Prvi maj bez radničkih prava, EU poziva Vladu na dijalog

Delegacije Evropske unije u Podgorici očekuju da se vlasti u Crnoj Gori vrate socijalnom dijalogu, kao i da Crna Gora do trenutka pristupanja uspostavi u potpunosti djelotvoran i održiv sistem socijalnog dijaloga. Unija slobodnih sindikata upozorava da je danas na Prvi maj prestato da važi Opšti kolektivni ugovor, da neće odustati od zahtjeva za povećanje obračunske vrijednosti i zarada. Iz Unije poslodavaca apeluju da se zasada produži postojeći OKU i pozivaju poslodavce da i dalje poštuju radnička prava iako je OKU istekao.

To je saopšteno “Vijestima” iz kancelarije Delegacije EU u Podgorici, Unije slobodnih sindikata i Unije poslodavaca.

Socijalni dijalog je ključna stavka za zaključenje poglavlja 19 Socijalna politika i zapošljavanje. Vlada je planirala da svako poglavlje zatvori do kraja ove godine. Poglavlje 19, odnosi se na radno pravo, zaštitu zdravlja i bezbjednost na radu, ravnopravnost žena i muškaraca, socijalni dijalog i zabranu diskriminacije po pitanju rada i zapošljavanja.

Socijalni dijalog u Crnoj Gori prekinut je nakon 30. marta kada je dogovoreno da se za 30 dana produži važenje Opšteg kolektivnog ugovora, koji je danas prestao da važi. Iz Vlade su tada najavili da će raditi analizu predloga Unije slobodnih sindikata o povećanju obračunske vrijednosti koeficijenta sa 90 na 100 eura, što bi uticalo na rast zarada za 10 odsto, i da će konačni sastanak u vezi Opšteg kolektivnog ugovora i obračunske vrijednosti biti održan 17. aprila. Međutim, kako su naknadno saopštili iz sindikata i Unije poslodavaca, iz Vlade im se od tada nisu javljali i pored više poziva i slanja mejlova.

Zbog tog ignorantskog odnosa Unija slobodnih sindikata je 29. aprila organizovala protest ispred zgrade Vlade i najavila radikalne mjere ukoliko se ne nastavi socijalni dijalog i novi OKU sa uvećanom obračunskom vrijednosti ne bude potpisan za 15 dana. Veče prije protesta iz Vlade su medijima poslali saopštenje da im je predlog o povečanju neprihvatjiv, ali bez detaljnih analiza i svog predloga za budući iznos obračunske vrijednosti. Obračunska vrijednost je na iznosu od 90 eura od 2013. godine i pored obaveze da se godišnje usklađuje sa inflacijom i ekonomskim rastom.

Poslodavci da ne uskraćuju radnička prava

Zamjenik generalnog sekretara Unije poslodavaca Filip Lazović kazao je “Vijestima” da je njihove preporuka poslodavcima da nastave da poštuju radnička prava iz dosadašnjeg OKU-a.

“Mi smo predlagali da se produži postojeći OKU koliko god je potrebno vremenski dok se ne nađe kompromis - ostaje nam nejasno zašto se tome nije pristupilo. Očekujemo da će prevladati svijest o važnosti ovog dokumenta za tržište rada i crnogorsko društvo u cjelini, pa da će se, u skladu sa tim, uskoro doći do rješenja. Očekujemo da će poslodavci koji nemaju drugi kolektivni ugovor osim OKU, pokazati odgovornost kao što se to dešavalo i ranije, te da nam brojni primjeri govore o tome da je društvena odgovornost i davanje više od minimuma i onog što se mora, imanentno crnogorskim poslodavcima”, kazao je Lazović.

Opšti kolektivni ugovor, koji definiše osnovna radnička prava i odnose između poslodavaca i zaposlenih, tako da su radnici u Crnoj Gori na Prvi maj ostali bez osnovnih prava, odnosno poslodavci koji nemaju granske kolektivne ugovore od danas nemaju pravnu obavezu da uvećavaju zarade po osnovu minulog rada, rada noću, prekovremenog, rada nedjeljom i za praznike... Nemaju obavezu ni da isplaćuju otpremnine, pomoći zaposlenom u slučajevima smrti bolesti, daju dodatne dana godišnjeg odmora, omogućavaju rad sindikatima...

EK: Vlasti da obezbijede socijalni dijalog

Iz Delegacije Evropske unije u Podgorici kazali su “Vijestima” da očekuju da Crna Gora pokaže jasno i mjerljivo jačanje socijalnog dijaloga na svim nivoima upravljanja.

