Jad Vašem otvara obrazovni centar u Minhenu – prvi van Izraela

Prvi obrazovni centar koji Jad Vašem osniva van Izraela, biće otvoren u Njemačkoj, u centru Minhena. Za izbor glavnog grada Bavarske presudni su bili: strateški položaj u Njemačkoj i Evropi, odgovarajuća infrastruktura, visok nivo bezbjednosti, mogućnost integracije u obrazovni sistem, mreža relevantnih institucija, istorijski značaj grada i finansijska podrška bavarske vlade.

„Kakva čast!“, poručio je Markus Zeder. „Ova odluka pokazuje naše bliske odnose sa jevrejskom zajednicom i sa Izraelom.“ „Nikada više!“ nije samo fraza, već svakodnevna obaveza na djelovanje. „Svjesni smo svoje istorijske odgovornosti“, rekao je Zeder. „Strahote nacional-socijalizma nikada se ne smiju ponoviti.“ „Bavarska će biti dobar dom za Jad Vašem“, zaključio je bavarski premijer.

Jad Vašem takođe planira da otvori dodatnu podružnicu svog obrazovnog centra u Lajpcigu, u Saksoniji, a proširiće i dugogodišnje obrazovno partnerstvo sa Sjevernom Rajnom‑Vestfalijom.

Obrazovni centar dolazi u nekadašnji partijski kvart NSDAP

Obrazovni i memorijalni centar Jad Vašem u Minhenu trebalo bi da bude otvoren u roku od tri godine. Biće smješten na Karolinenplacu – dakle u nekadašnjem „partijskom kvartu NSDAP”, u neposrednoj blizini Dokumentacionog centra o nacizmu i izraelskog generalnog konzulata.

„Izbor Minhena, mjesta nastanka NSDAP, ima duboko simbolično značenje i odražava koliko je važno suočiti se sa ovom istorijom tamo gdje je počela. U saradnji sa njemačkim partnerima, ovaj centar će pomoći da se istina o Holokaustu sačuva i prenese budućim generacijama“, rekao je predsjednik Jad Vašema, Dani Dajan.

Prema njegovim riječima ovdje nije riječ o muzeju, već o obrazovnoj ustanovi: „Ono što Jad Vašem čini poznatim jeste njegov pedagoški pristup. Kako se sve više udaljavamo od epohe svjedočenja preživelih, istorijski zasnovano obrazovanje o Holokaustu važnije je nego ikad. Ovim centrom Jad Vašem donosi svoj jedinstveni pedagoški pristup u Njemačku – i to u kritičnom trenutku, kada rastu relativizacija, instrumentalizacija ili poricanje Holokausta, kao i antisemitizam”.

„Oko 40 procenata Njemaca ne zna da je šest miliona Jevrejki i Jevreja ubijeno u vrijeme nacional-socijalizma“, izjavila je njemačka ministarka obrazovanja Karin Prin i istakla da će “savezna vlada nastaviti da pruža podršku, uključujući organizaciona i pravna pitanja, kao i finansiranje prvih pilot‑projekata”.

Ideja nastala prije tri godine

Ideja o osnivanju centra u Njemačkoj prvi put je iznijeta 2023. tokom sastanka Danija Dajana i tadašnjeg kancelara Olafa Šolca. Od tada su je podržali kancelar Fridrih Merc, ministarka Karin Prin, kao i brojni savezni i pokrajinski lideri.

Nakon početne studije o izvodljivosti, u septembru 2025. objavljeno je da su Bavarska, Saksonija i Sjeverna Rajna‑Vestfalija ušle u uži izbor. Tim Jad Vašema sproveo je detaljna istraživanja, posjete na terenu i konsultacije sa lokalnim vlastima i partnerima.

Jad Vašem u Jerusalimu

Jad Vašem (hebrejski: „spomenik i ime“) u Jerusalimu je centralni spomen kompleks posvećen Holokaustu. Svake godine ga posjeti oko milion ljudi.

Osnovan je 1953. zakonom izraelskog parlamenta, a kamen temeljac postavljen je 1954. Njegov glavni zadatak je očuvanje sjećanja na više od šest miliona žrtava progona Jevreja od strane nacističkog režima, kao i na uništene jevrejske zajednice i borce iz geta i pokreta otpora.

Centralni dio kompleksa čini Muzej istorije Holokausta. Pored obimne izložbe, u njemu se nalazi i Dvorana imena – centralno mjesto sjećanja jevrejskog naroda na svaku pojedinačnu žrtvu Holokausta. U memorijalnoj dvorani u središtu kompleksa gori Vječna vatra. Poseban spomenik podsjeća na 1,5 miliona ubijene jevrejske dece.

U Aleji pravednika odaju se počasti „Pravednicima među narodima“, onima koji su tokom Holokausta rizikovali život da bi spasavali Jevreje.

U Jad Vašemu se prikupljaju dokumenta, materijali i svjedočenja preživjelih u arhivu i biblioteci i stavljaju na raspolaganje javnosti, između ostalog i putem interneta. Tako, na primjer, centralna baza podataka imena žrtava Holokausta danas sadrži oko 5 miliona zapisa.

( Deutsche Welle )