Turistička oaza sa brojnim problemima: Skoro 25.000 turista posjetilo NP Skadarsko jezero od početka godine

Skoro 25 hiljada turista posjetilo je nacionalni park Skadarsko jezero od početka ove godine, a najveći izazovi tokom predstojeće ljetnje sezone biće stati na kraj nelegalnim aktivnostima - izlovu ribe, nelegalnoj gradnji, odlaganju otpada i prevozu turista mimo propisa, odnono bez potrebnih dozvola i ulaznica.

To su, između ostalog, “Vijestima” kazali iz Javnog preduzeća za nacionalne parkove Crne Gore (NPCG), na čijem čelu je Marinela Đuretić, a koje upravlja ovim zaštićenim područjem na teritoriji barske opštine.

Nacionalni park Skadarsko jezero od početka godine posjetilo je tačno 24.949 turista, a najveći broj posjeta zabilježili su tokom aprila i maja. Od početka 2026. godine primijetili su manji broj posjeta zaštićenim područjima.

Pored dešavanja na globalnom nivou koja utiču i na kretanja u turizmu, u NPCG smatraju da su na broj posjeta uticali i višemjesečni loši vremenski uslovi koji su onemogućavali zainteresovanima bezbjedan boravak u prirodi. Nakon poboljšanja vremenskih uslova zabilježen je i povećan broj turista.

Na pitanje šta su NPCG konkretno uradili, od završetka protekle ljetnje sezone, kako bi ova bila uspješnija, odgovorili su da su u prethodnom periodu radili na unapređenju turističke infrastrukture kroz obnovu signalizacije, markacije u parku, postavljanja informativnih i promotivnih tabli. U toku je i uređenje Ekspo prostora kod upravne zgrade na Vranjini.

U saradnji s Turističkom organizacijom Zeta tokom proteklog vikenda je organizovana promotivna tura posmatranja ptica kao posebne vrste ponude NP Skadarsko jezero. Takođe, u kontinuitetu se sprovode edukativne aktivnosti u cilju podizanja svijesti najmlađe populacije o važnosti zaštite biodiverziteta i vrijednosti parkova.

Spoj prirodnog i kulturnog nasljeđa

NP Skadarsko jezero, napomenuli su, kandidovan je i za nagradu “Živa Awards 2026”, u okviru Foruma slovenskih kultura (FSK), pa je tim povodom realizovana i evaluaciona posjeta članica žirija u okviru koje je procijenjeno da Nacionalni park Skadarsko jezero ima ozbiljan potencijal za uspjeh, posebno u kategoriji “Best Slavic Heritage Site”, koja vrednuje lokalitete izuzetne prirodne i kulturne vrijednosti, ali i način njihove interpretacije i upravljanja.

Prednost parka ogleda se u jedinstvenom spoju prirodnog i kulturnog nasljeđa - manastira, ribarskih naselja, tradicije i kulturnog pejzaža - kao i u njegovom međunarodnom značaju kroz Ramsar status i potencijalnu UNESCO perspektivu. Iz NPCG ističu da se dodatno izdvajaju posvećenost načinima kako se baština interpretira posjetiocima, gdje dolaze do značaja centri za posjetioce, staze, publikacije, inovacije i projekti.

“Imajući u vidu da je zaštita biodiverziteta ključni zadatak JPNPCG, ističemo da je Služba za zaštitu prirodne i kulturne baštine i održivi razvoj sprovodila u kontinuitetu aktivnosti na praćenju i monitoringu biljnih i životinjskih vrsta, što podrazumijeva brojna terenska istraživanja koja nam daju smjernice o koracima koje je potrebno preduzeti u cilju zaštite i unapređenja njihovog stanja. Posebna pažnja posvećena je monitoringu ptičijih vrsta, a početkom godine realizovano je i zimsko brojanje ptica IWC”, kazali su listu.

Upitani koji su to najveći izazovi koje predviđaju u NP Skadarsko jezero za ovu ljetnju sezonu i na koji način se pripremaju da na njih odgovore, iz NPCG su kazali da je sprečavanje svih vidova nelegalnih aktivnosti izazov s kojim se u ovom nacionalnom parku suočavaju tokom čitave godine.

“Službe zaštite se pored nelegalnog izlova ribe, nelegalne gradnje, odlaganja otpada, tokom ljetnjih mjeseci susrijeću i sa nepravilnostima koje se odnose na prevoz turista bez potrebnih dozvola i ulaznica”, konkretizovali su.

Tokom ribolovnog zabrana u NP Skadarsko jezero koji traje od marta do maja, realizovana je i kampanja “Danas jedna - sjutra hiljadu”, s ciljem podizanja svijesti javnosti o važnosti očuvanja ribljeg fonda i suzbijanja krivolova koji negativno utiče na cjelokupan živi svijet Skadarskog jezera.

Tokom prethodne godine rađeno je na jačanju kapaciteta Službe zaštite i unapređenju materijalno-tehničkih sredstava za rad na terenu. Kako su saopštili “Vijestima”, nabavljeno je nekoliko vanbrodskih motora, a u okviru projekta “Sliv Skadarskog jezera - prekogranični rezervat biosfere” nabavljeno je i novo plovilo.

Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede u maju ove godine je, u skladu s Naredbom o ribolovnim zabranima, lovostaju i minimalnim veličinama riba i drugih vodenih organizama ispod kojih je zabranjen ulov, na Skadarskom jezeru zabranilo ribolov za sve vrste riba osim za jegulju, do sredine maja.

Ova mjera ima za cilj očuvanje riba i drugih vodenih organizama tokom perioda mrijesta, kao i zaštitu biodiverziteta ovog zaštićenog prirodnog dobra.

Takođe, novim Zakonom o slatkovodnom ribarstvu, koji je stupio na snagu ovog marta, predviđene su znatno veće kaznene mjere za sve koji budu kršili propise.

Fali nadzornika

NPCG je lani, kako su tada pisale “Vijesti”, angažovao privatno obezbjeđenje za provjeru naplate karata, zbog čega su negodovali mještani Virpazara i brodari koji turiste voze jezerom. Na pitanje redakcije da li će to biti slučaj i ove godine replicirali su da će kontrolu vršiti nadzornici Službe zaštite NP Skadarsko jezero u saradnji sa Službom za kontrolu i monitoring i nadležnim inspekcijama (turistička, ekološka, komunalna).

“Razlog za ranije angažovanje eksternih agencija za nadzor bio je nedovoljnan broj zaposlenih u Službi zaštite NP Skadarsko jezero. JPNPCG je u više navrata raspisivalo oglase za ova radna mjesta, međutim, otežani uslovi i složenost poslova koji podrazumijeva rad na terenu, kao i niske zarade, uticali su na to da kandidata za ovo radno mjesto nije bilo”, kazali su iz tog državnog preduzeća.

Dodaju da nakon odlaska određenog broja zaposlenih u penziju u NP Skadarsko jezero nedostaju zaposleni s određenim sertifikatima koji su neophodni za organizovanje plovnih patrola.

Iako u NP Skadarsko jezero imaju zaposlene sa zvanjem upravitelja čamcem, nužno je bilo obezbijediti da dio zaposlenih stekne i zvanje mornara motoriste, što su, kako tvrde, i učinili i očekuju da će nakon obuke koja je u toku dobiti neophodne sertifikate kako bi na terenu u skladu s donesenim zakonima obavljali radne zadatke.

“Ipak, svi naši napori da osnažimo Službe zaštite nijesu dovoljni, već je potrebna snažnija podrška države u narednom periodu kako bismo obnovili naš plovni park koji je u dotrajalom stanju, a posebno su neophodna finansijska sredstva kako bismo obezbijedili bolje uslove rada i veće zarade za radno mjesto nadzornika”, dodali su.

Zaštita najvrednijih prirodnih resursa zahtijeva stabilan, obučen i motivisan kadar, zaključili su, jer im u suprotnom prijeti ozbiljan deficit zaposlenih. Upravo zbog toga javlja se i strateška potreba za eksternim angažovanjem tokom mjeseci, ističu, kad je pritisak posjetilaca najizraženiji, “iako je njihov prioritet da takvu praksu izbjegnu kroz kontinuirano raspisivanje oglasa i jačanje sopstvenih kadrovskih kapaciteta”.

Promocija godišnje ulaznice

U NPCG posebnu pažnu u ovom periodu godine posvećuju promociji Godišnje ulaznice za nacionalne parkove uz koju, po cijeni od 13,50 eura, ljubitelji prirode dobijaju mogućnost neograničenog broja ulazaka u svih pet nacionalnih parkova tokom kalendarske godine.

U saradnji s jednom komercijalnom bakom nastavljena je kampanja “Posjeti ih sve”, u okviru koje je korisnicima kartica te banke omogućen povrat novca od 50 odsto za onlajn kupovinu godišnje ulaznice, odnosno po cijeni od 6,75 eura.

NPCG učestvuje i u manifestacijama u organizaciji lokalnih turističkih organizacija u cilju promocije ponude aktivnog odmora, ali i prezentacije prirodnih i kulturnih vrijednosti ovih područja.

“Imajući u vidu statističke podatke i trend rasta posjeta na godišnjem nivou za oko 30 odsto možemo ocijeniti da su aktivnosti kako na promociji tako i na kontroli prostora parkova, dale pozitivne rezultate. Podsjećamo da je u toku prošle godine pet nacionalnih parkova zabilježilo skoro million posjeta”, poručili su.

Pored primarne uloge NPCG, kako su naveli, koja je usmjerena na zaštitu i unapređenje prirodnih vrijednosti parkova i biodiverziteta, jedan od segmenata rada je i promocija nacionalnih parkova kao prostora izuzetne vrijednosti na domaćem i međunarodnom nivou.

“Prostori nacionalnih parkova u kontinuitetu su promovisani na međunarodnim tržištima kroz učešće Nacionalne turističke organizacije Crne Gore, a JPNPCG najčešće učestvuje na sajmovima koji su specijalizovani za boravak u prirodi, outdoor turizam i aktivni odmor”, zaključili su.

( Marija Pešić )