernarda McKevitta, čiji su posvećenost, savremeni pristup nastavi i iskrena podrška snažno uticali na razvoj mog interesovanja za ovu oblast”.

Ideja i želja za školovanjem van Crne Gore pojavila joj se još u osnovnoj školi.

“Sjećam se da sam tada od drugarice prvi put čula da upis dvojezičnog odjeljenja može otvoriti više mogućnosti za dobijanje stipendije i nastavak obrazovanja van Crne Gore. Iako mi je to u tom trenutku djelovalo kao daleka ideja, upravo tada se prvi put rodila svijest da bi međunarodno obrazovanje moglo postati dio mog puta”.

Kasnije je ta ideja postajala sve konkretnija.

“Privlačila me mogućnost da se obrazujem u drugačijem akademskom okruženju, da upoznam ljude iz različitih kultura i da testiram sebe izvan poznatog okvira. Školovanje u Španiji bilo je ispunjeno brojnim izazovima, ali je istovremeno bilo ohrabrujuće kada sam, gledajući unazad, shvatila koliko me je to iskustvo proširilo vidike, ojačalo samostalnost i podstaklo lični razvoj. Tada sam već bila sigurna da želim da studije nastavim u inostranstvu, na univerzitetu koji će mi pružiti još veći akademski izazov i novo međunarodno iskustvo”.

Za Elenu, studije u Londonu dugo nije bio konkretan plan niti unaprijed zacrtana destinacija.

“Danas na svoj odlazak tamo gledam kao na neku vrstu sudbine, jer su splet okolnosti, iskustava i ljudi koje sam upoznala na svom putu postepeno usmjerili moje odluke ka tome da se na kraju prijavim upravo za studije u Londonu. Kao osobu koja voli da mnogo toga planira unaprijed, ta odluka ponekad podsjeti da je dobro, makar ponekad, pustiti život da teče svojim tokom. Tek kada pogledam unazad, vidim koliko je taj put zapravo prirodno vodio ka toj odluci”.

Ujedinjeno Kraljevstvo je Elenu privuklo jer je “definitivno dom najboljih katedri ekonomije u Evropi”.

“Univerziteti poput Oksforda i Kembridža, Londonske škole ekonomije, UCL-a i Vorvika već dugo postavljaju standarde u toj oblasti i redovno su veoma visoko rangirani na različitim univerzitetskim rang-listama, pa je prijava na studije tamo bila vođena željom da se oprobam u tako zahtjevnom akademskom okruženju”.

Prvi utisci po dolasku u London bili su, kaže Elena, obilježeni prije svega brzinom grada, koja je predstavljala potpuni kontrast mirnijem ritmu Toleda i Španije.

“London ostavlja utisak mjesta koje je stalno u pokretu, grada u kojem svako negdje žuri i kao da svi imaju jasan cilj. Kada bi me porodica i prijatelji pitali kako bih ga opisala u jednoj rečenici, često bih govorila da je to grad velikih ambicija. Posebno me fascinirao spoj različitih epoha koji se može vidjeti na svakom koraku. Viktorijanska arhitektura prirodno se prepliće sa savremenim staklenim zgradama i modernim urbanim prostorima, što Londonu daje poseban karakter. Ništa manje impresivan nije ni sam Univerzitet UCL, smješten u samom srcu Londona. Posebno se izdvaja istorijska Wilkins zgrada, koja nosi prepoznatljiv identitet univerziteta, ali i mnogo moderniji Studentski centar, osmišljen kao prostor za rad i druženje studenata. Među mojim omiljenim mjestima na kampusu svakako je i japanska bašta, koja pruža mir i predah usred dinamičnog univerzitetskog okruženja”.

Eleni Đukanović prosječan radni dan najčešće počinje rano ujutru.

“Do fakulteta obično idem pješke, što traje oko tridesetak minuta, i ta jutarnja šetnja mi prija jer mi daje vremena da se razbudim i pripremim za obaveze koje slijede. Engleski sistem studiranja je takav da se od studenata očekuje mnogo više samostalnog rada, pa prije predavanja često imamo nekoliko video-materijala ili onlajn sadržaja koje treba da pogledamo i preslušamo. Zbog toga studenti ekonomije tokom sedmice uglavnom nemaju više od četiri do pet sati nastave dnevno, a nekim danima svega sat vremena”.

