EU ne želi da pregovara po Putinovim pravilima

Evropske vlade su juče odbacile predlog ruskog predsjednika Vladimira Putina da bi bivši njemački kancelar Gerhard Šreder mogao da ih predstavlja u mogućim budućim razgovorima sa Moskvom o bezbjednosti kontinenta.

Tokom vikenda, ruski lider je predložio Šredera - svog dugogodišnjeg saveznika - kao moguću ličnost koja bi pomogla da se obnove razgovori sa Evropom, rekavši da bi on “lično” podržao bivšeg njemačkog lidera za tu ulogu.

Međutim, ministri spoljnih poslova Evropske unije, juče su uoči sastanka u Briselu, izrazili su skepticizam da je Rusija spremna da okonča rat i iskreno pregovara o miru i bezbjednosti za Evropu.

Oni su, kako prenosi Rojters, odbacili bilo kakvu ulogu za Šredera, koji je radio za ruske državne kompanije i njegovao blizak odnos s Putinom. “Jasno je zašto Putin želi da on bude ta osoba - da bi, zapravo... sjedio s obje strane stola”, rekla je novinarima šefica spoljne politike EU Kaja Kalas.

“Ako Rusiji damo pravo da imenuje pregovarača u naše ime... to ne bi bilo naročito mudro.”

Upitana kasnije da li bi lično mogla da učestvuje u takvim razgovorima, Kalas je rekla:

„Kada političar sam ne zatrubi u svoju trubu, ona obično ostane netaknuta. Zato moram reći da mislim da bih umjela da prozrem zamke koje Rusija postavlja.“

Dodala je da nema naznaka da je Rusija spremna da se uključi u razgovore u dobroj vjeri i da bi Evropljani najprije morali da se dogovore šta žele od eventualnih pregovora.

Njemački ministar za Evropu Ginter Krihbaum rekao je da Šreder, koji je bio kancelar od 1998. do 2005, nema kredibilitet da bude “pošten posrednik”. “On je, i svakako je bio, pod snažnim uticajem Putina. Bliska prijateljstva mogu biti legitimna bilo gdje u svijetu, ali ne pomažu da neko bude percipiran kao nepristrasan posrednik”, rekao je Krihbaum.

“Gardijan” podsjeća da je Šreder (82) ranije zauzimao visoke pozicije u ruskim energetskim projektima, uključujući rad na gasovodima Sjeverni tok i mjesto u upravnom odboru ruske naftne kompanije Rosnjeft. Sa te funkcije se povukao nekoliko mjeseci nakon početka ruske invazije na Ukrajinu ali nikada nije izričito osudio Putina zbog invazije.

Mark Galeoti, stručnjak za rusku politiku, opisao je predlog kao “klasičnu Putinovu ideju”. “Pokušava da zvuči razumno, ali svaki potencijalni dijalog uokviruje na način koji njemu najviše odgovara”, rekao je Galeoti za Tajms radio.

Putinov iznenadni predlog uslijedio je nakon što je ruski predsjednik nagovijestio da bi se sukob u Ukrajini mogao približavati kraju, što je rijedak slučaj da je Putin, čini se, naznačio mogući vremenski okvir za okončanje invazije.

Međutim, Putinovi najbliži savjetnici rekli su da Kremlj i dalje zahtijeva da Ukrajina povuče svoje trupe iz istočnog regiona Donbasa kao preduslov za buduće pregovore.

Ruski predsjednik je i dalje odlučan da ove godine silom zauzme preostale djelove tog regiona prije nego što počnu bilo kakvi ozbiljni razgovori, kazali su za “Gardijan” izvori upoznati s njegovim razmišljanjem.

Njemački ministar odbrane Boris Pistorijus ocijenio je da su Putinove izjave o miru vjerovatno varka.

“Ako vidi da se kraj ovog rata približava, zar ne bi mogao jednostavno sam da ga okonča? Tada bi imao kontrolu nad tajmingom”, rekao je Pistorijus tokom posjete Kijevu.

“Umjesto toga, kao i uvijek, postavlja uslove. Treba se bojati - a nadam se da griješim - da je ovo još jedna obmana. Ali to se ne može isključiti i čini se da je dio njegove strategije hibridnog rata”, dodao je. Ministar odbrane je rekao da Putin “pokušava da skrene pažnju sa sopstvenih slabosti”.

EU od početka ruske invazije na Ukrajinu 2022. sprovodi politiku izolacije Rusije. Uvela je sankcije i imala malo političkih i diplomatskih kontakata na visokom nivou s Rusijom.

Međutim, pošto pregovori predvođeni SAD o okončanju sukoba bilježe slab napredak dok se Vašington fokusira na rat u Iranu, neki evropski zvaničnici pozvali su EU da razmotri direktne razgovore s Moskvom, moguće pod vođstvom specijalnog izaslanika.

Predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta rekao je prošle nedjelje da razgovara s drugim liderima EU “kako bismo se organizovali i utvrdili šta nam je potrebno” za razgovor s Rusijom kada dođe “pravi trenutak”.

Ukrajinski ministar spoljnih poslova Andrij Sibiha rekao je da bi EU mogla biti uključena u razgovore koji bi bili “komplementarni” pregovorima predvođenim SAD, ali nije iznio više detalja.

“Mogli bismo govoriti o novoj ulozi Evrope”, rekao je novinarima u Briselu. “Imamo glavne mirovne pregovore pod vođstvom SAD i taj kanal nam je potreban... ali Evropa bi takođe mogla da odigra svoju ulogu.”

Kalas i nekoliko ministara rekli su da EU najprije treba da pojača pritisak na Rusiju i usaglasi šta želi od eventualnih razgovora prije nego što počne da razmatra pregovore ili izbor predstavnika.

“Nije riječ o tome da se neko izabere”, rekao je litvanski ministar spoljnih poslova Kestutis Budris. “Treba da se vratimo osnovama, a osnova je da pripremimo naše instrumente za pritisak na Rusiju.”

Austrijska ministarka spoljnih poslova Beate Majnl-Rajzinger rekla je da je vrijeme da se EU aktivnije uključi u razgovore s Rusijom i imenuje pregovarački tim.

“Ali o tome ćemo odlučiti mi - neće Rusija”, rekla je.

Ministri spoljnih poslova Evropske unije razgovarali su juče u Briselu o novom, 21. paketu sankcija protiv Rusije, koji bi trebalo da bude usmjeren na ruski vojno-industrijski kompleks.

“Na meti nam je vojno-industrijski kompleks Rusije, a naravno države članice mogu iznijeti i predloge koji se tiču flote u sjenci”, rekla je Kalas.

Evropska unija je prošlog mjeseca odobrila 20. paket sankcija protiv Rusije, kao i zajam Ukrajini od 90 milijardi eura.

( N.B. )