Švedska vraća knjige u učionice

Tehnološki napredna Švedska, u kojoj su sjedišta muzičkog striming servisa Spotifaj i telekomunikacionog giganta Erikson, ima jedan od digitalno najnaprednijih obrazovnih sistema na svijetu. Međutim, cilj zabrane mobilnih telefona je da se podstakne stvaranje okruženja za učenje sa manje ometanja, nadovezujući se na ograničenja upotrebe telefona koja već samostalno sprovode mnoge škole u toj zemlji sa više od 10 miliona stanovnika.

Pored te zabrane, vlada je ove godine izdvojila 555 miliona švedskih kruna, odnosno 59 miliona dolara, kao dio novih sredstava za nabavku udžbenika i priručnika za nastavnike.

Politika povratka knjigama podstaknuta je padom nivoa čitalačke pismenosti. U Programu za međunarodnu procjenu učenika iz 2022. godine, najnovijoj studiji Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj, 24,3 odsto švedskih učenika devetog razreda nije dostiglo osnovni nivo razumijevanja pročitanog. Taj rezultat je tek nešto bolji od prosjeka Evropske unije, koji iznosi 26,2 odsto.

Magnus Hake, vanredni profesor kognitivne nauke na Univerzitetu Lund u južnoj Švedskoj, rekao je da učenje pomoću fizičkih materijala angažuje senzomotorički dio dječjeg mozga i „podstiče cio sistem“.

Švedska preduzima korake i van škole: njena agencija za javno zdravlje savjetuje roditelje kako da budu bolji uzori u korišćenju ekrana, na primjer tako što će kod kuće imati iste „zone bez ekrana“ kao i njihova djeca.

U srednjoj školi Malme Borgarskola, na jugu Švedske, mobilni telefoni su već zabranjeni tokom nastave. Učenici stavljaju telefone u kutiju, nazvanu „mobilni hotel“, i preuzimaju ih na kraju časa.

„Kada imate telefon, uvijek postoji nešto što možete da pogledate“, rekla je učenica Melina Salahi (17). „Ovako je manje ometanja.“

Njen drug iz razreda Vasilije Stjepanović, takođe sedamnaestogodišnjak, rekao je da su aplikacije poput igara ili društvenih mreža „zabavnije od učenja“, dodajući da učenici mogu bolje da uče kada im se oduzmu telefoni.

Istovremeno, svaki učenik dobija laptop. Međutim, zamjenik direktora Patrik Sander kaže da se učenici sada odvraćaju od njihove upotrebe na času, osim ako nastavnici to ne traže.

„Danas vidimo da se taj pritisak kreće u suprotnom smjeru“, rekao je Sander. „Napravili smo korak unazad, shvativši da pisanje rukom, olovkom, pomaže pamćenju.“

Od prošlog ljeta, švedska djeca mlađa od dvije godine mogu da koriste samo nedigitalne materijale, poput knjiga, dok za predškolce uopšte ne postoji obaveza upotrebe digitalnih nastavnih sredstava. Novi nastavni program, kojim će prioritet biti dat učenju zasnovanom na knjigama, očekuje se 2028. godine.

Međutim, ne podržavaju svi u toj nordijskoj zemlji zaokret od digitalnog učenja.

Udruženje švedske edtek industrije navelo je u izvještaju da se očekuje da će 90 odsto svih budućih radnih mjesta zahtijevati digitalne vještine. Nedostatak tog znanja mogao bi dovesti do manjka vještina među mladim Šveđanima, izostanka inovacija u javnom sektoru, pa čak i do povećane nezaposlenosti, upozorava se u izvještaju.

Peter Karlson, izvršni direktor startapa Imvi Labs iz Malmea, koji koristi uređaje za virtuelnu stvarnost za vježbanje koordinacije mozga i očiju kod djece i odraslih, rekao je da ne remete svi ekrani učenje i da su pojedina softverska rješenja „ključna“ za pomoć djeci koja imaju teškoće u učenju ili čitanju.

„Uz dobre alatke, nastava može postati efikasnija“, rekao je.

Međutim, u školi u Malmeu nema mnogo zabrinutosti zbog sticanja digitalnih vještina. Jednog jutra u maju, učenici su držali udžbenike i razgovarali o ruskoj istoriji dok su se pripremali za završne ispite.

„Svi koriste digitalne uređaje tokom slobodnog vremena, tako da ne mislim da je to nešto što treba da se uči u školi“, rekla je učenica Melina Salahi. „To nije nešto zbog čega brinem.“

Njen drug iz razreda Aslan Ozhan Kiličasan dodao je: „Mnogo lakše učimo kada koristimo knjige.“

( Asošiejtid pres, A.Š. )