Državljanstvo kupilo 867 investitora, još sedam čeka

Državljanstvo Crne Gore dobilo je 867 stranaca na osnovu investicija kroz program ekonomskog državljanstva i plaćanje administrativne takse i naknade za inovacije, u proceduri kod Uprave policije je još sedam zahtjeva. Ukupno je odbijeno 239 zahtjeva.

To je navedeno u Informaciji o stanju Posebnog programa ulaganja od posebnog značaja za privredni i ekonomski interes Crne Gore (finansijski aspekt), sa podacima na dan 30. april 2026. godine.

Osim samog investitora, državljanstvo su po istoj aplikaciji mogli steći njihovi supružnici i djeca. Tako da ukupna brojka može da bude i preko dvije hiljade stranaca koji po ovom osnovu postaju crnogorski državljani.

Njihove ukupne investicije iznosile su 251 milion eura, dok su plaćali i naknadu od 100 hiljada eura. Od naknade, umanjeno za provizije agenata i banaka, prikupljeno je 43,5 miliona kao administrativne takse za budžet i još 31,2 miliona eura za Fond za inovacije.

Prema ovom programu crnogorsko državljanstvo mogao je dobiti stranac ukoliko investira 450 hiljada eura u jedan od razvojnih projekata u Glavnom gradu i primorskom regionu ili iznos od najmanje 250 hiljada eura u sjevernom ili središnjem regionu izuzev Podgorice.

Iako su se razvojni programi odnosili na investiranje u turizam, poljoprivredu i prerađivačku industriji, 250,5 miliona odnosi se na turizam, odnosno kupovinu apartmana i stanova u takozvanim kondo hotelima investitora koje je birala Vlada, dok se svega pola miliona odnosi na investicije stranaca u poljoprivredu i prerađivačku industriju.

Na listi investicija u turizam, u koje su stranci mogli ulagati - kupovati stanove, nalaze se djelovi naselja Porto Montenegro, PortoNovi, Luštica Bay, ali i domaćih investitora u Kolašinu i Žabljaku poput Zorana Bećirovića, Petrosa Statisa, “Bemaxa”,...

Program je trajao do 31. decembra 2022. godine, a Agenciji za investicije Crne Gore predato je ukupno 1.113 zahtjeva za sticanje crnogorskog državljanstva po ovom osnovu.

Program je prekinut na zahtjev Evropske unije, koja je navodila da Crna Gora kao kandidat za članstvo ne može prodavati svoja državljanstva i otvorenih sumnji u njegovu regularnost i bojazni da državljanstvo buduće članice ne dobiju neka sumnjiva lica, kao i “zbog rizika poput pranja novca, finansiranja terorizma i organizovanog kriminala”. EU se protivi ovom projektu od samog njegovog početka iz 2019. godine.

Vlada Dritana Abazovića je u januaru 2023. godine zvanično obavijestila Evropsku komisiju da je 31. decembra 2022. prekinula sa prijemom novih zahtjeva, i da je to na liniji preporuka EK o rizicima koje ovaj program nosi sa sobom. Nastavljeno je obrađivanje zahtjeva koji su bili predati prije tog roka, a njih je u tom trenutku bilo 787.

Iz Vlade je tada saopštavano da traže alternativu kako bi sličan program nastavili na način da bude prihvatljiv EU, a koji bi zadovoljio interese Crne Gore o ekonomskom razvoju.

Prema ranijim podacima više od polovine aplikanata bilo je iz Rusije, a zatim slijede Kina, SAD, Ukrajina, Vijetnam, Liban,..

U sudskim sporovima 25 zahtjeva koje je MUP ranije odbio

Više aplikanata koji su odbijeni, kako su “Vijesti” objavile, podnijelo je tužbe protiv Crne Gore zbog čega je Upravni sud, krajem novembra 2025. godine, poništio više rješenja Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) ocjenjujući da su donijeta uz pogrešnu primjenu zakona.

Iako su presude jasne, ni nakon pola godine MUP nije okončao dio postupaka niti postupio po sudskim odlukama, zbog čega je advokat nekoliko aplikanata iz Rusije Miloš Vukčević prije dvije sedmice u “Vijestima” upozorio da država zbog odugovlačenja rizikuje milionsku štetu, ali i potencijalne nove sudske sporove.

U presudama Upravnog suda, koje se odnose na 25 aplikacija, utvrđeno je da je MUP prilikom odbijanja aplikanata pogrešno primjenjivao materijalno pravo, oslanjajući se na odredbe Zakona o crnogorskom državljanstvu, koje se ne odnose na Program ekonomskog državljanstva.

Iz MUP-a su tada kazali da bez obzira na procedure predviđene odredbom člana 4 Odluke o kriterijumima, načinu i postupku izbora lica koje može steći crnogorsko državljanstvo prijemom kroz poseban Program ekonomskog državljanstva - Vlada zadržava pravo da sama sprovodi nezavisne provjere aplikanata, “po svojoj diskreciji i u skladu sa mjerodavnim i međunarodnim pravom”.

MUP je kao ključni razlog za odbijanje zahtjeva naveo negativna mišljenja ANB-a, koja su ukazivala na navodne smetnje sa aspekta nacionalne bezbjednosti.

Po osnovu investicija i naknada, njima je na prelaznom računu ostalo zarobljeno osam miliona eura, do rješenja spora.

( Goran Kapor )