Iran gađao američke baze u Jordanu i Zalivu nakon što je Tramp naredio udare kod Hormuza

Iranska Revolucionarna garda saopštila je da je u srijedu izvela napade na američku bazu u Jordanu i još 21 metu u Zalivu, kao odmazdu za američke udare oko Hormuškog moreuza, javili su iranski mediji.

Ovi sukobi su među najžešćim razmjenama vatre otkako su se dvije zemlje u aprilu dogovorile o prekidu, piše agencija Rojters.

Iranski udari, koji su obuhvatili napade u Kuvajtu i Bahreinu, uslijedili su nakon što je američka vojska na mreži Iks saopštila da je gađala iransku protivvazdušnu odbranu, stanice za kopnenu kontrolu i lokacije nadzornih radara u blizini moreuza, kao odgovor na ono što je američki predsjednik Donald Tramp rekao da je obaranje američkog helikoptera Apač u utorak.

"Vjerujem da odgovor treba da bude veoma snažan, veoma moćan, i upravo takav je ovaj", rekao je Tramp za ABC News u utorak.

Eskalacija nasilja dodatno produbljuje sumnje u izglede za dogovor kojim bi se okončao rat započet 28. februara zajedničkim američko-izraelskim udarima na Iran. Teheran je odgovorio pucajući na susjedne zalivske zemlje u kojima se nalaze američke baze i gotovo potpuno blokirao Hormuški moreuz, ključni prolaz za naftu i gas.

Najnoviji američki udari trajali su oko četiri sata, prije nego što je Centralna komanda SAD objavila, malo prije 21 sat po istočnom vremenu, da su okončani. Jedan američki zvaničnik rekao je da je pogođeno gotovo 20 iranskih meta.

Iranski državni mediji javili su da su napadnuti ostrvo Kešm i lučki grad Sirik u Hormuškom moreuzu.

Zvuci eksplozija čuli su se u obližnjem Bandar Abasu, a kasnije i u okolini Džaska, blizu ulaza u moreuz, javili su iranski mediji pozivajući se na lokalne izvore i stanovnike.

Iranska Revolucionarna garda saopštila je da je kao odgovor gađala četiri lokacije u američkoj bazi Al Azrak u Jordanu, koristeći rakete dugog dometa, prenijeli su iranski mediji.

Garda je navela da su među metama bili hangari za borbene avione F-35 i komandno-kontrolni centar, i upozorila da je spremna da uputi "razoran i odlučan" odgovor na svaki dalji američki napad.

Jordanske oružane snage saopštile su u srijedu da su presrele i oborile pet raketa lansiranih iz Irana ka Al Azraku. Vojska je dodala da su ostaci iz operacije presretanja pali na jordansku teritoriju, ali da nije bilo povrijeđenih niti materijalne štete.

Kuvajtska vojska saopštila je da njeni sistemi protivvazdušne odbrane djeluju protiv neprijateljskih vazdušnih ciljeva i pozvala javnost da prati zvanična bezbjednosna uputstva, nakon što je iranska Revolucionarna garda saopštila da je dronovima gađala bazu Ali Al Salem u Kuvajtu, navodi Rojters.

Iranska Revolucionarna garda ranije je saopštila da je dronovima napala Petu flotu SAD u Bahreinu i zaprijetila "još oštrijim odgovorima" ukoliko se neprijateljstva nastave, prenijeli su mediji.

Ministarstvo unutrašnjih poslova Bahreina saopštilo je da je oglašena sirena za uzbunu i pozvalo građane da se sklone na sigurno. Savjetnik za medije bahreinskog kralja ubrzo je u objavi na Iks-u naveo da je protivvazdušna odbrana odbila iranske napade.

Američki zvaničnik, koji je govorio pod uslovom anonimnosti, rekao je da prve procjene pokazuju da su gotovo sve rakete i dronovi koje je Iran lansirao presretnuti, te da za sada nema izvještaja o povrijeđenim američkim vojnicima ili šteti na američkim lokacijama.

Pentagon nije odmah odgovorio na zahtjev za komentar. Rojters nije mogao odmah da potvrdi izvještaje sa bojišta.

Cijene nafte porasle su oko jedan odsto u ranoj azijskoj trgovini u srijedu, nakon eskalacije neprijateljstava.

"Nije velika stvar"

U utorak je američki helikopter Apač oboren iranskim napadnim dronom za jednokratnu upotrebu, prema riječima američkog zvaničnika koji je govorio pod uslovom anonimnosti. Dva američka pilota koja su učestvovala u incidentu sa helikopterom nijesu povrijeđena, rekao je Tramp.

Iranski državni mediji citirali su vojni izvor koji je rekao da u prethodna 24 sata u Hormuškom moreuzu nijesu izvođene ofanzivne vojne vazdušne operacije.

Američki mornarički površinski dron pronašao je i spasao dva člana posade, saopštila je američka vojska, nakon što se helikopter za napad američke Kopnene vojske srušio u vodama blizu obale Omana tokom patrole oko tri sata ujutro u utorak.

Centralna komanda američke vojske nije navela razlog pada. Saopštila je da su dva člana posade spasena poslije dva sata i da su u stabilnom stanju — što je opreznija ocjena od Trampovog opisa.

Iranski ministar spoljnih poslova Abas Arakči nije se direktno osvrnuo na incident sa helikopterom, ali je u objavi na Iks-u rekao da strane snage u regionu rizikuju da budu uključene u nesreće ili unakrsnu vatru.

"Da bi se smanjio rizik, najbolje rješenje je da odu", napisao je.

Tramp je tokom telefonskog razgovora u utorak za The Wall Street Journal rekao da incident sa helikopterom "nije velika stvar" i naglasio da je "pilot dobro".

Međutim, taj događaj bi mogao dodatno opteretiti napore da se posreduje u mirovnom sporazumu kojim bi se okončao širi rat na Bliskom istoku i ponovo otvorio Hormuški moreuz.

Tramp je više puta rekao da su Iran i Sjedinjene Države blizu sporazuma, iako je bilo malo znakova napretka otkako je krhki prekid vatre stupio na snagu početkom aprila.

Borbe između Izraela i militanata Hezbolaha u Libanu, koje podržava Iran, nastavljene su, a Teheran je zadržao ograničenja za većinu brodskog saobraćaja kroz Hormuški moreuz, kojim je prije rata prolazila petina svjetske sirove nafte i tečnog prirodnog gasa. Vašington je uveo sopstvenu blokadu iranskih luka.

Američki sekretar za energetiku Kris Rajt rekao je u utorak da brodski saobraćaj kroz Hormuz raste "veoma značajno", ali je dodao da će biti potrebno mnogo mjeseci da se tokovi energije vrate u normalu kada se rat završi.

Tramp je rekao da svaki mirovni sporazum mora osigurati da Iran ne može razviti nuklearno oružje. Iran negira da ima takve ambicije.

Iranski zahtjevi uključuju ukidanje međunarodnih sankcija, oslobađanje milijardi dolara zamrznute imovine i priznanje njegove kontrole nad moreuzom.

( Da.M. )