“To uključuje jačanje uloge i uticaja socijalnog dijaloga u procesima donošenja odluka na nacionalnom nivou i kreiranju javnih politika, uz obezbjeđivanje da konsultacije sa socijalnim partnerima budu pravovremene, strukturirane i djelotvorne. Crna Gora, takođe, treba da unaprijedi institucionalne i operativne kapacitete organizacija socijalnih partnera, kako na međusektorskom, tako i na sektorskom nivou, omogućavajući im da efikasno predstavljaju svoje članstvo. Paralelno s tim, vlasti treba da preduzmu odgovarajuće mjere kako bi obezbijedile uravnotežen i funkcionalan razvoj i bipartitnog i tripartitnog socijalnog dijaloga, sa posebnim naglaskom na promovisanje i podršku kolektivnom pregovaranju na sektorskom nivou kao ključnom mehanizmu za uređivanje radnih odnosa. U tom kontekstu, treba jasno prepoznati da je socijalni dijalog kontinuiran proces koji se ne prekida kada sindikati organizuju proteste; naprotiv, takvi izrazi predstavljaju sastavni dio demokratskih radnih odnosa i treba da budu praćeni kontinuiranim angažmanom i dijalogom”, kazali su “Vijestima” iz Delegacije EU.

U EU se neće moći prekidati dijalog

Naveli su i da EU očekuju da Crna Gora do trenutka pristupanja ima u potpunosti djelotvoran i održiv socijalni dijalog, kao i da se komunikacija sa socijalnim partnerima ne može prekidati ni u periodima socijalnih tenzija i organizovanja protesta.

“Do trenutka pristupanja EU, očekuje se da Crna Gora uspostavi u potpunosti djelotvoran i održiv sistem socijalnog dijaloga, koji karakteriše redovno i sadržajno učešće javnih vlasti i socijalnih partnera, kao i konkretni rezultati u oblikovanju politika zapošljavanja i socijalne politike. Nadalje, Crna Gora treba da obezbijedi da njene organizacije socijalnih partnera posjeduju potrebnu stručnost, resurse i strukture kako bi aktivno i efikasno učestvovale u socijalnom dijalogu na nivou EU, uključujući učešće u relevantnim evropskim forumima i procesima. To podrazumijeva i održavanje otvorenih kanala komunikacije čak i u periodima socijalnih tenzija, uz obezbjeđivanje da dijalog ostane funkcionalan, konstruktivan i usmjeren ka pronalaženju rješenja”, naveli su iz Delegacije EU.

Poslodavci da ne koriste situaciju

Zamjenica generalnog sekretara Unije slobodnih sindikata Ivana Mihajlović kazala je “Vijestima” da očekuju da poslodavci ne zloupotrebljavaju trenutnu pravnu prazninu što je istekao OKU, već da će nastaviti da poštuju radnička prava koja je on garantovao.

“Iako zaposleni u Crnoj Gori ove godine dočekuju Međunarodni praznik rada bez Opšteg kolektivnog ugovora kao jednog od najznačajnijih akata za svijet rada, kojim su pored ostalog regulisana pitanja potput uvećanja zarada po osnovu minulog rada, rada noću, prekovremenog rada, rada nedjeljom, rada u dane državnih i vjerskih praznika, pomoći zaposlenima, osnovi za uvećanje godišnjeg odmora, otpremnina po osnovu odlaska u penziju i druga važna pitanja, Unija slobodnih sindikata Crne Gore (USSCG) apeluje na sve poslodavce koji su u regulisanju međusobnih prava i obaveza sa svojim zaposlenim upućeni iskljčuivo na Opšti kolektivni ugovor (zaposleni u medijima, trgovini, uslugama, bankarskom sektoru, zaštitari i brojni drugi), da u nastaloj situaciji pokažu odgovornost, strpljenje i human odnos na način što će nastaviti da primjenjuju odredbe koje su godinama unazad bile na snazi i da zadrže postojeći obim prava koji je bio garantovan OKU-om. Ovo posebno iz razloga što nakon svih aktivnosti koje USSCG preduzima i preduzimaće u narednom periodu očekujemo da Vlada Crne Gore, u najkraćem roku, napravi pozitivan iskorak i sa socijalnim partnerima potpiše novi OKU kojim će ne samo zaštititi radna i sindikalna prava već ih i unaprijediti, prvenstveno kroz povećanje koeficijenata složenosti i obračunske vrijednosti koeficijenta”, navela je Mihajlović.

Ćute iz kabineta i ministarstava

Iz kabineta premijera i Ministarstva rada, zapošljavanja i socijalnog dijaloga nisu odgovorili na pitanja “Vijesti” da li će i kada biti nastavljen socijalni dijalog, šta je njihov predlog kao ni da li prekid socijalnog dijaloga i isticanje OKU može negativno uticati na zatvaranje poglavlja 19.

