Sad bi jedino Tivat mogao postati grad: Koje novine donosi prekjuče utvrđen Predlog zakona o lokalnoj samoupravi

Od svih opština u Crnoj Gori, za sada bi jedino Tivat potencijalno mogao da ispuni uslove da dobije status grada, shodno odredbama Predloga zakona o lokalnoj samoupravi - saznaju “Vijesti” iz Vlade.

U predlogu koji je izvršna vlast utvrdila prekjuče i koji će poslati parlamentu na usvajanje, jedna od ključnih novina je uvođenje grada kao jedinice lokalne samouprave, koji bi trebalo da ima širi krug nadležnosti u odnosu na opštine.

U obrazloženju predloga piše da se posebnim zakonom može predvidjeti da gradovi vrše širi opseg nadležnost u oblasti obrazovanja, primarne zdravstvene zaštite, socijalne i dječje zaštite, zapošljavanja...

Prema odredbama važećeg zakona, jedinice lokalne samouprave su opština, opština u okviru Glavnog grada (više ih nema), Glavni grad i Prijestonica.

U predlogu zakona, u koji je redakcija imala uvid, precizirano je da opština može steći status grada pod uslovom da je urbani, privredni, ekonomski, administrativni, kulturni, turistički, obrazovni ili zdravstveni centar, da ima administrativne kapacitete (odgovarajuću organizacionu strukturu organa i službi, dovoljan broj zaposlenih s odgovarajućim kvalifikacijama i obezbijeđene prostorne i tehničke uslove za rad) za vršenje poslova iz svoje nadležnosti i poslova državne uprave koji joj mogu biti preneseni ili povjereni.

Uslov je i da opština ima obezbijeđenu saobraćajnu vezu s okolnim jedinicama lokalne samouprave, da najmanje na dijelu teritorije ima urbani karakter uređenja i da ispunjava kriterijum iz člana 32 predloga. Njime je predviđeno da status grada mogu steći opštine kod kojih je udio sopstvenih prihoda u ukupnim prihodima u posljednjih pet godina veći od 30 odsto, i čiji organi, posebne, stručne i javne službe nemaju poreskog i drugog duga prema državi, kontinuirano dvije godine prije sticanja statusa grada.

GRAD MORA IMATI VIŠE OD 10.000 STANOVNIKA

Predlogom zakona definisano je da je opština osnovni oblik lokalne samouprave u kojoj građani i organi lokalne samouprave uređuju i upravljaju znatnim dijelom javnih poslova, dok je grad oblik jedinice lokalne samouprave koji predstavlja urbani, privredni, ekonomski, administrativni, kulturni, turistički, obrazovni ili zdravstveni centar, i koji ima više od 10.000 stanovnika.

Da bi opština dobila status grada, pokreće se postupak odlukom skupštine opštine, na predlog predsjednika opštine ili najmanje trećine odbornika, uz obaveznu izradu elaborata o ispunjenosti zakonom propisanih uslova i kriterijuma.

“Nakon dostavljanja odluke i elaborata, Ministarstvo (javne uprave) pribavlja mišljenja i podatke od nadležnih organa državne uprave, a potom Vladi predlaže obrazovanje posebne komisije za ocjenu ispunjenosti uslova. Komisiju čine predstavnici relevantnih državnih organa, Zajednice opština, predstavnik jedinice lokalne samouprave koja je podnijela zahtjev, kao i stručna lica iz odgovarajućih oblasti, kad je to potrebno”, piše u obrazloženju predloga zakona.

Na osnovu mišljenja komisije, kako se navodi u obrazloženju, Vlada donosi odluku o ispunjenosti uslova za sticanje statusa grada, a ukoliko ocijeni da su uslovi ispunjeni - utvrđuje predlog zakona kojim se uređuje teritorijalna organizacija Crne Gore.

Prema predlogu, statutom Glavnog grada i grada koji ima više od 50.000 stanovnika, može se osnovati jedna ili više gradskih opština. “Vijesti” saznaju da bi amin za formiranje gradskih opština trebalo da daje Vlada, nakon što utvrdi da neki grad, nakon što je podnio inicijativu za to, ispunjava propisane uslove.

UVODI SE SKUPŠTINA GRAĐANA

Dokumentom u koji su “Vijesti” imale uvid propisano je i uvođenje skupština građana, kao modela deliberativne demokratije, detaljnije uređivanje građanskih inicijativa, peticija i građanskih žalbi, kao i obaveza lokalne uprave da o podnijetim inicijativama, preporukama i zahtjevima odlučuje u jasno propisanim rokovima i o tome obrazloženo obavještava građane.

Skupštinu građana čine nasumično izabrani građani s prebivalištem ili boravkom na teritoriji jedinice lokalne samouprave, uz obaveznu zastupljenost različitih društvenih grupa, a saziva se najmanje jednom godišnje radi razmatranja pitanja važnih za razvoj lokalne zajednice i davanja preporuka organima lokalne samouprave.