Dešava se i da vježbe budu organizovane na potpuno različitim mjestima širom kampusa, a kako se raspored mijenja svakog trimestra, gotovo uvijek postoji neki novi prostor koji Elena tek otkrije. Zanimljivo je, kaže, što i nakon dvije godine studiranja i dalje uspijeva da pronađe neko novo mjesto za učenje.

“Nakon predavanja najčešće odlazim u glavnu biblioteku (‘Main Library’), koja ima onu posebnu, pomalo akademsku i starinsku atmosferu, gotovo kao iz filmova. Nalazi se na glavnom Bloomsbury kampusu, unutar čuvene Wilkins zgrade, pa je i sam prostor veoma inspirativan za rad. Posebno mi je zanimljiva činjenica da je upravo u sklopu ove biblioteke, u Gustav Tuck Lecture Theatre-u, sniman dio filma ‘Inception’, što tom mjestu daje dodatnu posebnost”.

Interaktivna predavanja

Tokom pauze Elena s društvom često ode do Gordon Square parka, koji je odmah u blizini i predstavlja lijepo mjesto za predah između obaveza.

“Kada učimo do kasno, velika prednost je to što studentski centar, koji je gotovo povezan s glavnom bibliotekom, radi non-stop, pa uvijek imamo prostor gdje možemo da ostanemo i završimo sve što je potrebno”.

Na nekim opštijim modulima iz ekonomije na predavanjima može biti i do 1.000 studenata, a posebno se izdvajaju predavanja u Logan Hallu, najvećem amfiteatru na UCL-u.

“Iako bi neko možda pomislio da toliki broj studenata stvara distancu, u praksi je često upravo suprotno. Čineći predavanja interaktivnim, ta količina studenata ima i svoje prednosti. Na primjer, kada smo obrađivali gradivo iz teorije igara, cio amfiteatar je učestvovao u strateškoj ‘igri javnog dobra’, kako bismo uporedili stvarne rezultate igre sa teorijskim očekivanjima ekvilibrijuma. Takvi momenti, pored dinamičnosti koju unose u predavanja, naglašavaju ekonomiju kao nauku koja pruža praktičan i fleksibilan okvir za razumijevanje stvarnog svijeta”.

Profesori na UCL-ovoj katedri ekonomije, prema rečima Elene Đukanović, izuzetno su posvećeni, i kao istraživači i kao predavači, u veoma raznovrsnim oblastima ekonomije.

“Profesori dolaze iz različitih djelova svijeta, što me je posebno iznenadilo i što, po mom mišljenju, dodatno doprinosi UCL-ovom identitetu kao jednom od najglobalnijih univerziteta. Među omiljenim predavačima definitivno bih izdvojila profesora matematike Franka Wittea i profesoricu Wendy Carlin. Predavanja Wendy Carlin zaista su bila jedno fantastično iskustvo. Ona je jedna od osnivača CORE Econ kurikuluma, otvorenog resursa za osnovne studije ekonomije koji koristimo na UCL-u tokom prve godine, a koji ekonomiju predstavlja na inovativan način, podstičući razumijevanje matematičkih modela u njihovom stvarnom ekonomskom kontekstu. S druge strane, profesor Frank Witte predmet Matematika za ekonomiste zasniva na ideji proširivanja našeg kvantitativnog ‘toolkita’, zbog čega taj modul predstavlja izuzetno dobru pripremu za zahtjevnije predmete u narednim godinama studija. Upravo zahvaljujući toj matematičkoj osnovi, studentima ekonomije se otvara mogućnost da biraju i znatno zahtjevnije module sa departmana statistike, matematike i prirodnih nauka, koji su među studentima veoma popularni”.

Organizacija crnogorskih studenata

Elena se druži i sa ljudima iz Crne Gore i šireg Balkana, ali i sa prijateljima iz inostranstva koje je upoznala tokom školovanja u Londonu, kao i ranije u Španiji. Upravo činjenicu da čovjek prirodno gradi prijateljstva sa ljudima iz veoma različitih sredina, a da pritom zadrži i bliskost sa ljudima sa naših prostora, smatra jednom od najvećih prednosti međunarodnog iskustva.