“Vijesti” su pitale i Ministarstvo evropskih poslova Majde Gorčević i glavnog pregovarača Predraga Zenovića, da li je za zaključenje poglavlja 19 Socijalna politika i zapošljavanje nužno postojanje socijalnog dijaloga u Crnoj Gori i da li sadašnji prekid može negativno uticati na planirano zatvaranje ovog poglavlja, ali ni iz ovih institucija nisu poslali odgovore.

Na pitanje “Vijesti” o prekidu socijalnog dijaloga i dogovora o novom Opštem kolektivnom ugovoru nisu odgovorili ni iz Saveza sindikata.

Mugoša traži hitno saslušanje ministarke rada i ministra finansija

Predsjednik skupštinskog Odbora za ekonomiju i poslanik Evropskog saveza Boris Mugoša kazao je “Vijestima” da je zbog neozbiljnog odnosa Vlade prema socijalnim parnerima i situaciji da je najvažniji radnički akt prestao da važi, zatražio hitno konsultativno saslušanje ministarke rada Naide Nišić i ministra finansija Novice Vukovića.

“Po ko zna koji put svjedočimo neodgovornom ponašanju Vlade. Ovoga puta se radi o veoma neozbiljnom odnosu Vlade prema socijalnim partnerima. Zato sam podnio inicijativu da se održi saslušanje resornih ministara zaduženih za socijalni dijalog i finansije, ministarke Nišić i ministra Vukovića, povodom kompleksne situacije oko Opšteg kolektivnog ugovora. Predložio sam da se na tu sjednicu pozovu i predstavnici sindikata i udruženja poslodavaca”, kazao je Mugoša.

On podsjeća da se Opštim kolektivnim ugovorom uređuju prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa kao i druga pitanja od značaja za zaposlenog i poslodavca.

“Njegovim istekom 30. aprila bez značajnog dijela radničkih prava od 1. maja bi moglo da ostane oko sto hiljada zaposlenih iz djelatnosti koje nemaju granske kolektivne ugovore ili kolektivne ugovore sa poslodavcem. Zbog svega navedenog sam ukazao na neophodnost održavanja navedenog saslušanja u najkraćem mogućem roku. Pozivam Vladu da se uozbilji i da se umjesto davanja neprimjerenih saopštenja vrati za pregovarački sto sa socijalnim partnerima i dogovori OKU na bazi njihovih inputa”, naveo je Mugoša.

Mihajlović: Do 14. maja čekamo odgovor Vlade

Mihajlović je navela je i da očekuje da se Vlada hitno vrati pregovorima, kao i da neće odustati od radikalizacije protesta ukoliko se dogovor ne postigne do 14. maja.

“Na održanom protestnom okupljanju u organizaciji USSCG, koji je predstavljao samo upozorenje i poziv Vladi Crne Gore da pokaže odgovoran odnos prema socijalnim partnerima, socijalnom dijalogu i nespornoj činjenici da je nužno povećati zarade zaposlenima u Crnoj Gori, poručili smo da od Vlade očekujemo da najkasnije u narednih 15 dana potpiše sa socijalnim partnerima novi Opšti kolektivni ugovor u obliku koji je među njima usaglašen još tokom prošle godine ili u naprednijem obliku za koji smo vjerovali da je Vlada bila spremna da iznađe rješenja koja će biti prihvatljiva za poslodavce a čime bi dodatno unaprijedili već postojeći kompromis u interesu svih zaposlenih. Ukoliko se isto ne realizuje i ukoliko se desi da Vlada nastavi sa ignorantskim odnosom prema našim zahtjevima ali i generalno prema socijalnom dijalogu, USSCG je najavila da će na nivou svojih organa donijeti odluke o daljim koracima koji mogu podrazumijevati i radikalizaciju legitimnih oblika sindikalne borbe”, kazala je Mihajlović.

Ona navodi da Vlada mora da preuzme punu odgovornost za dalju sudbinu socijalnog dijaloga.

“Poziv za nastavak dijaloga je upućen, naši zahtjevi su nebrojeno puta do sada argumentovani i obrazloženi, sada je krajnji trenutak da se Vlada za pregovaračkim stolom, a ne putem sredstava javnog informisanja, obrati socijalnim partnerima i preuzme punu odgovornost za dalju sudbinu Opšteg kolektivnog ugovora, stanje socijalnog dijaloga i standard zaposlenih i građana i građanki”, kazala je Mihajlović.

( Goran Kapor )