Jedan digitalni šalter za svu proceduru uvoza: Uprava carina do 2028. mora da prilagodi sistem rada

Uprava carina mora u roku do dvije godine da uspostavi nacionalni jedinstveni šalter za carinske postupke kao centralizovanog digitalnog centra za elektronsku razmjenu podataka između carinskog organa i privrede, u skladu sa evropskim direktivama, jer je sadašnji sistem zastario, predstavlja opterećenje za privredu, otežava razmjenu podataka i izvor je grešaka.

To je navedeno u obrazloženju nacrta Zakona o nacionalnoj jednošalterskoj okolini za carinu koji je stavljen na javnu raspravu koja traje do 17. juna.

Zakon, kako je navedeno, ima za cilj unapređenje sistema, efikasnije elektronske razmjene podataka, smanjenje administrativnih opterećenja, skraćenje vremena obrade zahtjeva i povećanje transparentnosti postupaka, kao i ukida potrebe za ponovnim dostavljanjem istih ili sličnih podataka.

“Primjena zakona imaće pozitivan uticaj na privredne subjekte, prije svega kroz smanjenje administrativnih opterećenja, pojednostavljenje procedura i efikasniju elektronsku komunikaciju sa nadležnim organima. Pozitivan uticaj očekuje se i na rad carinskog organa i drugih nadležnih javnopravnih organa, kroz unapređenje međusobne koordinacije, efikasniju razmjenu podataka, veću transparentnost postupaka i stvaranje uslova za djelotvorniju kontrolu i verifikaciju podataka o necarinskim formalnostima”, navedeno je u obrazloženju.

U analizi propisa ukazuje se da je postojeći sistem rada carinskih službi, na koje se privrednici žale godinama, loš i komplikovan.

“U postojećem sistemu sprovođenja carinskih i necarinskih formalnosti u Crnoj Gori, privredni subjekti su obavezni da podatke, zahtjeve i prateću dokumentaciju dostavljaju odvojeno različitim nadležnim javnopravnim organima, u skladu sa propisima iz njihove nadležnosti. Ovakav fragmentisan pristup: povećava administrativno opterećenje za privredne subjekte, produžava vrijeme obrade zahtjeva i donošenja odluka, povećava rizik od grešaka, neusklađenosti i ponovnog dostavljanja istih ili sličnih podataka, otežava razmjenu podataka i koordinaciju između carinskog organa i drugih javnopravnih organa, kao i ograničava mogućnost pune digitalizacije i interoperabilnosti informacionih sistema”, navedeno je u analizi.

Ukazuju i da u postojećem sistemu ne postoji mogućnost automatske verifikacije podataka o ispunjenosti necarinskih formalnosti koji su navedeni u carinskoj deklaraciji.

“Provjera tih podataka u velikoj mjeri se zasniva na manuelnim postupcima i dostavljanju dokumentacije od strane privrednih subjekata, što: povećava opterećenje carinskog organa i drugih nadležnih institucija, produžava trajanje postupaka, povećava rizik od netačnih ili nepotpunih informacija i smanjuje efikasnost kontrole i sprovođenja propisa”, navedeno je u dokumentu.

Postojeći zakonodavni okvir, kako se ukazuje, ne obezbjeđuje jedinstven i sveobuhvatan pravni osnov za elektronsku komunikaciju, razmjenu podataka, jasno definisanje nadležnosti uključenih javnopravnih organa, upravljanje sistemom, kao ni primjenu mjera informacione bezbjednosti u okviru ovakvog sistema.

“Postupci u vezi sa uvozom, izvozom i tranzitom robe sprovode se kroz više nepovezanih sistema i nadležnih organa, što rezultira višestrukim dostavljanjem istih podataka, dupliranjem administrativnih radnji i produženjem trajanja postupaka. Takvo stanje proizvodi dodatne troškove za privredne subjekte, opterećuje javnu upravu i otežava efikasno sprovođenje kontrolnih funkcija države. Uzroci identifikovanih problema ogledaju se u fragmentisanom pravnom okviru, nedostatku centralizovanog digitalnog rješenja, nepostojanju harmonizovanog modela podataka, kao i odsustvu jasnog upravljačkog i finansijskog modela za razmjenu podataka između nadležnih organa”, navedeno je u analizi.

Zadržavanje postojećeg normativnog i institucionalnog rada Uprave carina, kako je pojašnjeno, onemogućilo bi sistemsko rješavanje identifikovanih problema.

“Postupci u vezi sa uvozom, izvozom i tranzitom robe i dalje bi se sprovodili kroz više nepovezanih sistema i uz odvojenu komunikaciju sa različitim nadležnim organima, što bi zadržalo postojeći nivo administrativnog opterećenja za privredne subjekte i javnu upravu. Istovremeno, izostala bi mogućnost uspostavljanja jedinstvenih pravila za elektronsku razmjenu podataka, unapređenje interoperabilnosti informacionih sistema i automatsku verifikaciju podataka o necarinskim formalnostima navedenih u carinskoj deklaraciji. Kao posljedica, trajanje postupaka bi ostalo produženo, rizik od grešaka i neusklađenosti bi se zadržao, a proces digitalne transformacije u oblasti carina i necarinskih formalnosti bio bi usporen. Zadržavanje postojećeg stanja dodatno bi otežalo ispunjavanje međunarodnih obaveza Crne Gore u oblasti trgovinskih olakšica i dalje usklađivanje sa savremenim evropskim standardima”, navedeno je u dokumentu.

Sistem će koštati 4,2 miliona, korisnici će plaćati naknadu

U analizi objavljenoj uz Nacrt zakona da će impementacija ovog sistema koštati 3,8 miliona eura, dok će sa troškovima upravljanja projektom, nadzorom i kontrolom ukupno iznositi 4,2 miliona eura.

“Godišnji operativni troškovi sistema procjenjuju se na približno 0,9 miliona eura, a planirano je da se pokrivaju putem naknade za korišćenje sistema, u skladu sa finansijskim modelom Nacionalnog jedinstvenog šaltera i opredjeljenjem da se obezbijedi održivo funkcionisanje, održavanje i dalje unapređenje sistema”, navedeno je u obrazloženju.

U zakonu se navodi da će privreda plaćati naknadu za korišćenje Nacionalnog jedinstvenog šaltera za carinu, čiju vrstu, iznos i način plaćanja utvrđuje Vlada odlukom. Ta naknada će biti prihod državnog budžeta.

( Goran Kapor )