Evropa spremna da preuzme pregovore s Putinom

Evropski lideri su spremni da preuzmu vodeću ulogu u pregovorima za okončanje sveobuhvatne ruske invazije na Ukrajinu, izjavio je juče portparol njemačkog kancelara Fridriha Merca.

“Ono što je novo, vjerujem, jeste da taj proces sada dobija novi zamah u Evropi”, kazao je Štefan Kornelijus nakon sastanka lidera Ukrajine, Francuske, Njemačke i Velike Britanije, održanog kasno u nedjelju u Londonu.

Lideri Njemačke, Francuske i Britanije su podržali predlog da ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski i ruski predsjednik Vladimir Putin razgovaraju kako bi pokušali da obezbijede prekid vatre, uz poruku da će i Evropa imati ulogu u tom procesu. Kremlj je, međutim, juče ocijenio da je stav evropskih lidera nedosljedan, navodeći da govore o miru u Ukrajini, dok istovremeno novim oružjem pomažu Kijevu da nastavi rat, prenio je Rojters.

“Još jedan novi razvoj događaja jeste to što preuzimamo i nastavljamo pregovarački proces koji su SAD u velikoj mjeri predvodile. To radimo u bliskoj koordinaciji sa SAD”, citirao je “Politiko” Kornelijusa.

Izaslanici američkog predsjednika Donalda Trampa, Stiv Vitkof i Džared Kušner, od početka 2025. su predvodili napore da posreduju u pregovorima između Rusije i Ukrajine, uz malo opipljivih rezultata. “Politiko” navodi da evropska inicijativa za preuzimanje vodeće uloge u mirovnim pregovorima dolazi u trenutku kada se SAD sve više usredsređuju na okončanje američko-izraelskog rata sa Iranom.

U zajedničkom saopštenju u nedjelju, Merc i njegovi kolege iz Francuske i Britanije - zajedno sa Zelenskim - pozvali su na “direktan dijalog između Ukrajine i Rusije uz aktivno učešće SAD i Evrope” i iznijeli pet uslova za postizanje mira, uključujući momentalni i potpuni prekid vatre.

U saopštenju se navodi da aktuelna linija kontakta između ruskih i ukrajinskih snaga mora biti polazna tačka za pregovore, te da Ukrajina mora imati “snažne i pravno obavezujuće” bezbjednosne garancije. Ruska imovina mora ostati zamrznuta sve dok Kremlj “ne okonča agresorski rat i ne nadoknadi Ukrajini štetu prouzrokovanu ratom”.

Evropski lideri će dodatno razgovarati o svom pristupu mogućim mirovnim pregovorima na sastanku G7 u Evijanu i tokom samita Evropskog savjeta u Briselu naredne sedmice, kazao je Kornelijus.

“Potrebna nam je najšira moguća podrška svih evropskih partnera kako bismo zaista pogurali proces ka miru”, rekao je.

Međutim, kako navodi briselski portal, ostaje nejasno da li je Putin spreman da sjedne za sto sa evropskim liderima, koji su bili isključeni iz direktnih pregovora uprkos tome što već dugo nastoje da imaju veću ulogu u oblikovanju mogućeg rješenja za taj sukob.

Evropske zemlje, a naročito Njemačka, postale su najveći vojni pomagači Kijeva i vjerovatno bi u pregovorima sa Moskvom zauzele tvrđi stav od američkih kolega, ocjenjuje “Politiko”. Zelenski je prošlog četvrtka uputio otvoreno pismo Putinu, pozivajući ga da se sastanu kako bi okončali borbe, ali je Putin već narednog dana odbacio taj poziv.

Putin je ranije predložio bivšeg njemačkog kancelara Gerharda Šredera, naklonjenog Kremlju, kao mogućeg pregovarača u mirovnim razgovorima o Ukrajini. Taj predlog je brzo odbačen u evropskim prijestonicama, gdje je protumačen kao Putinov proračunat pokušaj da podijeli kontinent i sebe prikaže kao konstruktivnog pregovarača, svjestan da inicijativa gotovo sigurno neće biti prihvaćena.

Kornelijus je kazao da bi “mogle proći sedmice, pa čak i mjeseci” dok se Putin ne dovede za pregovarački sto, te da će “samo snažna Ukrajina i pritisak na Rusiju ubijediti Putina da popusti”. On je naglasio da Evropa mora biti spremna kada taj trenutak dođe.

“Takođe moramo uspostaviti spremnost za dijalog i dogovoriti uslove pod kojima se takvi razgovori uopšte mogu održati”, rekao je. “Sve je to dio priprema. Nalazimo se u fazi redefinisanja pristupa.”

( A.Š. )