"Sparta 2.0" Evropa bi brzo mogla da se oslobodi vojne zavisnosti od SAD, ali to zavisi od političke volje

Evropa bi relativno brzo i bez dodatnih izdataka mogla da se oslobodi vojne zavisnosti od Sjedinjenih Američkih Država (SAD), ali to u prvom redu zavisi od političke volje, ocijenila je grupa stručnjaka iz oblasti privrede, nauke i politike.

U dokumentu "Sparta 2.0", koji je danas objavljen, oni su ocijenili da bi takva potpuna odbrambena autonomija Evrope u periodu od deset godina koštala oko 500 milijardi eura, što znači 50 milijardi godišnje.

"Sposobnost suverenog djelovanja i odvraćanja nije stvar izdataka, nego je stvar političke volje", navodi se u dokumentu.

Prema procjeni stručnjaka, suštinski napredak u pravcu odbrambene samostalnosti Evrope bio bi srednjoročno moguć u roku od tri do pet godina. Široka autonomija bi u većini oblasti bila ostvariva u roku od pet do deset godina.

Do 2030. godine troškovi bi iznosili između 150 i 200 milijardi eura.

"Ta agenda bi mogla da se sprovede u okvirima sadašnjeg finansijskog planiranja, ako bi se trećina planiranog uvećanog evropskog odbrambenog budžeta od 200 milijardi eura godišnje uložila na pravi način", piše u dokumentu.

U odnosu na ukupnu evropsku ekonomiju, to bi bilo oko 0,25 odsto BDP. Ipak se dodaje da su kod procjene troškova moguća i značajnija odstupanja.

Glavni autor studije je predsjednik Instituta za svjetsku privredu iz Kila (IfW), profesor ekonomije Moric Šularik, a na dokumentu su radili i preduzetnica i stručnjakinja za tehnologiju Žanet cu Firstenberg, politikolog Niko Lange, menadžer i bivši šef uprave njemačkog Telekoma Rene Oberman i bivši šef Erbas grupe i predsjednik Njemačkog društva za spoljnu politiku (DGAP) Tom Enders, koji je sada na čelu uprave vojnog koncerna KNDS.

Autori ističu da usko grlo u realizaciji takvog projekta nijesu ni novac ni tehnologija.

"Realizacija programa zavisi od postavljanja političkih prioriteta i vođstva, industrijske koordinacije i spremnosti da se za sobom ostavi neefikasna i skupa fragmentacija evropske odbrane", ocjenjuje se u istraživanju.

Kao primjer fragmentacije se navodi da Evropa ima 14 različitih tipova tenkova, 15 tipova borbenih mlaznjaka i različite sisteme komandovanja. To, prema jednom istraživanju njemačke Fondacije nauka i politika, doprinosi da Evropa ostvaruje 30 do 40 odsto manje sposobnosti po svakom uloženom euru od neke konsolidovane države.

"Svaki euro koji se uloži u softver, vještačku inteligenciju ili svemirska istraživanja može da proizvede ekonomski multiplikator od 1,5", rekao je Šularik.

Autori uz to traže i promjenu paradigme kod odbrambenih nabavki - napuštanje detaljnih smjernica u korist ugovora koji bi bili vezani za rezultate.

"Pitanje nije da li ćemo investirati, nego da li ćemo investicije usmjeriti tako da osnažuju sposobnost djelovanja Evrope i u njoj usidre tehnološko liderstvo i stvaranje industrijske nove vrijednosti", rekao je stručnjak za bezbjednost Lange.

Za prevazilaženje strateške zavisnosti od SAD, autori su identifikovali deset ključnih oblasti. Među njima su stvaranje jedinstvenog komandnog sistema, masovna proizvodnja dronova, razvoj protivvazdušne odbrane i satelitskog izviđanja.

Kao uslov se navodi i razvoj sopstvenih balističkih raketa dugog dometa i razvoj u oblasti elektronskog ratovanja. Upravo za te ključne oblasti autori do 2030. godine predviđaju izdatke od 150 do 2.300 milijardi eura.

Ocijenili su i da realizacija te evropske odbrambene autonomije može da se ostvari preko koalicije pojedinih država, prije nego preko svih država zajedno. Kao primjer su naveli mogućnost da Njemačka, Francuska, Poljska i Velika Britanija koordinišu velike strateške programe.

Autori dokumenta su u istraživanju pod pojmom Evropa obuhvatili članice Evropska unije, Veliku Britaniju i Norvešku.

( Beta )