“Kada je riječ o društvu sa Balkana, često se okupljamo kroz studentske balkanske organizacije, ali i sa ljudima koje sam upoznala preko OCSI-ja, organizacije crnogorskih studenata u inostranstvu. Sa druge strane, moje društvo iz inostranstva je jednako raznoliko. Bilo da je riječ o prijateljima iz Španije ili iz Londona, u mom okruženju se gotovo uvijek nađe makar neko iz Rusije ili Kine. Često izlazimo i u Phineas Bar i Institute Bar na UCL-u, koji su među omiljenim mjestima za druženje studenata. Upravo ta mješavina različitih jezika, kultura i pogleda na svijet čini druženje posebno zanimljivim i obogaćujućim”.

Na kraju, Elena Đukanović ističe da su je studije možda najviše promijenile u tome što su je učinile sigurnijom u sebe, ali istovremeno i otvorenijom prema neizvjesnosti.

“Dolazak iz male zemlje u izrazito međunarodno i zahtjevno okruženje naučio me da vjerujem svom radu, ali i da ne mora svaki korak u životu biti unaprijed isplaniran. Upravo su mi takva iskustva donijela veću fleksibilnost i otvorenost prema promjenama, kao i spremnost da češće preuzimam rizike. Upoznajući ljude iz različitih kultura, postala sam i svjesnija koliko širina pogleda mijenja čovjeka, ali i koliko nas udaljavanje od poznatog okruženja može naučiti da ranija iskustva sagledavamo iz neke nove, zrelije perspektive”.

Ispiti na kraju akademske godine

U Engleskoj se, objašnjava Elena, većina ispita polaže na kraju akademske godine i obuhvata gradivo od početka septembra, što ispitni rok čini prilično intenzivnim.

“Svaki student dobija broj sjedišta, jedinstveni kandidatski broj i boju, pa cijeli proces djeluje veoma organizovano, ali i pomalo stresno, posebno u prvoj godini kada mi je sve to djelovalo dosta komplikovano. Zanimljivo je da su na ulazu u ispitnu salu čak postavili i znak koji na šaljiv način poredi ispitni period sa serijom Squid Game, što najbolje oslikava kako studenti doživljavaju tu atmosferu”.

Na relaciji Balkan - inostranstvo

Dosadašnja iskustva naučila su Elenu, kako kaže, da je budućnost često mnogo neizvjesnija nego što je zamišljamo, pa zbog toga danas svoje planove posmatra sa više otvorenosti nego ranije.

“Kada razmišljam o profesionalnom putu, posebno me privlače prilike koje bi mi omogućile rad na relaciji Balkan-inostranstvo, jer vjerujem da se upravo na tom spoju mogu steći najvrijednija iskustva i ostvariti najveći doprinos. Čini mi se da će takvih mogućnosti biti sve više, posebno sa daljim približavanjem Crne Gore Evropskoj uniji i, vjerujem, njenim budućim članstvom. Voljela bih da se, nakon što steknem dovoljno iskustva u inostranstvu, jednog dana vratim u moju Crnu Goru i doprinesem njenom daljem povezivanju i integraciji u evropski prostor. Taj povratak ne doživljavam samo kao ličnu želju, već i kao mogućnost da znanje i iskustvo stečeno vani jednog dana dobije puni smisao upravo ovdje”.

Šta je UCL

Univerzitetski koledž u Londonu (UCL) osnovan je 1826. godine i važi za jedan od najuglednijih univerziteta u Evropi i svijetu. Sjedište mu je u Londonu, a univerzitet danas okuplja više od 51.000 studenata iz više od 150 zemalja. U akademskoj 2024/25. godini imao je 51.793 studenta, od čega 25.583 na osnovnim, 20.060 na master i 6.150 na doktorskim studijama.

UCL djeluje kroz 11 fakulteta i spada među vodeće britanske i evropske visokoškolske ustanove. Prema QS World University Rankings 2026, zauzeo je 9. mjesto u svijetu, dok zvanični podaci univerziteta navode i da je drugi u Ujedinjenom Kraljevstvu po istraživačkoj snazi prema REF 2021.

Univerzitet je poznat i po snažnom međunarodnom karakteru: prema zvaničnim podacima, 52 odsto studenata dolazi iz inostranstva. UCL ističe i svoju istorijsku ulogu kao institucija koja je od osnivanja bila otvorena za studente bez obzira na vjersku pripadnost, po čemu je imala posebno mjesto u razvoju visokog obrazovanja u Britaniji.

( Vukašin Obradović )