Ko zatraži sjednicu, može je i sazvati: Novim zakonom predviđen mehanizam za sprečavanje blokade rada gradskih skupština

Predlogom zakona o lokalnoj samoupravi, koji je Vlada utvrdila prošle sedmice, predviđa se uvođenje deblokirajućeg mehanizma kako bi se spriječilo da šef lokalne skupštine blokira njen rad odbijanjem zakazivanja sjednice.

To znači da ako ovlašćeni predlagač - predsjednik opštine, odbornici lokalnog parlamenta ili građani čiji se broj utvrđuje statutom opštine - zatraži sjednicu, a predsjednik skupštine je ne zakaže u zakonskom roku, podnosilac zahtjeva može sam sazvati zasjedanje.

U tom slučaju, sjednicu ne bi vodio šef parlamenta, već odbornik kog odredi podnosilac inicijative.

“Time se sprečava mogućnost blokade rada skupštine i obezbjeđuje nesmetano funkcionisanje lokalne vlasti i ostvarivanje prava odbornika i građana”, piše u obrazloženju predloga zakona, u koji su “Vijesti” imale uvid.

Predlogom se uređuje i način sazivanja, održavanja i okončanja sjednica lokalnog parlamenta, s ciljem, kako se navodi, obezbjeđivanja kontinuiteta rada predstavničkog organa, efikasnosti odlučivanja i sprečavanja institucionalnih blokada.

Dokumentom je propisano da sjednicu skupštine saziva njen predsjednik po potrebi, a najmanje jednom u tri mjeseca, po sopstvenoj inicijativi, na zahtjev predsjednika opštine, najmanje trećine odbornika ili po inicijativi građana, u roku od 15 dana od podnošenja zahtjeva, odnosno inicijative.

Iz te odredbe, kako piše u predlogu, proizilazi da predsjednik skupštine nema diskreciono pravo da odlučuje da li će sazvati sjednicu kad su zahtjev podnijeli ovlašćeni subjekti, već je dužan da to učini u zakonom propisanom roku.

“Na taj način jača se princip političke odgovornosti i omogućava aktivnije učešće odbornika, izvršne vlasti i građana u radu predstavničkog organa”, piše u obrazloženju predloga.

Završiti sjednicu za dva mjeseca

U dokumentu se navodi i da je, imajući u vidu ovakvo zakonsko rješenje, stručna služba skupštine dužna da pruži stručnu, administrativnu i tehničku podršku i u slučaju sjednice koju saziva ovlašćeni podnosilac inicijative, kako bi se obezbijedilo zakonito i nesmetano održavanje zasjedanja.

“Stavom 6 dodatno se ograničava mogućnost odlaganja sjednice, tako što je propisano da predsjednik skupštine može odložiti sjednicu koju je sazvao samo u slučaju nepostojanja kvoruma za rad, dok u svim drugim slučajevima odluku o odlaganju donosi sama skupština. Na taj način sprečava se arbitrarnost u upravljanju radom skupštine i jača autonomija predstavničkog organa u odlučivanju o sopstvenom radu”, istaknuto je u predlogu zakona.

Njime je dalje propisano da se sjednica lokalnog parlamenta mora održati najkasnije u roku od 15 dana od sazivanja, dok je kao značajna novina uvedena obaveza da sjednica mora biti završena najkasnije u roku od dva mjeseca od sazivanja.

“Ovim rješenjem po prvi put se jasno definiše vremenski okvir trajanja sjednice i ograničava mogućnost njenog neodređenog odlaganja ili prekidanja”, navodi se u obrazloženju.

Predlogom je predviđeno da se, radi otklanjanja dilema iz dosadašnje prakse, održanom sjednicom smatra ona na kojoj je odlučeno o svim tačkama predloženog, odnosno utvrđenog dnevnog reda.

“To podrazumijeva da se o svakoj tački mora donijeti određena odluka, bilo pozitivna ili negativna. Istovremeno, ova odredba ne isključuje pravo predlagača da, iz opravdanih razloga, povuče pojedinu tačku dnevnog reda prije odlučivanja”, ističe se.

U predlogu se navodi da je, radi sprečavanja paralelnog vođenja više nezavršenih sjednica i stvaranja pravne nesigurnosti u radu skupštine, propisano da se nova sjednica ne može sazvati dok prethodno sazvana ne bude okončana.

“Na taj način doprinosi se efikasnijem radu skupštine, većoj pravnoj sigurnosti i urednijem odvijanju procesa odlučivanja”, dodaje se.