Predsjednik jedinice lokalne samouprave i skupština dužni su da u propisanim rokovima razmotre preporuke skupštine građana i odluče o njihovom prihvatanju ili neprihvatanju.

Sistemska novina predloga je i osnivanje savjeta za lokalnu samoupravu, radi praćenja razvoja sistema lokalne samouprave, predlaganja mjera za njegovo unapređenje, jačanja saradnje između lokalnih i državnih organa, kao i razmatranja propisa koji uređuju nadležnosti, prava i obaveze jedinica lokalne samouprave.

Savjet se obrazuje na period od četiri godine i čine ga predstavnici lokalnih samouprava, njihove asocijacije, državnih organa i organa državne uprave, Ustavnog i Upravnog suda, nevladinih organizacija i istaknuti stručnjaci u oblasti lokalne samouprave.

Predsjednik, članovi i sekretar imaju pravo na mjesečnu naknadu za svoj rad, a Vlada detaljnije uređuje zadatke, način rada, visinu naknade i druga pitanja važna za funkcionisanje Savjeta.

Predlogom je predviđeno da Savjet za lokalnu samoupravu obrazuje tematske mreže u ključnim upravnim oblastima, a po potrebi i u drugim oblastima. Tematske mreže okupljaju predstavnike svih jedinica lokalne samouprave i nadležnih državnih organa radi razmatranja zajedničkih pitanja, davanja predloga pri izradi zakona, podzakonskih akata i strateških dokumenata, razmjene informacija o primjeni propisa i javnih politika, kao i razmjene dobrih praksi.

Članovi tematskih mreža imaju pravo na mjesečnu naknadu, a Vlada uređuje način rada, visinu naknade i druga pitanja važna za njihovo funkcionisanje.

INFORMACIONI SISTEM ZA PRAĆENJE RADA OPŠTINA

Kao posebna novina u predlogu, preciznije se uređuju oblici međuopštinske saradnje, uključujući mogućnost obrazovanja zajedničkih organa i službi, osnivanja zajedničkih privrednih društava i ustanova, zajedničkog učešća u projektima, kao i drugih oblika funkcionalnog povezivanja jedinica lokalne samouprave.

Predviđa se da jedinice lokalne samouprave mogu dobrovoljno sarađivati, udruživati sredstva i zajednički obavljati poslove iz svoje nadležnosti radi efikasnijeg zadovoljavanja potreba lokalnog stanovništva.

Mogu osnivati asocijacije na nivou Crne Gore, sarađivati s lokalnim zajednicama i organizacijama iz drugih država, te uključivati se u regionalne i međunarodne organizacije lokalnih vlasti.

Međusobna saradnja ostvaruje se putem zajedničkih organa, službi, ustanova, privrednih društava, projekata ili drugih zakonom dozvoljenih oblika, na osnovu pisanog sporazuma kojim se uređuju prava, obaveze, organizacija, finansiranje i odgovornost učesnika.

Novina je i uvođenje digitalne transformacije lokalne samouprave i uspostavljanje informacionog sistema za praćenje rada opština.

Precizirano je da Ministarstvo (javne uprave) uspostavlja informacioni sistem za praćenje rada lokalne samouprave, radi efikasnijeg vršenja poslova, praćenja stanja u oblasti lokalne samouprave i ostvarivanja na lokalnom nivou nadležnosti organa državne uprave u upravnim oblastima za koje su osnovane.

Informacioni sistem koristi se za dostavljanje podataka, akata, izvještaja i drugih informacija koje su jedinice lokalne samouprave dužne da dostavljaju organima državne uprave.

To se, kako je pojašnjeno, odnosi naročito za dostavljanje izvještaja o vršenju prenijetih, odnosno povjerenih poslova, izvještaja o primjeni zakona i drugih propisa na lokalnom nivou, podataka o donošenju i sprovođenju razvojnih, planskih i strateških dokumenata i drugih dokumenata iz nadležnosti jedinice lokalne samouprave, na zahtjev organa državne uprave.

Formiraće službe za evropske integracije

Predlogom je predviđeno i formiranje službi za evropske integracije u lokalnim samoupravama i službe za informaciono-komunikacione tehnologije (IT).

U dokumentu, u koji su “Vijesti” imale uvid, precizira se da služba za evropske integracije priprema i upravlja projektima finansiranim iz fondova EU, koordinira aktivnosti evropskih integracija s lokalnim i državnim organima, prati mogućnosti finansiranja, izrađuje izvještaje o realizaciji projekata i promoviše evropske integracije radi ekonomskog i socijalnog razvoja lokalne samouprave.

Predviđeno je da jedinica lokalne samouprave ima službu za informaciono-komunikacione tehnologije, koja upravlja IT infrastrukturom, realizuje projekte iz oblasti informacionih tehnologija, razvija elektronske usluge i pruža tehničku podršku organima lokalne uprave.

Nadzor nad zakonitošću i efikasnošću rada ovih službi vrši predsjednik jedinice lokalne samouprave.

( Željka Vučinić )