Poništavanje akata s nezakonite sjednice

Posebno značajna novina sadržana je u odredbi kojom se propisuje da pojedinačni akti donijeti na nezakonito sazvanoj ili održanoj sjednici podliježu obaveznom poništavanju, u skladu sa zakonom kojim se uređuje upravni postupak. Time se, kako se obrazlaže, dodatno afirmiše princip zakonitosti i otklanjaju pravne posljedice akata donijetih u nezakonitom postupku.

“Suština ovog člana je uspostavljanje jasnog sistema institucionalnog nadzora nad zakonitošću rada Skupštine, uz istovremeno očuvanje autonomije lokalne samouprave i obezbjeđivanje djelotvornih mehanizama zaštite ustavnog i pravnog poretka”, obrazlaže se.

Predlogom zakona predviđa se uspostavljanje mehanizama nadzora nad zakonitošću sazivanja i održavanja sjednica lokalne skupštine, u skladu s principima ustavnosti i zakonitosti. Propisano je da Ministarstvo (javne uprave), kad utvrdi da je sjednica sazvana ili održana suprotno odredbama zakona, upozorava predsjednika skupštine i nalaže mu da u određenom roku preduzme mjere radi uspostavljanja zakonitog sazivanja, odnosno održavanja sjednice.

Na taj način se, kako se navodi, uspostavlja preventivni i korektivni mehanizam kojim se lokalnoj samoupravi ostavlja mogućnost da sama otkloni utvrđene nezakonitosti prije preduzimanja strožih mjera državnog nadzora.

“Ukoliko predsjednik skupštine ne postupi po upozorenju Ministarstva u ostavljenom roku, Ministarstvo predlaže Vladi da obustavi od izvršenja opšte akte donijete na takvoj sjednici. Time se dodatno jača sistem kontrole zakonitosti rada predstavničkog organa i sprečava pravno dejstvo akata koji su donijeti u postupku suprotnom zakonu”, piše u dokumentu u koji su “Vijesti” imale uvid.

Njime je propisano i da Vlada, nakon donošenja odluke o obustavi izvršenja opšteg akta, pokreće postupak za ocjenu ustavnosti i zakonitosti pred Ustavnim sudom, najkasnije u roku od 30 dana. Tim rješenjem se, kako se navodi, obezbjeđuje sudska kontrola zakonitosti i ustavnosti akata lokalne samouprave, uz poštovanje principa podjele vlasti i ustavne zaštite lokalne samouprave.

“Istovremeno, propisano je da će se, ukoliko Vlada u ostavljenom roku ne pokrene postupak pred Ustavnim sudom, obustavljeni opšti akt primjenjivati. Na taj način uspostavlja se vremensko ograničenje trajanja mjere obustave i obezbjeđuje pravna sigurnost u pogledu pravnog dejstva akata lokalne samouprave”, dodaje se.

Srednjoročni program rada lokalne uprave

Predlogom zakona predviđeno je da se uvodi srednjoročni program rada lokalne uprave, koji se donosi za period do četiri godine.

Time se, kako se obrazlaže, uspostavlja kontinuitet u planiranju rada lokalne uprave i omogućava povezivanje svakodnevnih aktivnosti uprave s dugoročnim razvojnim prioritetima jedinice lokalne samouprave.

“Propisano je da polazne osnove za pripremu srednjoročnog programa rada predstavljaju mjere ekonomske politike, obaveze koje proizilaze iz zakona i strateških dokumenata, srednjoročnog programa rada Vlade i procesa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji. Na taj način obezbjeđuje se usklađenost lokalnih politika s razvojnim i strateškim prioritetima na državnom nivou, kao i s obavezama iz procesa evropskih integracija”, navodi se u predlogu zakona.

Ako skupština ne skrati sebi mandat, o tome će odlučiti Vlada

Predlogom koji je utvrdila Vlada predviđa se uvođenje mehanizma za prevazilaženje institucionalne blokade u slučaju da predsjednik opštine ne bude izabran u propisanom roku.

U tom slučaju, na predlog Vlade ili najmanje jednog odbornika, skupština je dužna da donese odluku o skraćenju svog mandata u roku od 15 dana od isteka roka za izbor predsjednika.

“Ukoliko skupština ne postupi u skladu sa zakonom, ovlašćenje za donošenje odluke o skraćenju mandata prelazi na Vladu, koja istovremeno imenuje odbor povjerenika koji vrši funkciju skupštine do konstituisanja novog saziva”, piše u obrazloženju.

U predlogu se navodi da je suština tog rješenja sprečavanje dugotrajne blokade lokalne vlasti i obezbjeđivanje funkcionalnosti sistema lokalne samouprave u situacijama kad nije moguće formirati stabilnu izvršnu vlast.

( Željka Vučinić )